౩. ఆసంససుత్తవణ్ణనా
౧౩. తతియే సన్తోతి అత్థి ఉపలబ్భన్తి. సంవిజ్జమానాతి తస్సేవ వేవచనం. లోకస్మిన్తి సత్తలోకే. నిరాసోతి అనాసో అపత్థనో. ఆసంసోతి ఆసంసమానో పత్థయమానో. విగతాసోతి అపగతాసో. చణ్డాలకులేతి చణ్డాలానం కులే. వేనకులేతి విలీవకారకులే. నేసాదకులేతి మిగలుద్దకానం కులే. రథకారకులేతి చమ్మకారకులే. పుక్కుసకులేతి పుప్ఫచ్ఛడ్డకకులే.
ఏత్తావతా కులవిపత్తిం దస్సేత్వా ఇదాని యస్మా నీచకులే జాతోపి ఏకచ్చో అడ్ఢో హోతి మహద్ధనో, అయం పన న తాదిసో, తస్మాస్స భోగవిపత్తిం దస్సేతుం దలిద్దేతిఆదిమాహ. తత్థ దలిద్దేతి దాలిద్దియేన సమన్నాగతే. అప్పన్నపానభోజనేతి పరిత్తకఅన్నపానభోజనే. కసిరవుత్తికేతి దుక్ఖజీవికే, యత్థ వాయామేన పయోగేన జీవితవుత్తిం సాధేన్తి, తథారూపేతి అత్థో. యత్థ కసిరేన ఘాసచ్ఛాదో లబ్భతీతి యస్మిం కులే దుక్ఖేన యాగుభత్తఘాసో చ కోపీనమత్తం అచ్ఛాదనఞ్చ లబ్భతి.
ఇదాని యస్మా ఏకచ్చో నీచకులే జాతోపి ఉపధిసమ్పన్నో హోతి అత్తభావసమిద్ధియం ఠితో, అయఞ్చ న తాదిసో, తస్మాస్స సరీరవిపత్తిమ్పి దస్సేతుం సో చ హోతి దుబ్బణ్ణోతిఆదిమాహ. తత్థ దుబ్బణ్ణోతి పంసుపిసాచకో వియ ఝామఖాణువణ్ణో. దుద్దసికోతి విజాతమాతుయాపి అమనాపదస్సనో. ఓకోటిమకోతి లకుణ్డకో. కాణోతి ఏకక్ఖికాణో వా ఉభయక్ఖికాణో వా. కుణీతి ఏకహత్థకుణీ వా ఉభయహత్థకుణీ వా. ఖఞ్జోతి ఏకపాదఖఞ్జో వా ఉభయపాదఖఞ్జో వా. పక్ఖహతోతి హతపక్ఖో పీఠసప్పీ. పదీపేయ్యస్సాతి వట్టితేలకపల్లకాదినో పదీపఉపకరణస్స. తస్స న ఏవం హోతీతి. కస్మా న హోతి? నీచకులే జాతత్తా.
జేట్ఠోతి అఞ్ఞస్మిం జేట్ఠే సతి కనిట్ఠో ఆసం న కరోతి, తస్మా జేట్ఠోతి ఆహ. ఆభిసేకోతి జేట్ఠోపి న అభిసేకారహో ఆసం న కరోతి, తస్మా ఆభిసేకోతి ఆహ. అనభిసిత్తోతి అభిసేకారహోపి కాణకుణిఆదిదోసరహితో సకిం అభిసిత్తో పున అభిసేకే ఆసం న కరోతి, తస్మా అనభిసిత్తోతి ఆహ. అచలప్పత్తోతి జేట్ఠోపి ఆభిసేకో అనభిసిత్తో మన్దో ఉత్తానసేయ్యకో, సోపి అభిసేకే ఆసం న కరోతి. సోళసవస్సుద్దేసికో పన పఞ్ఞాయమానమస్సుభేదో అచలప్పత్తో నామ హోతి, మహన్తమ్పి రజ్జం విచారేతుం సమత్థో, తస్మా ‘‘అచలప్పత్తో’’తి ఆహ. తస్స ఏవం హోతీతి కస్మా హోతి? మహాజాతితాయ.
దుస్సీలోతి నిస్సీలో. పాపధమ్మోతి లామకధమ్మో. అసుచీతి అసుచీహి కాయకమ్మాదీహి సమన్నాగతో. సఙ్కస్సరసమాచారోతి సఙ్కాహి సరితబ్బసమాచారో, కిఞ్చిదేవ అసారుప్పం దిస్వా ‘‘ఇదం ఇమినా కతం భవిస్సతీ’’తి ఏవం పరేసం ఆసఙ్కనీయసమాచారో, అత్తనాయేవ వా సఙ్కాహి సరితబ్బసమాచారో, సాసఙ్కసమాచారోతి అత్థో. తస్స హి దివాట్ఠానాదీసు సన్నిపతిత్వా కిఞ్చిదేవ మన్తయన్తే భిక్ఖూ దిస్వా ‘‘ఇమే ఏకతో హుత్వా మన్తేన్తి, కచ్చి ను ఖో మయా కతకమ్మం జానిత్వా మన్తేన్తీ’’తి ఏవం సాసఙ్కసమాచారో హోతి. పటిచ్ఛన్నకమ్మన్తోతి పటిచ్ఛాదేతబ్బయుత్తకేన పాపకమ్మేన సమన్నాగతో. అస్సమణో సమణపటిఞ్ఞోతి అస్సమణో హుత్వావ సమణపతిరూపకతాయ ‘‘సమణో అహ’’న్తి ఏవం పటిఞ్ఞో. అబ్రహ్మచారీ బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞోతి అఞ్ఞే బ్రహ్మచారినో సునివత్థే సుపారుతే సుమ్భకపత్తధరే గామనిగమరాజధానీసు పిణ్డాయ చరిత్వా జీవికం కప్పేన్తే దిస్వా సయమ్పి తాదిసేన ఆకారేన తథా పటిపజ్జనతో ‘‘అహం బ్రహ్మచారీ’’తి పటిఞ్ఞం దేన్తో వియ హోతి. ‘‘అహం భిక్ఖూ’’తి వత్వా ఉపోసథగ్గాదీని పవిసన్తో పన బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞో హోతియేవ, తథా సఙ్ఘికం లాభం గణ్హన్తో. అన్తోపూతీతి పూతినా కమ్మేన అన్తో అనుపవిట్ఠో. అవస్సుతోతి రాగాదీహి తిన్తో. కసమ్బుజాతోతి సఞ్జాతరాగాదికచవరో. తస్స న ఏవం హోతీతి. కస్మా న హోతి? లోకుత్తరధమ్మఉపనిస్సయస్స నత్థితాయ. తస్స ఏవం హోతీతి. కస్మా హోతి? మహాసీలస్మిం పరిపూరకారితాయ.