(౨౫) ౫. ఆపత్తిభయవగ్గో

౧. సఙ్ఘభేదకసుత్తవణ్ణనా

౨౪౩. పఞ్చమస్స పఠమే అపి ను తం, ఆనన్ద, అధికరణన్తి వివాదాధికరణాదీసు అఞ్ఞతరం అధికరణం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స ఉప్పజ్జి, సత్థా తస్స వూపసన్తభావం పుచ్ఛన్తో ఏవమాహ. కుతో తం, భన్తేతి, భన్తే, కుతో కిన్తి కేన కారణేన తం అధికరణం వూపసమిస్సతీతి వదతి. కేవలకప్పన్తి సకలం సమన్తతో. సఙ్ఘభేదాయ ఠితోతి సఙ్ఘేన సద్ధిం వాదత్థాయ కథితం పటికథేన్తోవ ఠితో. తత్రాయస్మాతి తస్మిం ఏవం ఠితే ఆయస్మా అనురుద్ధో. న ఏకవాచికమ్పి భణితబ్బం మఞ్ఞతీతి ‘‘మా, ఆవుసో, సఙ్ఘేన సద్ధిం ఏవం అవచా’’తి ఏకవచనమ్పి వత్తబ్బం న మఞ్ఞతి. వోయుఞ్జతీతి అనుయుఞ్జతి అనుయోగం ఆపజ్జతి. అత్థవసేతి కారణవసే. నాసేస్సన్తీతి ఉపోసథప్పవారణం ఉపగన్తుం అదత్వా నిక్కడ్ఢిస్సన్తి. సేసం పాళివసేనేవ వేదితబ్బం.

౨. ఆపత్తిభయసుత్తవణ్ణనా

౨౪౪. దుతియే ఖురముణ్డం కరిత్వాతి పఞ్చ సిఖణ్డకే ఠపేత్వా ఖురేన ముణ్డం కరిత్వా. ఖరస్సరేనాతి కక్ఖళసద్దేన. పణవేనాతి వజ్ఝభేరియా. థలట్ఠస్సాతి ఏకమన్తే ఠితస్స. సీసచ్ఛేజ్జన్తి సీసచ్ఛేదారహం. యత్ర హి నామాతి యం నామ. సో వతస్సాహన్తి సో వత అహం అస్సం, యం ఏవరూపం పాపం న కరేయ్యన్తి అత్థో. యథాధమ్మం పటికరిస్సతీతి ధమ్మానురూపం పటికరిస్సతి, సామణేరభూమియం ఠస్సతీతి అత్థో. కాళవత్థం పరిధాయాతి కాళపిలోతికం నివాసేత్వా. మోసల్లన్తి ముసలాభిపాతారహం. యథాధమ్మన్తి ఇధ ఆపత్తితో వుట్ఠాయ సుద్ధన్తే పతిట్ఠహన్తో యథాధమ్మం కరోతి నామ. భస్మపుటన్తి ఛారికాభణ్డికం. గారయ్హం భస్మపుటన్తి గరహితబ్బఛారికాపుటేన మత్థకే అభిఘాతారహం. యథాధమ్మన్తి ఇధ ఆపత్తిం దేసేన్తో యథాధమ్మం పటికరోతి నామ. ఉపవజ్జన్తి ఉపవాదారహం. పాటిదేసనీయేసూతి పటిదేసేతబ్బేసు. ఇమినా సబ్బాపి సేసాపత్తియో సఙ్గహితా. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి ఆపత్తిభయానీతి, భిక్ఖవే, ఇమాని చత్తారి ఆపత్తిం నిస్సాయ ఉప్పజ్జనకభయాని నామాతి.

౩. సిక్ఖానిసంససుత్తవణ్ణనా

౨౪౫. తతియే సిక్ఖా ఆనిసంసా ఏత్థాతి సిక్ఖానిసంసం. పఞ్ఞా ఉత్తరా ఏత్థాతి పఞ్ఞుత్తరం. విముత్తి సారో ఏత్థాతి విముత్తిసారం. సతి ఆధిపతేయ్యా ఏత్థాతి సతాధిపతేయ్యం. ఏతేసం హి సిక్ఖాదిసఙ్ఖాతానం ఆనిసంసాదీనం అత్థాయ వుస్సతీతి వుత్తం హోతి. ఆభిసమాచారికాతి ఉత్తమసమాచారికా. వత్తవసేన పఞ్ఞత్తసీలస్సేతం అధివచనం. తథా తథా సో తస్సా సిక్ఖాయాతి తథా తథా సో సిక్ఖాకామో భిక్ఖు తస్మిం సిక్ఖాపదే.

ఆదిబ్రహ్మచరియికాతి మగ్గబ్రహ్మచరియస్స ఆదిభూతానం చతున్నం మహాసీలానమేతం అధివచనం. సబ్బసోతి సబ్బాకారేన. ధమ్మాతి చతుసచ్చధమ్మా. పఞ్ఞాయ సమవేక్ఖితా హోన్తీతి సహవిపస్సనాయ మగ్గపఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి. విముత్తియా ఫుసితా హోన్తీతి అరహత్తఫలవిముత్తియా ఞాణఫస్సేన ఫుట్ఠా హోన్తి. అజ్ఝత్తంయేవ సతి సూపట్ఠితా హోతీతి నియకజ్ఝత్తేయేవ సతి సుట్ఠు ఉపట్ఠితా హోతి. పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి విపస్సనాపఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామి. పఞ్ఞాయ సమవేక్ఖిస్సామీతి ఇధాపి విపస్సనాపఞ్ఞా అధిప్పేతా. ఫుసితం వా ధమ్మం తత్థ తత్థ పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి ఏత్థ పన మగ్గపఞ్ఞావ అధిప్పేతా.

౪. సేయ్యాసుత్తవణ్ణనా

౨౪౬. చతుత్థే పేతాతి కాలకతా వుచ్చన్తి. ఉత్తానా సేన్తీతి తే యేభుయ్యేన ఉత్తానకావ సయన్తి. అథ వా పేత్తివిసయే నిబ్బత్తా పేతా నామ, తే అప్పమంసలోహితత్తా అట్ఠిసఙ్ఘాతజటితా ఏకేన పస్సేన సయితుం న సక్కోన్తి, ఉత్తానావ సేన్తి. అనత్తమనో హోతీతి తేజుస్సదత్తా సీహో మిగరాజా ద్వే పురిమపాదే ఏకస్మిం, పచ్ఛిమపాదే ఏకస్మిం ఠానే ఠపేత్వా నఙ్గుట్ఠం అన్తరసత్థిమ్హి పక్ఖిపిత్వా పురిమపాదపచ్ఛిమపాదనఙ్గుట్ఠానం ఠితోకాసం సల్లక్ఖేత్వా ద్విన్నం పురిమపాదానం మత్థకే సీసం ఠపేత్వా సయతి. దివసమ్పి సయిత్వా పబుజ్ఝమానో న ఉత్తసన్తో పబుజ్ఝతి, సీసం పన ఉక్ఖిపిత్వా పురిమపాదాదీనం ఠితోకాసం సల్లక్ఖేత్వా సచే కిఞ్చి ఠానం విజహిత్వా ఠితం హోతి, ‘‘నయిదం తుయ్హం జాతియా, న సూరభావస్స అనురూప’’న్తి అనత్తమనో హుత్వా తత్థేవ సయతి, న గోచరాయ పక్కమతి. ఇదం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘అనత్తమనో హోతీ’’తి. అవిజహిత్వా ఠితే పన ‘‘తుయ్హం జాతియా చ సూరభావస్స చ అనురూపమిద’’న్తి హట్ఠతుట్ఠో ఉట్ఠాయ సీహవిజమ్భనం విజమ్భిత్వా కేసరభారం విధునిత్వా తిక్ఖత్తుం సీహనాదం నదిత్వా గోచరాయ పక్కమతి. తేన వుత్తం – ‘‘అత్తమనో హోతీ’’తి.

౫. థూపారహసుత్తవణ్ణనా

౨౪౭. పఞ్చమే రాజా చక్కవత్తీతి ఏత్థ కస్మా భగవా అగారమజ్ఝే వసిత్వా కాలకతస్స రఞ్ఞో థూపకరణం అనుజానాతి, న సీలవతో పుథుజ్జనభిక్ఖుస్సాతి? అనచ్ఛరియత్తా. పుథుజ్జనభిక్ఖూనఞ్హి థూపే అనుఞ్ఞాయమానే తమ్బపణ్ణిదీపే తావ థూపానం ఓకాసో న భవేయ్య, తథా అఞ్ఞేసు ఠానేసు. తస్మా ‘‘అనచ్ఛరియా తే భవిస్సన్తీ’’తి నానుజానాతి. చక్కవత్తీ రాజా ఏకోవ నిబ్బత్తతి, తేనస్స థూపో అచ్ఛరియో హోతి. పుథుజ్జనసీలవతో పన పరినిబ్బుతభిక్ఖునో వియ మహన్తమ్పి సక్కారం కాతుం వట్టతియేవ. ఛట్ఠసత్తమాని ఉత్తానత్థానేవ.

౮. పఠమవోహారసుత్తవణ్ణనా

౨౫౦. అట్ఠమే అనరియవోహారాతి అనరియానం కథా. సేసేసుపి ఏసేవ నయో.

ఆపత్తిభయవగ్గో పఞ్చమో.