౧౨. ధమ్మికసుత్తవణ్ణనా

౫౪. ద్వాదసమే సబ్బసోతి సబ్బేసు. సత్తసు విహారేసూతి సత్తసు పరివేణేసు. పరిభాసతీతి పరిభవతి భయం ఉపదంసేతి. విహింసతీతి విహేఠేతి. వితుదతీతి విజ్ఝతి. రోసేతి వాచాయాతి వాచాయ ఘట్టేతి. పక్కమన్తీతి దిసా పక్కమన్తి. న సణ్ఠహన్తీతి నప్పతిట్ఠహన్తి. రిఞ్చన్తీతి ఛడ్డేన్తి విస్సజ్జేన్తి. పబ్బాజేయ్యామాతి నీహరేయ్యామ. హన్దాతి వవస్సగ్గత్థే నిపాతో. అలన్తి యుత్తమేతం, యం తం పబ్బాజేయ్యున్తి అత్థో. కిం తే ఇమినాతి కిం తవ ఇమినా జాతిభూమియం వాసేన. తీరదస్సిం సకుణన్తి దిసాకాకం. ముఞ్చన్తీతి దిసాదస్సనత్థం విస్సజ్జేన్తి. సామన్తాతి అవిదూరే. సమన్తాతిపి పాఠో, సమన్తతోతి అత్థో. అభినివేసోతి పత్థరిత్వా ఠితసాఖానం నివేసో. మూలసన్తానకానన్తి మూలానం నివేసో.

ఆళ్హకథాలికాతి తణ్డులాళ్హకస్స భత్తపచనథాలికా. ఖుద్దం మధున్తి ఖుద్దమక్ఖికాహి కతం దణ్డకమధుం. అనేలకన్తి నిద్దోసం. న చ సుదం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స ఫలాని హింసన్తీతి అఞ్ఞమఞ్ఞస్స కోట్ఠాసే ఫలాని న హింసన్తి. అత్తనో కోట్ఠాసేహి మూలం వా తచం వా పత్తం వా ఛిన్దన్తో నామ నత్థి, అత్తనో అత్తనో సాఖాయ హేట్ఠా పతితానేవ పరిభుఞ్జన్తి. అఞ్ఞస్స కోట్ఠాసతో అఞ్ఞస కోట్ఠాసం పరివత్తిత్వా గతమ్పి ‘‘న అమ్హాకం సాఖాయ ఫల’’న్తి ఞత్వా నో ఖాదన్తి. యావదత్థం భక్ఖిత్వాతి కణ్ఠప్పమాణేన ఖాదిత్వా. సాఖం భఞ్జిత్వాతి ఛత్తప్పమాణమత్తం ఛిన్దిత్వా ఛాయం కత్వా పక్కామి. యత్ర హి నామాతి యో హి నామ. పక్కమిస్సతీతి పక్కన్తో. నాదాసీతి దేవతాయ ఆనుభావేన ఫలమేవ న గణ్హి. ఏవఞ్హి సా అధిట్ఠాసి.

తేనుపసఙ్కమీతి జనపదవాసీహి గన్త్వా, ‘‘మహారాజ, రుక్ఖో ఫలం న గణ్హి, అమ్హాకం ను ఖో దోసో తుమ్హాక’’న్తి వుత్తే ‘‘నేవ మయ్హం దోసో అత్థి, న జానపదానం, అమ్హాకం విజితే అధమ్మో నామ న వత్తతి, కేన ను ఖో కారణేన రుక్ఖో న ఫలితో, సక్కం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛిస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా యేన సక్కో దేవానమిన్దో తేనుపసఙ్కమి. పవత్తేసీతి పరివత్తేసి. ఉమ్మూలమకాసీతి ఉద్ధంమూలం అకాసి. అపి ను త్వన్తి అపి ను తవ. అట్ఠితాయేవాతి అట్ఠితాయ ఏవ. సచ్ఛవీనీతి సమానచ్ఛవీని పకతిట్ఠానే ఠితాని. న పచ్చక్కోసతీతి నప్పటిక్కోసతి. రోసన్తన్తి ఘట్టేన్తం. భణ్డన్తన్తి పహరన్తం.

సునేత్తోతి నేత్తా వుచ్చన్తి అక్ఖీని, తేసం సున్దరతాయ సునేత్తో. తిత్థకరోతి సుగతిఓగాహనతిత్థస్స కారకో. వీతరాగోతి విక్ఖమ్భనవసేన విగతరాగో. పసవతీతి పటిలభతి. దిట్ఠిసమ్పన్నన్తి దస్సనసమ్పన్నం, సోతాపన్నన్తి అత్థో. ఖన్తిన్తి అత్తనో గుణఖణనం. యథామం సబ్రహ్మచారీసూతి యథా ఇమం సబ్రహ్మచారీసు అక్కోసనపరిభాసనం, అఞ్ఞం ఏవరూపం గుణఖన్తిం న వదామీతి అత్థో. న నో సమసబ్రహ్మచారీసూతి ఏత్థ సమజనో నామ సకజనో వుచ్చతి. తస్మా న నో సకేసు సమానబ్రహ్మచారీసు చిత్తాని పదుట్ఠాని భవిస్సన్తీతి అయమేత్థ అత్థో.

జోతిపాలో చ గోవిన్దోతి నామేన జోతిపాలో ఠానేన మహాగోవిన్దో. సత్తపురోహితోతి రేణుఆదీనం సత్తన్నం రాజూనం పురోహితో. అహింసకా అతీతంసేతి ఏతే ఛ సత్థారో అతీతంసే అహింసకా అహేసుం. నిరామగన్ధాతి కోధామగన్ధేన నిరామగన్ధా. కరుణేవిముత్తాతి కరుణజ్ఝానే అధిముత్తా, కరుణాయ చ కరుణాపుబ్బభాగే చ ఠితా. యేతేతి ఏతే, అయమేవ వా పాఠో. న సాధురూపం ఆసీదేతి సాధుసభావం న ఘట్టేయ్య. దిట్ఠిట్ఠానప్పహాయినన్తి ద్వాసట్ఠిదిట్ఠిగతప్పహాయినం. సత్తమోతి అరహత్తతో పట్ఠాయ సత్తమో. అవీతరాగోతి అవిగతరాగో. ఏతేన అనాగామిభావం పటిక్ఖిపతి. పఞ్చిన్ద్రియా ముదూతి పఞ్చ విపస్సనిన్ద్రియాని ముదూని. తస్స హి తాని సకదాగామిం ఉపాదాయ ముదూని నామ హోన్తి. విపస్సనాతి సఙ్ఖారపరిగ్గహఞాణం. పుబ్బేవ ఉపహఞ్ఞతీతి పఠమతరఞ్ఞేవ ఉపహఞ్ఞతి. అక్ఖతోతి గుణఖణనేన అక్ఖతో అనుపహతో హుత్వా. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

ధమ్మికవగ్గో పఞ్చమో.