(౨౧) ౧. కిమిలవగ్గో

౧. కిమిలసుత్తవణ్ణనా

౨౦౧. పఞ్చమస్స పఠమే కిమిలాయన్తి ఏవంనామకే నగరే. నిచులవనేతి ముచలిన్దవనే. ఏతదవోచాతి అయం కిర థేరో తస్మింయేవ నగరే సేట్ఠిపుత్తో సత్థు సన్తికే పబ్బజిత్వా పుబ్బేనివాసఞాణం పటిలభి. సో అత్తనా నివుత్థం ఖన్ధసన్తానం అనుస్సరన్తో కస్సపదసబలస్స సాసనోసక్కనకాలే పబ్బజిత్వా చతూసు పరిసాసు సాసనే అగారవం కరోన్తీసు నిస్సేణిం బన్ధిత్వా పబ్బతం ఆరుయ్హ తత్థ సమణధమ్మం కత్వా అత్తనో నివుత్థభావం అద్దస. సో ‘‘సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా తం కారణం పుచ్ఛిస్సామీ’’తి ఏతం ‘‘కో ను ఖో, భన్తే’’తిఆదివచనం అవోచ.

సత్థరి అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సాతి సత్థరి గారవఞ్చేవ జేట్ఠకభావఞ్చ అనుపట్ఠపేత్వా విహరన్తి. సేసేసుపి ఏసేవ నయో. తత్థ చేతియఙ్గణాదీసు ఛత్తం ధారేత్వా ఉపాహనా ఆరుయ్హ విచరన్తో నానప్పకారఞ్చ నిరత్థకకథం కథేన్తో సత్థరి అగారవో విహరతి నామ. ధమ్మస్సవనగ్గే పన నిసీదిత్వా నిద్దాయన్తో చేవ నానప్పకారఞ్చ నిరత్థకకథం కథేన్తో ధమ్మే అగారవో విహరతి నామ. సఙ్ఘమజ్ఝే బాహావిక్ఖేపకం నానత్తకథం కథేన్తో థేరనవమజ్ఝిమేసు చ చిత్తీకారం అకరోన్తో సఙ్ఘే అగారవో విహరతి నామ. సిక్ఖం అపరిపూరేన్తో సిక్ఖాయ అగారవో విహరతి నామ. అఞ్ఞమఞ్ఞం కలహభణ్డనాదీని కరోన్తో అఞ్ఞమఞ్ఞం అగారవో విహరతి నామ. దుతియం ఉత్తానత్థమేవ.

౩. అస్సాజానీయసుత్తవణ్ణనా

౨౦౩-౨౦౪. తతియే అజ్జవేనాతి ఉజుభావేన అవఙ్కగమనేన. జవేనాతి పదజవేన. మద్దవేనాతి సరీరముదుతాయ. ఖన్తియాతి అధివాసనక్ఖన్తియా. సోరచ్చేనాతి సుచిసీలతాయ. భిక్ఖువారే అజ్జవన్తి ఞాణస్స ఉజుకగమనం. జవోతి సూరం హుత్వా ఞాణస్స గమనభావో. మద్దవన్తి సీలమద్దవం. ఖన్తీతి అధివాసనక్ఖన్తియేవ. సోరచ్చం సుచిసీలతాయేవ. చతుత్థే పఞ్చ బలాని మిస్సకాని కథితాని.

౫. చేతోఖిలసుత్తవణ్ణనా

౨౦౫. పఞ్చమే చేతోఖిలాతి చిత్తస్స థద్ధభావా, కచవరభావా, ఖాణుకభావా. సత్థరి కఙ్ఖతీతి సత్థు సరీరే వా గుణే వా కఙ్ఖతి. సరీరే కఙ్ఖమానో ‘‘ద్వత్తింసవరపురిసలక్ఖణపటిమణ్డితం నామ సరీరం అత్థి ను ఖో నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి, గుణే కఙ్ఖమానో ‘‘అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నజాననసమత్థం సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం అత్థి ను ఖో నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి. విచికిచ్ఛతీతి విచినన్తో కిచ్ఛతి, దుక్ఖం ఆపజ్జతి, వినిచ్ఛేతుం న సక్కోతి. నాధిముచ్చతీతి ఏవమేతన్తి అధిమోక్ఖం న పటిలభతి. న సమ్పసీదతీతి గుణేసు ఓతరిత్వా నిబ్బిచికిచ్ఛభావేన పసీదితుం అనావిలో భవితుం న సక్కోతి. ఆతప్పాయాతి కిలేససన్తాపకవీరియకరణత్థాయ. అనుయోగాయాతి పునప్పునం యోగాయ. సాతచ్చాయాతి సతతకిరియాయ. పధానాయాతి పదహనత్థాయ. అయం పఠమో చేతోఖిలోతి అయం సత్థరి విచికిచ్ఛాసఙ్ఖాతో పఠమో చిత్తస్స థద్ధభావో ఏవమేతస్స భిక్ఖునో అప్పహీనో హోతి.

ధమ్మేతి పరియత్తిధమ్మే చ పటివేధధమ్మే చ. పరియత్తిధమ్మే కఙ్ఖమానో ‘‘తేపిటకం బుద్ధవచనం చతురాసీతిధమ్మక్ఖన్ధసహస్సానీతి వదన్తి, అత్థి ను ఖో ఏతం నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి. పటివేధధమ్మే కఙ్ఖమానో ‘‘విపస్సనానిస్సన్దో మగ్గో నామ, మగ్గనిస్సన్దం ఫలం నామ, సబ్బసఙ్ఖారపటినిస్సగ్గో నిబ్బానం నామాతి వదన్తి, తం అత్థి ను ఖో నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి. సఙ్ఘే కఙ్ఖతీతి ‘‘ఉజుప్పటిపన్నో’’తిఆదీనం పదానం వసేన ‘‘ఏవరూపం పటిపదం పటిపన్నో చత్తారో మగ్గట్ఠా చత్తారో ఫలట్ఠాతి అట్ఠన్నం పుగ్గలానం సమూహభూతో సఙ్ఘో నామ అత్థి ను ఖో నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి. సిక్ఖాయ కఙ్ఖమానో ‘‘అధిసీలసిక్ఖా నామ అధిచిత్తఅధిపఞ్ఞాసిక్ఖా నామాతి వదన్తి, సా అత్థి ను ఖో నత్థీ’’తి కఙ్ఖతి. అయం పఞ్చమోతి అయం సబ్రహ్మచారీసు కోపసఙ్ఖాతో పఞ్చమో చిత్తస్స థద్ధభావో కచవరభావో ఖాణుకభావో.

౬. వినిబన్ధసుత్తవణ్ణనా

౨౦౬. ఛట్ఠే చేతసోవినిబన్ధాతి చిత్తం వినిబన్ధిత్వా ముట్ఠియం కత్వా వియ గణ్హన్తీతి చేతసోవినిబన్ధా. కామేతి వత్థుకామేపి కిలేసకామేపి. కాయేతి అత్తనో కాయే. రూపేతి బహిద్ధారూపే. యావదత్థన్తి యత్తకం ఇచ్ఛతి, తత్తకం. ఉదరావదేహకన్తి ఉదరపూరం. తఞ్హి ఉదరం అవదేహనతో ఉదరావదేహకన్తి వుచ్చతి. సేయ్యసుఖన్తి మఞ్చపీఠసుఖం, ఉతుసుఖం వా. పస్ససుఖన్తి యథా సమ్పరివత్తకం సయన్తస్స దక్ఖిణపస్స వామపస్సానం సుఖం హోతి, ఏవం ఉప్పన్నసుఖం. మిద్ధసుఖన్తి నిద్దాసుఖం. అనుయుత్తోతి యుత్తప్పయుత్తో విహరతి. పణిధాయాతి పత్థయిత్వా. సీలేనాతిఆదీసు సీలన్తి చతుపారిసుద్ధిసీలం. వతన్తి వతసమాదానం. తపోతి తపచరణం. బ్రహ్మచరియన్తి మేథునవిరతి. దేవో వా భవిస్సామీతి మహేసక్ఖదేవో వా భవిస్సామి. దేవఞ్ఞతరో వాతి అప్పేసక్ఖదేవేసు వా అఞ్ఞతరోతి.

౭-౮. యాగుసుత్తాదివణ్ణనా

౨౦౭-౨౦౮. సత్తమే వాతం అనులోమేతీతి వాతం అనులోమేత్వా హరతి. వత్థిం సోధేతీతి ధమనియో సుద్ధా కరోతి. ఆమావసేసం పాచేతీతి సచే ఆమావసేసకం హోతి, తం పాచేతి. అట్ఠమే అచక్ఖుస్సన్తి న చక్ఖూనం హితం, చక్ఖుం విసుద్ధం న కరోతి.

౯. గీతస్సరసుత్తవణ్ణనా

౨౦౯. నవమే ఆయతకేనాతి దీఘేన, పరిపుణ్ణపదబ్యఞ్జనకం గాథావత్తఞ్చ వినాసేత్వా పవత్తేన. సరకుత్తిమ్పి నికామయమానస్సాతి ఏవం గీతస్సరో కాతబ్బోతి సరకిరియం పత్థయమానస్స. సమాధిస్స భఙ్గో హోతీతి సమథవిపస్సనాచిత్తస్స వినాసో హోతి.

౧౦. ముట్ఠస్సతిసుత్తవణ్ణనా

౨౧౦. దసమే దుక్ఖం సుపతీతి నానావిధం సుపినం పస్సన్తో దుక్ఖం సుపతి. దుక్ఖం పటిబుజ్ఝతీతి పటిబుజ్ఝన్తోపి ఉత్తసిత్వా సలోమహంసో పటిబుజ్ఝతి. ఇమస్మిం సుత్తే సతిసమ్పజఞ్ఞం మిస్సకం కథితం.

కిమిలవగ్గో పఠమో.