౭. పథవీకమ్మవిపాకోతికథావణ్ణనా

౪౯౨. ఇదాని పథవీ కమ్మవిపాకోతికథా నామ హోతి. తత్థ యస్మా ‘‘అత్థి ఇస్సరియసంవత్తనియం కమ్మం, ఆధిపచ్చసంవత్తనియం కమ్మ’’న్తి ఏత్థ ఇస్సరానం భావో ఇస్సరియం నామ, అధిపతీనఞ్చ భావో ఆధిపచ్చం నామ, పథవిస్సరియఆధిపచ్చసంవత్తనికఞ్చ కమ్మం అత్థీతి వుత్తం. తస్మా యేసం ‘‘పథవీ కమ్మవిపాకో’’తి లద్ధి, సేయ్యథాపి అన్ధకానం; తే సన్ధాయ పథవీతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. సుఖవేదనీయాతిఆది కమ్మవిపాకసభావదస్సనవసేన వుత్తం. ‘‘ఫస్సో హోతీ’’తిఆదినా నయేన నిద్దిట్ఠేసు విపాకేసు ఫస్సో సుఖవేదనీయాదిభేదో హోతి. సో చ సఞ్ఞాదయో చ సుఖవేదనాదీహి సమ్పయుత్తా, వేదనాదయో సఞ్ఞాదీహి, సబ్బేపి సారమ్మణా, అత్థి చ నేసం పురేచారికఆవట్టనాదిసఙ్ఖాతం ఆవజ్జనం, కమ్మపచ్చయభూతా చేతనా, యో తత్థ ఇట్ఠవిపాకో, తస్స పత్థనా, పణిధానవసేన పవత్తా మూలతణ్హా, కిం తే ఏవరూపా పథవీతి పుచ్ఛతి. ఇతరో పటిక్ఖిపతి. పటిలోమపుచ్ఛాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

౪౯౩. కమ్మవిపాకో పరేసం సాధారణోతి పఞ్హే ఫస్సాదయో సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, కమ్మసముట్ఠానం రూపఞ్చ పథవీఆదీనంయేవ చ సాధారణభావం సన్ధాయ పటిజానాతి. అసాధారణమఞ్ఞేసన్తి సుత్తం పరసమయతో ఆహరిత్వా దస్సితం. సబ్బే సత్తా పథవిం పరిభుఞ్జన్తీతి పఞ్హే పథవిం అనిస్సితే సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, నిస్సితే సన్ధాయ పటిజానాతి. పథవిం అపరిభుఞ్జిత్వా పరినిబ్బాయన్తీతి పఞ్హే ఆరుప్పే పరినిబ్బాయన్తానం వసేన పటిజానాతి. కమ్మవిపాకం అఖేపేత్వాతి ఇదం పరసమయవసేన వుత్తం. కమ్మవిపాకఞ్హి ఖేపేత్వావ పరినిబ్బాయన్తీతి తేసం లద్ధి. సకసమయే పన కతోకాసస్స కమ్మస్స ఉప్పన్నం విపాకం అఖేపేత్వా పరినిబ్బానం నత్థి. తేసఞ్చ లద్ధియా పథవీ సాధారణవిపాకత్తా ఉప్పన్నవిపాకోయేవ హోతి. తం విపాకభావేన ఠితం అఖేపేత్వా పరినిబ్బానం న యుజ్జతీతి చోదేతుం వట్టతి. ఇతరో లద్ధివసేన పటిక్ఖిపతి. చక్కవత్తిసత్తస్స కమ్మవిపాకన్తి పఞ్హే అసాధారణం ఫస్సాదిం సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, సాధారణం సన్ధాయ పటిజానాతి. పథవీసముద్దసూరియచన్దిమాదయో హి సబ్బేసం సాధారణకమ్మవిపాకోతి తేసం లద్ధి.

౪౯౪. ఇస్సరియసంవత్తనియన్తి ఏత్థ ఇస్సరియం నామ బహుధనతా. ఆధిపచ్చం నామ సేసజనే అత్తనో వసే వత్తేత్వా తేహి గరుకాతబ్బట్ఠేన అధిపతిభావో. తత్థ కమ్మం పటిలాభవసేన తంసంవత్తనికం నామ హోతి, న జనకవసేన. తస్మా విపాకభావే అసాధకమేతన్తి.

పథవీ కమ్మవిపాకోతికథావణ్ణనా.