౨. సారణీయసుత్తవణ్ణనా

౧౨. దుతియే ఖత్తియస్సాతి జాతియా ఖత్తియస్స. ముద్ధావసిత్తస్సాతి రాజాభిసేకేన ముద్ధని అభిసిత్తస్స. సారణీయాని భవన్తీతి సరితబ్బాని అసమ్ముస్సనీయాని హోన్తి. జాతోతి నిబ్బత్తో. యావజీవం సారణీయన్తి దహరకాలే జానితుమ్పి న సక్కా, అపరభాగే పన మాతాపితుఆదీహి ఞాతకేహి వా దాసాదీహి వా ‘‘త్వం అసుకజనపదే అసుకనగరే అసుకదివసే అసుకనక్ఖత్తే జాతో’’తి ఆచిక్ఖితే సుత్వా తతో పట్ఠాయ యావజీవం సరతి న సమ్ముస్సతి. తేన వుత్తం – ‘‘యావజీవం సారణీయం హోతీ’’తి.

ఇదం, భిక్ఖవే, దుతియన్తి అభిసేకట్ఠానం నామ రఞ్ఞో బలవతుట్ఠికరం హోతి, తేనస్స తం యావజీవం సారణీయం. సఙ్గామవిజయట్ఠానేపి ఏసేవ నయో. ఏత్థ పన సఙ్గామన్తి యుద్ధం. అభివిజినిత్వాతి జినిత్వా సత్తుమద్దనం కత్వా. తమేవ సఙ్గామసీసన్తి తమేవ సఙ్గామట్ఠానం. అజ్ఝావసతీతి అభిభవిత్వా ఆవసతి.

ఇదాని యస్మా సమ్మాసమ్బుద్ధస్స రఞ్ఞో జాతిట్ఠానాదీహి కత్తబ్బకిచ్చం నత్థి, ఇమస్మిం పన సాసనే తప్పటిభాగే తయో పుగ్గలే దస్సేతుం ఇదం కారణం ఆభతం, తస్మా తే దస్సేన్తో ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ అనగారియం పబ్బజితో హోతీతి ఏత్థ చతుపారిసుద్ధిసీలమ్పి పబ్బజ్జానిస్సితమేవాతి వేదితబ్బం. సారణీయం హోతీతి ‘‘అహం అసుకరట్ఠే అసుకజనపదే అసుకవిహారే అసుకమాళకే అసుకదివాట్ఠానే అసుకచఙ్కమే అసుకరుక్ఖమూలే పబ్బజితో’’తి ఏవం యావజీవం సరితబ్బమేవ హోతి న సమ్ముస్సితబ్బం.

ఇదం దుక్ఖన్తి ఏత్తకం దుక్ఖం, న ఇతో ఉద్ధం దుక్ఖం అత్థి. అయం దుక్ఖసముదయోతి ఏత్తకో దుక్ఖసముదయో, న ఇతో ఉద్ధం దుక్ఖసముదయో అత్థీతి. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. ఏవమేత్థ చతూహి సచ్చేహి సోతాపత్తిమగ్గో కథితో. కసిణపరికమ్మవిపస్సనాఞాణాని పన మగ్గసన్నిస్సితానేవ హోన్తి. సారణీయం హోతీతి ‘‘అహం అసుకరట్ఠే…పే… అసుకరుక్ఖమూలే సోతాపన్నో జాతో’’తి యావజీవం సారణీయం హోతి అసమ్ముస్సనీయం.

ఆసవానం ఖయాతి ఆసవానం ఖయేన. చేతోవిముత్తిన్తి ఫలసమాధిం. పఞ్ఞావిముత్తిన్తి ఫలపఞ్ఞం. సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వాతి అత్తనావ అభివిసిట్ఠాయ పఞ్ఞాయ పచ్చక్ఖం కత్వా. ఉపసమ్పజ్జ విహరతీతి పటిలభిత్వా విహరతి. సారణీయన్తి ‘‘మయా అసుకరట్ఠే…పే… అసుకరుక్ఖమూలే అరహత్తం పత్త’’న్తి అత్తనో అరహత్తపత్తిట్ఠానం నామ యావజీవం సారణీయం హోతి అసమ్ముస్సనీయన్తి యథానుసన్ధినావ దేసనం నిట్ఠపేసి.