౧౦. యోగసుత్తవణ్ణనా

౧౦. దసమే వట్టస్మిం యోజేన్తీతి యోగా. కామయోగోతిఆదీసు పఞ్చకామగుణికో రాగో కామయోగో. రూపారూపభవేసు ఛన్దరాగో భవయోగో, తథా ఝాననికన్తి. సస్సతదిట్ఠిసహగతో చ రాగో ద్వాసట్ఠి దిట్ఠియో చ దిట్ఠియోగో. చతూసు సచ్చేసు అఞ్ఞాణం అవిజ్జాయోగో. కామేసు వా యోజేతీతి కామయోగో. భవేసు యోజేతీతి భవయోగో. దిట్ఠీసు యోజేతీతి దిట్ఠియోగో. అవిజ్జాయ యోజేతీతి అవిజ్జాయోగోతి హేట్ఠా వుత్తధమ్మానంయేవేతం అధివచనం.

ఇదాని తే విత్థారేత్వా దస్సేన్తో కతమో చ, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ సముదయన్తి ఉప్పత్తిం. అత్థఙ్గమన్తి భేదం. అస్సాదన్తి మధురభావం. ఆదీనవన్తి అమధురభావం దోసం. నిస్సరణన్తి నిస్సటభావం. కామేసూతి వత్థుకామేసు. కామరాగోతి కామే ఆరబ్భ ఉప్పన్నరాగో. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. అనుసేతీతి నిబ్బత్తతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కామయోగోతి, భిక్ఖవే, ఇదం కామేసు యోజనకారణం బన్ధనకారణం వుచ్చతీతి ఏవం సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

ఫస్సాయతనానన్తి చక్ఖాదీనం చక్ఖుసమ్ఫస్సాదికారణానం. అవిజ్జా అఞ్ఞాణన్తి ఞాణపటిపక్ఖభావేన అఞ్ఞాణసఙ్ఖాతా అవిజ్జా. ఇతి కామయోగోతి ఏత్థ ఇతి సద్దో చతూహిపి యోగేహి సద్ధిం యోజేతబ్బో ‘‘ఏవం కామయోగో, ఏవం భవయోగో’’తి. సంయుత్తోతి పరివారితో. పాపకేహీతి లామకేహి. అకుసలేహీతి అకోసల్లసమ్భూతేహి. సంకిలేసికేహీతి సంకిలేసనకేహి, పసన్నస్స చిత్తస్స పసన్నభావదూసకేహీతి అత్థో. పోనోబ్భవికేహీతి పునబ్భవనిబ్బత్తకేహి. సదరేహీతి సదరథేహి. దుక్ఖవిపాకేహీతి విపాకకాలే దుక్ఖుప్పాదకేహి. ఆయతిం జాతిజరామరణికేహీతి అనాగతే పునప్పునం జాతిజరామరణనిబ్బత్తకేహి. తస్మా అయోగక్ఖేమీతి వుచ్చతీతి యస్మా అప్పహీనయోగో పుగ్గలో ఏతేహి ధమ్మేహి సమ్పయుత్తో హోతి, తస్మా చతూహి యోగేహి ఖేమం నిబ్బానం అనధిగతత్తా న యోగక్ఖేమీతి వుచ్చతి.

విసంయోగోతి విసంయోజనకారణాని. కామయోగవిసంయోగోతి కామయోగతో విసంయోజనకారణం. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. తత్థ అసుభజ్ఝానం కామయోగవిసంయోగో, తం పాదకం కత్వా అధిగతో అనాగామిమగ్గో ఏకన్తేనేవ కామయోగవిసంయోగో నామ. అరహత్తమగ్గో భవయోగవిసంయోగో నామ, సోతాపత్తిమగ్గో దిట్ఠియోగవిసంయోగో నామ, అరహత్తమగ్గో అవిజ్జాయోగవిసంయోగో నామ. ఇదాని తే విత్థారవసేన దస్సేన్తో కతమో చ, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తస్సత్థో వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో.

భవయోగేన చూభయన్తి భవయోగేన చ సంయుత్తా, కిఞ్చి భియ్యో ఉభయేనాపి సమ్పయుత్తా, యేన కేనచి యోగేన సమన్నాగతాతి అత్థో. పురక్ఖతాతి పురతో కతా, పరివారితా వా. కామే పరిఞ్ఞాయాతి దువిధేపి కామే పరిజానిత్వా. భవయోగఞ్చ సబ్బసోతి భవయోగఞ్చ సబ్బమేవ పరిజానిత్వా. సమూహచ్చాతి సమూహనిత్వా. విరాజయన్తి విరాజేన్తో, విరాజేత్వా వా. ‘‘విరాజేన్తో’’తి హి వుత్తే మగ్గో కథితో హోతి, ‘‘విరాజేత్వా’’తి వుత్తే ఫలం. మునీతి ఖీణాసవముని. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తేపి గాథాసుపి వట్టవివట్టమేవ కథితన్తి.

భణ్డగామవగ్గో పఠమో.