౮. ఉపకసుత్తవణ్ణనా
౧౮౮. అట్ఠమే ఉపకోతి తస్స నామం. మణ్డికాపుత్తోతి మణ్డికాయ పుత్తో. ఉపసఙ్కమీతి సో కిర దేవదత్తస్స ఉపట్ఠాకో, ‘‘కిం ను ఖో సత్థా మయి అత్తనో సన్తికం ఉపగతే వణ్ణం కథేస్సతి, ఉదాహు అవణ్ణ’’న్తి పరిగ్గణ్హనత్థం ఉపసఙ్కమి. ‘‘నేరయికో దేవదత్తో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’’తి (చూళవ. ౩౪౮) వచనం సుత్వా సత్థారం ఘట్టేతుకామో ఉపసఙ్కమీతిపి వదన్తి. పరూపారమ్భం వత్తేతీతి పరగరహం కథేతి. సబ్బో సో న ఉపపాదేతీతి సబ్బోపి సో కుసలధమ్మం న ఉప్పాదేతి, అత్తనో వా వచనం ఉపపాదేతుం అనుచ్ఛవికం కాతుం న సక్కోతి. అనుపపాదేన్తో గారయ్హో హోతీతి కుసలం ధమ్మం ఉప్పాదేతుం అసక్కోన్తో అత్తనో చ వచనం ఉపపన్నం అనుచ్ఛవికం కాతుం అసక్కోన్తో గారయ్హో హోతి. ఉపవజ్జోతి ఉపవదితబ్బో చ హోతి, వజ్జేన వా ఉపేతో హోతి, సదోసో హోతీతి అత్థో.
అథ భగవా తస్స వాదం గహేత్వా తస్సేవ గీవాయ పటిముఞ్చన్తో పరూపారమ్భన్తిఆదిమాహ. ఉమ్ముజ్జమానకంయేవాతి ఉదకతో సీసం ఉక్ఖిపన్తంయేవ. తత్థ అపరిమాణా పదాతిఆదీసు తస్మిం అకుసలన్తి పఞ్ఞాపనే పదానిపి అక్ఖరానిపి ధమ్మదేసనాపి అపరిమాణాయేవ. ఇతిపిదం అకుసలన్తి ఇదమ్పి అకుసలం ఇదమ్పి అకుసలం ఇమినాపి కారణేన ఇమినాపి కారణేన అకుసలన్తి ఏవం అకుసలపఞ్ఞత్తియం ఆగతానిపి అపరిమాణాని. అథాపి అఞ్ఞేనాకారేన తథాగతో తం ధమ్మం దేసేయ్య, ఏవమ్పిస్స దేసనా అపరిమాణా భవేయ్య. యథాహ – ‘‘అపరియాదిన్నావస్స తథాగతస్స ధమ్మదేసనా, అపరియాదిన్నం ధమ్మపదబ్యఞ్జన’’న్తి (మ. ని. ౧.౧౬౧). ఇమినా ఉపాయేన సబ్బవారేసు అత్థో వేదితబ్బో. యావ ధంసీ వతాయన్తి యావ గుణధంసీ వత అయం. లోణకారదారకోతి లోణకారగామదారకో. యత్ర హి నామాతి యో హి నామ. ఆసాదేతబ్బం మఞ్ఞిస్సతీతి ఘట్టేతబ్బం మఞ్ఞిస్సతి. అపేహీతి అపగచ్ఛ, మా మే పురతో అట్ఠాసి. ఏవఞ్చ పన వత్వా గీవాయ గణ్హాపేత్వా నిక్కడ్ఢాపేసియేవాతి.