౩. అరూపధాతు

౯౯౫. అరూపధాతుయా కతి ఖన్ధా…పే… కతి చిత్తాని?

అరూపధాతుయా చత్తారో ఖన్ధా, ద్వే ఆయతనాని, ద్వే ధాతుయో, తీణి సచ్చాని, ఏకాదసిన్ద్రియాని, అట్ఠ హేతూ, తయో ఆహారా, ఏకో ఫస్సో, ఏకా వేదనా, ఏకా సఞ్ఞా, ఏకా చేతనా, ఏకం చిత్తం.

౯౯౬. తత్థ కతమే అరూపధాతుయా చత్తారో ఖన్ధా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా చత్తారో ఖన్ధా’’.

తత్థ కతమాని అరూపధాతుయా ద్వే ఆయతనాని? మనాయతనం, ధమ్మాయతనం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా ద్వే ఆయతనాని’’.

తత్థ కతమా అరూపధాతుయా ద్వే ధాతుయో? మనోవిఞ్ఞాణధాతు, ధమ్మధాతు – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా ద్వే ధాతుయో’’.

తత్థ కతమాని అరూపధాతుయా తీణి సచ్చాని? దుక్ఖసచ్చం, సముదయసచ్చం, మగ్గసచ్చం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా తీణి సచ్చాని’’.

తత్థ కతమాని అరూపధాతుయా ఏకాదసిన్ద్రియాని? మనిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా ఏకాదసిన్ద్రియాని’’.

తత్థ కతమే అరూపధాతుయా అట్ఠ హేతూ? తయో కుసలహేతూ, ద్వే అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ…పే… ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా అట్ఠ హేతూ’’.

తత్థ కతమే అరూపధాతుయా తయో ఆహారా? ఫస్సాహారో, మనోసఞ్చేతనాహారో, విఞ్ఞాణాహారో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘అరూపధాతుయా తయో ఆహారా’’.

తత్థ కతమో అరూపధాతుయా ఏకో ఫస్సో? మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సో – అయం వుచ్చతి ‘‘అరూపధాతుయా ఏకో ఫస్సో’’.

తత్థ కతమా అరూపధాతుయా ఏకా వేదనా…పే… ఏకా సఞ్ఞా…పే… ఏకా చేతనా…పే… ఏకం చిత్తం? మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘అరూపధాతుయా ఏకం చిత్తం’’.