౧-౫. పాణాతిపాతాదిసుత్తపఞ్చకవణ్ణనా

౮౧-౮౫. చతుత్థస్స పఠమాదీని ఉత్తానత్థానేవ. పఞ్చమే ‘‘నీచే కులే పచ్చాజాతో’’తిఆదికేన తమేన యుత్తోతి తమో. కాయదుచ్చరితాదీహి పున నిరయతమూపగమనతో తమపరాయణో. ఇతి ఉభయేనపి ఖన్ధతమోవ కథితో హోతి. ‘‘అడ్ఢే కులే పచ్చాజాతో’’తిఆదికేన జోతినా యుత్తతో జోతి, ఆలోకభూతోతి వుత్తం హోతి. కాయసుచరితాదీహి పున సగ్గుప్పత్తిజోతిభావూపగమనతో జోతిపరాయణో. ఇమినా నయేన ఇతరేపి ద్వే వేదితబ్బా.

వేనకులేతి విలీవకారకులే. నేసాదకులేతి మిగలుద్దకాదీనం కులే. రథకారకులేతి చమ్మకారకులే. పుక్కుసకులేతి పుప్ఫఛడ్డకకులే. కసిరవుత్తికేతి దుక్ఖవుత్తికే. దుబ్బణ్ణోతి పంసుపిసాచకో వియ ఝామఖాణువణ్ణో. దుద్దసికోతి విజాతమాతుయాపి అమనాపదస్సనో. ఓకోటిమకోతి లకుణ్డకో. కాణోతి ఏకచ్ఛికాణో వా ఉభయచ్ఛికాణో వా. కుణీతి ఏకహత్థకుణీ వా ఉభయహత్థకుణీ వా. ఖఞ్జోతి ఏకపాదఖఞ్జో వా ఉభయపాదఖఞ్జో వా. పక్ఖహతోతి హతపక్ఖో పీఠసప్పీ. పదీపేయ్యస్సాతి తేలకపల్లాదినో దీపఉపకరణస్స. ఏవం ఖో, భిక్ఖవేతి ఏత్థ ఏకో పుగ్గలో బహిద్ధా ఆలోకం అదిస్వా మాతు కుచ్ఛిమ్హియేవ కాలం కత్వా అపాయేసు నిబ్బత్తన్తో సకలమ్పి కప్పం సంసరతి. సోపి తమోతమపరాయణోవ. సో పన కుహకపుగ్గలో భవేయ్య. కుహకస్స హి ఏవరూపా నిప్ఫత్తి హోతీతి వుత్తం.

ఏత్థ చ ‘‘నీచే కులే’’తిఆదీహి ఆగమనవిపత్తి చేవ పచ్చుప్పన్నపచ్చయవిపత్తి చ దస్సితా. ‘‘దలిద్దే’’తిఆదీహి పవత్తపచ్చయవిపత్తి, ‘‘కసిరవుత్తికే’’తిఆదీహి ఆజీవుపాయవిపత్తి, ‘‘దుబ్బణ్ణో’’తిఆదీహి అత్తభావవిపత్తి, ‘‘బహ్వాబాధో’’తిఆదీహి దుక్ఖకారణసమాయోగో, ‘‘న లాభీ’’తిఆదీహి సుఖకారణవిపత్తి చేవ ఉపభోగవిపత్తి చ, ‘‘కాయేన దుచ్చరిత’’న్తిఆదీహి తమపరాయణభావస్స కారణసమాయోగో, ‘‘కాయస్స భేదా’’తిఆదీహి సమ్పరాయికతమూపగమో. సుక్కపక్ఖో వుత్తపటిపక్ఖనయేన వేదితబ్బో.