౩. పరిఞ్ఞావారవణ్ణనా

౨౦౬-౨౦౮. తదనన్తరే పరిఞ్ఞావారేపి ఛళేవ కాలభేదా. అనులోమపటిలోమతో ద్వేయేవ నయా. పుగ్గలవారో, ఓకాసవారో, పుగ్గలోకాసవారోతి ఇమేసు పన తీసు పుగ్గలవారోవ లబ్భతి, న ఇతరే ద్వే. కిం కారణా? సదిసవిస్సజ్జనతాయ. యో హి కోచి పుగ్గలో యత్థ కత్థచి ఠానే రూపక్ఖన్ధం చే పరిజానాతి, వేదనాక్ఖన్ధమ్పి పరిజానాతియేవ. వేదనాక్ఖన్ధం చే పరిజానాతి, రూపక్ఖన్ధమ్పి పరిజానాతియేవ. రూపక్ఖన్ధం చే న పరిజానాతి, వేదనాక్ఖన్ధమ్పి న పరిజానాతియేవ. వేదనాక్ఖన్ధం చే న పరిజానాతి, రూపక్ఖన్ధమ్పి న పరిజానాతియేవ. తస్మా తేసుపి ‘యత్థ రూపక్ఖన్ధం పరిజానాతి, తత్థ వేదనాక్ఖన్ధం పరిజానాతీ’తి ఆదివసేన పుచ్ఛం కత్వా ‘ఆమన్తా’త్వేవ విస్సజ్జనం కాతబ్బం. సియాతి సదిసవిస్సజ్జనతాయ తే ఇధ న లబ్భన్తీతి వేదితబ్బా.

అథ వా పరిఞ్ఞాకిచ్చం నామ పుగ్గలస్సేవ హోతి, నో ఓకాసస్స, పుగ్గలోవ పరిజానితుం సమత్థో, నో ఓకాసోతి పుగ్గలవారోవేత్థ గహితో, న ఓకాసవారో. తస్స పన అగ్గహితత్తా తదనన్తరో పుగ్గలోకాసవారో లబ్భమానోపి న గహితో. యో పనేస పుగ్గలవారో గహితో, తత్థ పచ్చుప్పన్నకాలే రూపక్ఖన్ధమూలకాని చత్తారి, వేదనాక్ఖన్ధమూలకాని తీణి, సఞ్ఞాక్ఖన్ధమూలకాని ద్వే, సఙ్ఖారక్ఖన్ధమూలకం ఏకన్తి హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ అనులోమనయే అగ్గహితగ్గహణేన దస యమకాని. పటిలోమనయే దసాతి వీసతి. తథా సేసేసుపీతి ఏకేకస్మిం కాలే వీసతి వీసతి కత్వా ఛసు కాలేసు వీసం యమకసతం, చత్తారీసాని ద్వే పుచ్ఛాసతాని, అసీత్యాధికాని చత్తారి అత్థసతాని చ హోన్తీతి ఇదమేత్థ పాళివవత్థానం.

అత్థవినిచ్ఛయే పనేత్థ అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నసఙ్ఖాతా తయో అద్ధా పవత్తివారే వియ చుతిపటిసన్ధివసేన న లబ్భన్తి. పవత్తే చిత్తక్ఖణవసేనేవ లబ్భన్తి. తేనేవేత్థ ‘యో రూపక్ఖన్ధం పరిజానాతి, సో వేదనాక్ఖన్ధం పరిజానాతీ’తిఆదీసు పుచ్ఛాసు ‘ఆమన్తా’తి విస్సజ్జనం కతం. లోకుత్తరమగ్గక్ఖణస్మిఞ్హి నిబ్బానారమ్మణేన చిత్తేన పఞ్చసు ఖన్ధేసు పరిఞ్ఞాకిచ్చనిబ్బత్తియా యం కిఞ్చి ఏకం ఖన్ధం పరిజానన్తో ఇతరమ్పి పరిజానాతీతి వుచ్చతి. ఏవమేత్థ ‘పరిజానాతీ’తి పఞ్హేసు అనులోమనయే పరిఞ్ఞాకిచ్చస్స మత్థకప్పత్తం అగ్గమగ్గసమఙ్గిం సన్ధాయ ‘ఆమన్తా’తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం. పటిలోమనయే పన ‘న పరిజానాతీ’తి పఞ్హేసు పుథుజ్జనాదయో సన్ధాయ ‘ఆమన్తా’తి వుత్తం. ‘పరిజానిత్థా’తి ఇమస్మిం పన అతీతకాలవారే మగ్గానన్తరఅగ్గఫలే ఠితోపి పరిఞ్ఞాకిచ్చస్స నిట్ఠితత్తా పరిజానిత్థయేవ నామ.

౨౦౯. యో రూపక్ఖన్ధం పరిజానాతి, సో వేదనాక్ఖన్ధం పరిజానిత్థాతి పఞ్హేన అగ్గమగ్గసమఙ్గిం పుచ్ఛతి. యస్మా పనేస ఖన్ధపఞ్చకం పరిజానాతియేవ నామ, న తావ నిట్ఠితపరిఞ్ఞాకిచ్చో; తస్మా ‘నో’తి పటిసేధో కతో. దుతియపఞ్హే పన పరిజానిత్థాతి అరహన్తం పుచ్ఛతి. యస్మా పనేసో నిట్ఠితపరిఞ్ఞాకిచ్చో. నత్థి తస్స పరిఞ్ఞేయ్యం నామ; తస్మా ‘నో’తి పటిసేధో కతో. పటిలోమనయవిస్సజ్జనే పనేత్థ అరహా రూపక్ఖన్ధం న పరిజానాతీతి అరహతో పరిఞ్ఞాయ అభావేన వుత్తం. అగ్గమగ్గసమఙ్గీ వేదనాక్ఖన్ధం న పరిజానిత్థాతి అరహత్తమగ్గట్ఠస్స అనిట్ఠితపరిఞ్ఞాకిచ్చతాయ వుత్తం. న కేవలఞ్చ వేదనాక్ఖన్ధమేవ, ఏకధమ్మమ్పి సో న పరిజానిత్థేవ. ఇదం పన పుచ్ఛావసేన వుత్తం. నో చ రూపక్ఖన్ధన్తి ఇదమ్పి పుచ్ఛావసేనేవ వుత్తం. అఞ్ఞమ్పి పన సో ఖన్ధం పరిజానాతి.

౨౧౦-౨౧౧. యో రూపక్ఖన్ధం పరిజానాతి, సో వేదనాక్ఖన్ధం పరిజానిస్సతీతి ఏత్థ యస్మా మగ్గట్ఠపుగ్గలో ఏకచిత్తక్ఖణికో, తస్మా సో పరిజానిస్సతీతి సఙ్ఖం న గచ్ఛతి. తేన వుత్తం ‘నో’తి. తే రూపక్ఖన్ధఞ్చ న పరిజానిత్థాతి పుచ్ఛాసభాగేన వుత్తం, న పరిజానింసూతి పనేత్థ అత్థో. ఇమినా ఉపాయేన సబ్బత్థ అత్థవినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి.

పరిఞ్ఞావారవణ్ణనా.

ఖన్ధయమకవణ్ణనా నిట్ఠితా.