౪. అధిగయ్హమనసికారకథావణ్ణనా

౭౪౯-౭౫౩. ఇదాని అధిగయ్హ మనసికారకథా నామ హోతి. తత్థ దువిధో మనసికారో నయతో చ ఆరమ్మణతో చ. తత్థ ఏకసఙ్ఖారస్సాపి అనిచ్చతాయ దిట్ఠాయ సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చాతి అవసేసేసు నయతో మనసికారో హోతి. అతీతే పన సఙ్ఖారే మనసికరోన్తో న అనాగతే మనసికాతుం సక్కోతి. అతీతాదీసు అఞ్ఞతరం మనసికరోతో ఆరమ్మణతో మనసికారో హోతి. తత్థ పచ్చుప్పన్నే మనసికరోన్తో యేన చిత్తేన తే మనసికరోతి, తం పచ్చుప్పన్నక్ఖణే మనసికాతుం న సక్కోతి. తత్థ యేసం ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా’’తిఆదివచనం నిస్సాయ ‘‘మనసికరోన్తో నామ అధిగయ్హ అధిగణ్హిత్వా సఙ్గణ్హిత్వా సబ్బే సఙ్ఖారే ఏకతో మనసికరోతీ’’తి లద్ధి, సేయ్యథాపి పుబ్బసేలియాపరసేలియానం; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స.

అథ నం యస్మా సబ్బే ఏకతో మనసికరోన్తేన యేన చిత్తేన తే మనసికరోతి, తమ్పి మనసికాతబ్బం హోతి. తస్మా తంచిత్తతాయ చోదేతుం తేన చిత్తేనాతి ఆహ. ఇతరో ఆరమ్మణం కత్వా న సక్కా జానితున్తి సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి. ఏవంలక్ఖణం చిత్తన్తి ఞాతత్తా పన తమ్పి చిత్తం ఞాతమేవ హోతీతి సన్ధాయ పటిజానాతి. అథ వా తఞ్ఞేవ తస్స ఆరమ్మణం న హోతీతి పటిక్ఖిపతి. ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా, యదా పఞ్ఞాయ పస్సతీ’’తిఆదీని నిస్సాయ ఉప్పన్నలద్ధివసేన పటిజానాతి. సేసపఞ్హద్వయేపి ఏసేవ నయో. తేన ఫస్సేనాతిఆదీసు పన తథారూపం సుత్తం అపస్సన్తో పటిక్ఖిపతేవ. అతీతాదిపఞ్హేసు హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ పటిక్ఖేపపటిఞ్ఞా వేదితబ్బా. సేసం యథాపాళిమేవ నియ్యాతీతి. సబ్బే సఙ్ఖారాతిఆదివచనం నయతో దస్సనం సన్ధాయ వుత్తం, న ఏకక్ఖణే ఆరమ్మణతో, తస్మా అసాధకన్తి.

అధిగయ్హమనసికారకథావణ్ణనా.