౧౫-౧౮. ఞాతకానుయోగాదివణ్ణనా

౧౯౭. ఇదాని మాతాతిఆదికో ఞాతకానుయోగో. ఖత్తియోతిఆదికో జాతిఅనుయోగో. గహట్ఠో పబ్బజితోతి పటిపత్తిఅనుయోగో. దేవో మనుస్సోతి ఉపపత్తిఅనుయోగో. సోతాపన్నోతిఆదికో పటివేధానుయోగో, అరియానుయోగోతిపి వుచ్చతి. తే సబ్బే ఉత్తానత్థాయేవ. ‘‘అరహా హుత్వా న అరహా’’తి పనేత్థ మోఘపఞ్హత్తా న వుత్తం.

౨౦౬. చత్తారో పురిసయుగాతిఆది సంఘానుయోగో, సోపి ఉత్తానత్థోయేవ.

౨౦౯. సఙ్ఖతోతిఆది సచ్చికట్ఠసభావానుయోగో. తత్థ తతియా కోటీతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స. తథారూపస్స సచ్చికట్ఠస్స అభావతో పటిక్ఖేపో పరవాదిస్స. పున పుట్ఠో పుగ్గలం సన్ధాయ పటిఞ్ఞా తస్సేవ.

౨౧౧. అఞ్ఞో పుగ్గలోతిపఞ్హేపి సఙ్ఖతేహి ఖన్ధేహి అఞ్ఞత్తం అనిచ్ఛన్తో పటిక్ఖేపో తస్సేవ.

౨౧౨. ఖన్ధా సఙ్ఖతాతిఆది సఙ్ఖతాసఙ్ఖతాని సరూపేన దస్సేత్వా అఞ్ఞత్తపుచ్ఛనత్థం వుత్తం.

౨౧౩. రూపం సఙ్ఖతన్తిఆది ఖన్ధే విభాగతో దస్సేత్వా అఞ్ఞత్తపుచ్ఛనత్థం వుత్తం.

౨౧౪. పుగ్గలస్స ఉప్పాదోతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, ‘‘జాతిధమ్మా జరాధమ్మా, అథో మరణధమ్మినో’’తిఆదిసుత్తవసేన పటిఞ్ఞా పరవాదిస్స. సఙ్ఖతభావం పనస్స సో న ఇచ్ఛతి, తస్మా పటిక్ఖిపతి.

౨౧౫. పున న ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతీతిఆదినా నయేన పుట్ఠో ‘‘దుక్ఖమేవ హి సమ్భోతి, దుక్ఖం తిట్ఠతి వేతి చా’’తిఆదివచనతో (సం. ని. ౧.౧౭౧) పుగ్గలస్స ఉప్పాదాదయో నామ న యుజ్జన్తీతి పటిజానాతి.

౨౧౬. అత్థత్థమ్హీతి అత్థం వుచ్చతి నిబ్బానం. తత్థ అత్థీతి పుచ్ఛతి. తస్స అత్థితాయ సస్సతం, నత్థితాయ. ఉచ్ఛేదో ఆపజ్జతి. తదుభయమ్పి అనిచ్ఛన్తో పచ్ఛా పటిక్ఖిపతి.

ఞాతకానుయోగాదివణ్ణనా.