౪. దానకథావణ్ణనా

౪౭౮. ఇదాని దానకథా నామ హోతి. తత్థ దానం నామ తివిధం – చాగచేతనాపి, విరతిపి, దేయ్యధమ్మోపి. ‘‘సద్ధా హిరియం కుసలఞ్చ దాన’’న్తి (అ. ని. ౮.౩౦) ఆగతట్ఠానే చాగచేతనా దానం. ‘‘అభయం దేతీ’’తి (అ. ని. ౮.౩౯) ఆగతట్ఠానే విరతి. ‘‘దానం దేతి అన్నం పాన’’న్తి ఆగతట్ఠానే దేయ్యధమ్మో. తత్థ చాగచేతనా ‘‘దేతి వా దేయ్యధమ్మం, దేన్తి వా ఏతాయ దేయ్యధమ్మ’’న్తి దానం. విరతి అవఖణ్డనట్ఠేన లవనట్ఠేన వా దానం. సా హి ఉప్పజ్జమానా భయభేరవాదిసఙ్ఖాతం దుస్సీల్యచేతనం దాతి ఖణ్డేతి లునాతి వాతి దానం. దేయ్యధమ్మో దియ్యతీతి దానం. ఏవమేతం తివిధమ్పి అత్థతో చేతసికో చేవ ధమ్మో దేయ్యధమ్మో చాతి దువిధం హోతి. తత్థ యేసం ‘‘చేతసికోవ ధమ్మో దానం, న దేయ్యధమ్మో’’తి లద్ధి, సేయ్యథాపి రాజగిరికసిద్ధత్థికానం; తే సన్ధాయ చేతసికోతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం దేయ్యధమ్మవసేన చోదేతుం లబ్భాతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, అన్నాదీని వియ సో న సక్కా దాతున్తి పటిక్ఖేపో ఇతరస్స. పున దళ్హం కత్వా పుట్ఠే ‘‘అభయం దేతీ’’తి సుత్తవసేన పటిఞ్ఞా తస్సేవ. ఫస్సపఞ్హాదీసు పన ఫస్సం దేతీతిఆదివోహారం అపస్సన్తో పటిక్ఖిపతేవ.

౪౭౯. అనిట్ఠఫలన్తిఆది అచేతసికస్స ధమ్మస్స దానభావదీపనత్థం వుత్తం. న హి అచేతసికో అన్నాదిధమ్మో ఆయతిం విపాకం దేతి, ఇట్ఠఫలభావనియమనత్థం పనేతం వుత్తన్తి వేదితబ్బం. అయమ్పి హేత్థ అధిప్పాయో – యది అచేతసికో అన్నాదిధమ్మో దానం భవేయ్య, హితచిత్తేన అనిట్ఠం అకన్తం భేసజ్జం దేన్తస్స నిమ్బబీజాదీహి వియ నిమ్బాదయో అనిట్ఠమేవ ఫలం నిబ్బత్తేయ్య. యస్మా పనేత్థ హితఫరణచాగచేతనా దానం, తస్మా అనిట్ఠేపి దేయ్యధమ్మే దానం ఇట్ఠఫలమేవ హోతీతి.

ఏవం పరవాదినా చేతసికధమ్మస్స దానభావే పతిట్ఠాపితే సకవాదీ ఇతరేన పరియాయేన దేయ్యధమ్మస్స దానభావం సాధేతుం దానం ఇట్ఠఫలం వుత్తం భగవతాతిఆదిమాహ. పరవాదీ పన చీవరాదీనం ఇట్ఠవిపాకతం అపస్సన్తో పటిక్ఖిపతి. సుత్తసాధనం పరవాదీవాదేపి యుజ్జతి సకవాదీవాదేపి, న పన ఏకేనత్థేన. దేయ్యధమ్మో ఇట్ఠఫలోతి ఇట్ఠఫలభావమత్తమేవ పటిక్ఖిత్తం. తస్మా తేన హి న వత్తబ్బన్తి ఇట్ఠఫలభావేనేవ న వత్తబ్బతా యుజ్జతి. దాతబ్బట్ఠేన పన దేయ్యధమ్మో దానమేవ. దిన్నఞ్హి దానానం సఙ్కరభావమోచనత్థమేవ అయం కథాతి.

దానకథావణ్ణనా.