౨. రూపధాతు
౯౯౩. రూపధాతుయా కతి ఖన్ధా, కతి ఆయతనా, కతి ధాతుయో, కతి సచ్చాని, కతి ఇన్ద్రియాని…పే… కతి చిత్తాని?
రూపధాతుయా పఞ్చక్ఖన్ధా, ఛ ఆయతనాని, నవ ధాతుయో, తీణి సచ్చాని, చుద్దసిన్ద్రియాని, అట్ఠ హేతూ, తయో ఆహారా, చత్తారో ఫస్సా, చతస్సో వేదనా, చతస్సో సఞ్ఞా, చతస్సో చేతనా, చత్తారి చిత్తాని.
౯౯౪. తత్థ కతమే రూపధాతుయా పఞ్చక్ఖన్ధా? రూపక్ఖన్ధో, వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా పఞ్చక్ఖన్ధా’’.
తత్థ కతమాని రూపధాతుయా ఛ ఆయతనాని? చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా ఛ ఆయతనాని’’.
తత్థ కతమా రూపధాతుయా నవ ధాతుయో? చక్ఖుధాతు, రూపధాతు, చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు, సోతధాతు, సద్దధాతు, సోతవిఞ్ఞాణధాతు, మనోధాతు, ధమ్మధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా నవ ధాతుయో’’.
తత్థ కతమాని రూపధాతుయా తీణి సచ్చాని? దుక్ఖసచ్చం, సముదయసచ్చం, మగ్గసచ్చం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా తీణి సచ్చాని’’.
తత్థ కతమాని రూపధాతుయా చుద్దసిన్ద్రియాని? చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా చుద్దసిన్ద్రియాని’’.
తత్థ కతమే రూపధాతుయా అట్ఠ హేతూ? తయో కుసలహేతూ, ద్వే అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ.
తత్థ కతమే తయో కుసలహేతూ? అలోభో కుసలహేతు, అదోసో కుసలహేతు, అమోహో కుసలహేతు – ఇమే తయో కుసలహేతూ.
తత్థ కతమే ద్వే అకుసలహేతూ? లోభో అకుసలహేతు, మోహో అకుసలహేతు – ఇమే ద్వే అకుసలహేతూ.
తత్థ కతమే తయో అబ్యాకతహేతూ? కుసలానం వా ధమ్మానం విపాకతో కిరియాబ్యాకతేసు వా ధమ్మేసు అలోభో, అదోసో, అమోహో – ఇమే తయో అబ్యాకతహేతూ. ఇమే వుచ్చన్తి రూపధాతుయా అట్ఠ హేతూ.
తత్థ కతమే రూపధాతుయా తయో ఆహారా? ఫస్సాహారో, మనోసఞ్చేతనాహారో, విఞ్ఞాణాహారో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా తయో ఆహారా’’.
తత్థ కతమే రూపధాతుయా చత్తారో ఫస్సా? చక్ఖుసమ్ఫస్సో, సోతసమ్ఫస్సో, మనోధాతుసమ్ఫస్సో, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా చత్తారో ఫస్సా’’.
తత్థ కతమా రూపధాతుయా చతస్సో వేదనా…పే… చతస్సో సఞ్ఞా…పే… చతస్సో చేతనా…పే… చత్తారి చిత్తాని? చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘రూపధాతుయా చత్తారి చిత్తాని’’.