౧౦. విపాకో విపాకధమ్మధమ్మోతికథావణ్ణనా

౫౦౧. ఇదాని విపాకో విపాకధమ్మధమ్మోతికథా నామ హోతి. తత్థ యస్మా విపాకో విపాకస్స అఞ్ఞమఞ్ఞాదిపచ్చయవసేన పచ్చయో హోతి, తస్మా విపాకోపి విపాకధమ్మధమ్మోతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి అన్ధకానం; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. తస్స విపాకోతి తస్స విపాకధమ్మధమ్మస్స విపాకస్స యో విపాకో, సోపి తే విపాకధమ్మధమ్మో హోతీతి పుచ్ఛతి. ఇతరో ఆయతిం విపాకదానాభావం సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి. దుతియం పుట్ఠో తప్పచ్చయాపి అఞ్ఞస్స విపాకస్స ఉప్పత్తిం సన్ధాయ పటిజానాతి. ఏవం సన్తే పనస్స కుసలాకుసలస్స వియ తస్సాపి విపాకస్స విపాకో, తస్సాపి విపాకోతి వట్టానుపచ్ఛేదో ఆపజ్జతీతి పుట్ఠో సమయవిరోధభయేన పటిక్ఖిపతి.

విపాకోతి వాతిఆదిమ్హి వచనసాధనే పన యది విపాకస్స విపాకధమ్మధమ్మేన ఏకత్థతా భవేయ్య, కుసలాకుసలబ్యాకతానం ఏకత్థతం ఆపజ్జేయ్యాతి పటిక్ఖిపతి. విపాకో చ విపాకధమ్మధమ్మో చాతి ఏత్థ అయం అధిప్పాయో – సో హి చతూసు విపాకక్ఖన్ధేసు ఏకేకం అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయాదీసు పచ్చయట్ఠేన విపాకధమ్మధమ్మతం పచ్చయుప్పన్నట్ఠేన చ విపాకం మఞ్ఞమానో ‘‘విపాకో విపాకధమ్మధమ్మో’’తి పుట్ఠో ఆమన్తాతి పటిజానాతి. అథ నం సకవాదీ ‘‘యస్మా తయా ఏకక్ఖణే చతూసు ఖన్ధేసు విపాకో విపాకధమ్మధమ్మోపి అనుఞ్ఞాతో, తస్మా తేసం సహగతాదిభావో ఆపజ్జతీ’’తి చోదేతుం ఏవమాహ. ఇతరో కుసలాకుసలసఙ్ఖాతం విపాకధమ్మధమ్మం సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి. తఞ్ఞేవ అకుసలన్తి యది తే విపాకో విపాకధమ్మధమ్మో, యో అకుసలవిపాకో, సో అకుసలం ఆపజ్జతి. కస్మా? విపాకధమ్మధమ్మేన ఏకత్తా. తఞ్ఞేవ కుసలన్తిఆదీసుపి ఏసేవ నయో.

౫౦౨. అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయాతి ఇదం సహజాతానం పచ్చయమత్తవసేన వుత్తం, తస్మా అసాధకం. మహాభూతానమ్పి చ అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయతా వుత్తా, న చ తాని విపాకాని, న చ విపాకధమ్మధమ్మానీతి.

విపాకో విపాకధమ్మధమ్మోతికథావణ్ణనా.

సత్తమో వగ్గో.