సుత్తన్తికదుకనిక్ఖేపం

౧౩౦౩. కతమే ధమ్మా విజ్జాభాగినో? విజ్జాయ సమ్పయుత్తకా ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా విజ్జాభాగినో.

౧౩౦౪. కతమే ధమ్మా అవిజ్జాభాగినో? అవిజ్జాయ సమ్పయుత్తకా ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా అవిజ్జాభాగినో.

౧౩౦౫. కతమే ధమ్మా విజ్జూపమా? హేట్ఠిమేసు తీసు అరియమగ్గేసు పఞ్ఞా – ఇమే ధమ్మా విజ్జూపమా.

౧౩౦౬. కతమే ధమ్మా వజిరూపమా? ఉపరిట్ఠిమే అరహత్తమగ్గే పఞ్ఞా – ఇమే ధమ్మా వజిరూపమా.

౧౩౦౭. కతమే ధమ్మా బాలా? అహిరీకఞ్చ అనోత్తప్పఞ్చ – ఇమే ధమ్మా బాలా. సబ్బేపి అకుసలా ధమ్మా బాలా.

౧౩౦౮. కతమే ధమ్మా పణ్డితా? హిరీ చ ఓత్తప్పఞ్చ – ఇమే ధమ్మా పణ్డితా. సబ్బేపి కుసలా ధమ్మా పణ్డితా.

౧౩౦౯. కతమే ధమ్మా కణ్హా? అహిరీకఞ్చ అనోత్తప్పఞ్చ – ఇమే ధమ్మా కణ్హా. సబ్బేపి అకుసలా ధమ్మా కణ్హా.

౧౩౧౦. కతమే ధమ్మా సుక్కా? హిరీ చ ఓత్తప్పఞ్చ – ఇమే ధమ్మా సుక్కా? సబ్బేపి కుసలా ధమ్మా సుక్కా.

౧౩౧౧. కతమే ధమ్మా తపనీయా? కాయదుచ్చరితం, వచీదుచ్చరితం, మనోదుచ్చరితం – ఇమే ధమ్మా తపనీయా. సబ్బేపి అకుసలా ధమ్మా తపనీయా.

౧౩౧౨. కతమే ధమ్మా అతపనీయా? కాయసుచరితం, వచీసుచరితం, మనోసుచరితం – ఇమే ధమ్మా అతపనీయా. సబ్బేపి కుసలా ధమ్మా అతపనీయా.

౧౩౧౩. కతమే ధమ్మా అధివచనా? యా తేసం తేసం ధమ్మానం సఙ్ఖా సమఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి వోహారో నామం నామకమ్మం నామధేయ్యం నిరుత్తి బ్యఞ్జనం అభిలాపో – ఇమే ధమ్మా అధివచనా. సబ్బేవ ధమ్మా అధివచనపథా.

౧౩౧౪. కతమే ధమ్మా నిరుత్తి? యా తేసం తేసం ధమ్మానం సఙ్ఖా సమఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి వోహారో నామం నామకమ్మం నామధేయ్యం నిరుత్తి బ్యఞ్జనం అభిలాపో – ఇమే ధమ్మా నిరుత్తి. సబ్బేవ ధమ్మా నిరుత్తిపథా.

౧౩౧౫. కతమే ధమ్మా పఞ్ఞత్తి? యా తేసం తేసం ధమ్మానం సఙ్ఖా సమఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి వోహారో నామం నామకమ్మం నామధేయ్యం నిరుత్తి బ్యఞ్జనం అభిలాపో – ఇమే ధమ్మా పఞ్ఞత్తి. సబ్బేవ ధమ్మా పఞ్ఞత్తిపథా.

౧౩౧౬. తత్థ కతమం నామం? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో, అసఙ్ఖతా చ ధాతు – ఇదం వుచ్చతి నామం.

౧౩౧౭. తత్థ కతమం రూపం? చత్తారో చ మహాభూతా, చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయ రూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం.

౧౩౧౮. తత్థ కతమా అవిజ్జా? యం అఞ్ఞాణం అదస్సనం…పే… అవిజ్జాలఙ్గీ మోహో అకుసలమూలం – అయం వుచ్చతి అవిజ్జా.

౧౩౧౯. తత్థ కతమా భవతణ్హా? యో భవేసు భవఛన్దో…పే… భవజ్ఝోసానం – అయం వుచ్చతి భవతణ్హా.

౧౩౨౦. తత్థ కతమా భవదిట్ఠి? భవిస్సతి అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి భవదిట్ఠి.

౧౩౨౧. తత్థ కతమా విభవదిట్ఠి? న భవిస్సతి అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి విభవదిట్ఠి.

౧౩౨౨. తత్థ కతమా సస్సతదిట్ఠి? సస్సతో అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి సస్సతదిట్ఠి.

౧౩౨౩. తత్థ కతమా ఉచ్ఛేదదిట్ఠి? ఉచ్ఛిజ్జిస్సతి అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి ఉచ్ఛేదదిట్ఠి.

౧౩౨౪. తత్థ కతమా అన్తవా దిట్ఠి? అన్తవా అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి అన్తవా దిట్ఠి.

౧౩౨౫. తత్థ కతమా అనన్తవా దిట్ఠి? అనన్తవా అత్తా చ లోకో చాతి, యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి అనన్తవా దిట్ఠి.

౧౩౨౬. తత్థ కతమా పుబ్బన్తానుదిట్ఠి? పుబ్బన్తం ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి పుబ్బన్తానుదిట్ఠి.

౧౩౨౭. తత్థ కతమా అపరన్తానుదిట్ఠి? అపరన్తం ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి అపరన్తానుదిట్ఠి.

౧౩౨౮. తత్థ కతమం అహిరికం? యం న హిరీయతి హిరియితబ్బేన, న హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం వుచ్చతి అహిరికం.

౧౩౨౯. తత్థ కతమం అనోత్తప్పం? యం న ఓత్తప్పతి ఓత్తప్పితబ్బేన, న ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం వుచ్చతి అనోత్తప్పం.

౧౩౩౦. తత్థ కతమా హిరీ? యం హిరీయతి హిరియితబ్బేన, హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – అయం వుచ్చతి హిరీ.

౧౩౩౧. తత్థ కతమం ఓత్తప్పం? యం ఓత్తప్పతి ఓత్తప్పితబ్బేన, ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం వుచ్చతి ఓత్తప్పం.

౧౩౩౨. తత్థ కతమా దోవచస్సతా? సహధమ్మికే వుచ్చమానే దోవచస్సాయం దోవచస్సియం దోవచస్సతా విప్పటికూలగ్గాహితా విపచ్చనీకసాతతా అనాదరియం అనాదరతా అగారవతా అప్పటిస్సవతా – అయం వుచ్చతి దోవచస్సతా.

౧౩౩౩. తత్థ కతమా పాపమిత్తతా? యే తే పుగ్గలా అస్సద్ధా దుస్సీలా అప్పస్సుతా మచ్ఛరినో దుప్పఞ్ఞా, యా తేసం సేవనా నిసేవనా సంసేవనా భజనా సమ్భజనా భత్తి సమ్భత్తి తంసమ్పవఙ్కతా – అయం వుచ్చతి పాపమిత్తతా.

౧౩౩౪. తత్థ కతమా సోవచస్సతా? సహధమ్మికే వుచ్చమానే సోవచస్సాయం సోవచస్సియం సోవచస్సతా అప్పటికూలగ్గాహితా అవిపచ్చనీకసాతతా సగారవతా సాదరియం సాదరతా సప్పటిస్సవతా – అయం వుచ్చతి సోవచస్సతా.

౧౩౩౫. తత్థ కతమా కల్యాణమిత్తతా? యే తే పుగ్గలా సద్ధా సీలవన్తో బహుస్సుతా చాగవన్తో పఞ్ఞవన్తో, యా తేసం సేవనా నిసేవనా సంసేవనా భజనా సమ్భజనా భత్తి సమ్భత్తి తంసమ్పవఙ్కతా – అయం వుచ్చతి కల్యాణమిత్తతా.

౧౩౩౬. తత్థ కతమా ఆపత్తికుసలతా? పఞ్చపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తియో, సత్తపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తియో. యా తాసం ఆపత్తీనం ఆపత్తికుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ఆపత్తికుసలతా.

౧౩౩౭. తత్థ కతమా ఆపత్తివుట్ఠానకుసలతా? యా తాహి ఆపత్తీహి వుట్ఠానకుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ఆపత్తివుట్ఠానకుసలతా.

౧౩౩౮. తత్థ కతమా సమాపత్తికుసలతా? అత్థి సవితక్కసవిచారా సమాపత్తి, అత్థి అవితక్కవిచారమత్తా సమాపత్తి, అత్థి అవితక్కఅవిచారా సమాపత్తి. యా తాసం సమాపత్తీనం సమాపత్తికుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి సమాపత్తికుసలతా.

౧౩౩౯. తత్థ కతమా సమాపత్తివుట్ఠానకుసలతా? యా తాహి సమాపత్తీహి వుట్ఠానకుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి సమాపత్తివుట్ఠానకుసలతా.

౧౩౪౦. తత్థ కతమా ధాతుకుసలతా? అట్ఠారస ధాతుయో చక్ఖుధాతు రూపధాతు చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు, సోతధాతు సద్దధాతు సోతవిఞ్ఞాణధాతు, ఘానధాతు గన్ధధాతు ఘానవిఞ్ఞాణధాతు, జివ్హాధాతు రసధాతు జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు, కాయధాతు ఫోట్ఠబ్బధాతు కాయవిఞ్ఞాణధాతు, మనోధాతు ధమ్మధాతు మనోవిఞ్ఞాణధాతు. యా తాసం ధాతూనం ధాతుకుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ధాతుకుసలతా.

౧౩౪౧. తత్థ కతమా మనసికారకుసలతా? యా తాసం ధాతూనం మనసికారకుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి మనసికారకుసలతా.

౧౩౪౨. తత్థ కతమా ఆయతనకుసలతా? ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, ఘానాయతనం, గన్ధాయతనం, జివ్హాయతనం, రసాయతనం, కాయాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం. యా తేసం ఆయతనానం ఆయతనకుసలతా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ఆయతనకుసలతా.

౧౩౪౩. తత్థ కతమా పటిచ్చసముప్పాదకుసలతా? అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపం, నామరూపపచ్చయా సళాయతనం, సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో, ఫస్సపచ్చయా వేదనా, వేదనాపచ్చయా తణ్హా, తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానం, ఉపాదానపచ్చయా భవో, భవపచ్చయా జాతి, జాతిపచ్చయా జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి; ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతీతి. యా తత్థ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి పటిచ్చసముప్పాదకుసలతా.

౧౩౪౪. తత్థ కతమా ఠానకుసలతా? యే యే ధమ్మా యేసం యేసం ధమ్మానం హేతూ పచ్చయా ఉప్పాదాయ [ఉపాదాయ (సీ. క.)] తం తం ఠానన్తి, యా తత్థ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ఠానకుసలతా.

౧౩౪౫. తత్థ కతమా అట్ఠానకుసలతా? యే యే ధమ్మా యేసం యేసం ధమ్మానం న హేతూ న పచ్చయా ఉప్పాదాయ తం తం అట్ఠానన్తి, యా తత్థ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి అట్ఠానకుసలతా.

౧౩౪౬. తత్థ కతమో అజ్జవో? యా అజ్జవతా అజిమ్హతా అవఙ్కతా అకుటిలతా – అయం వుచ్చతి అజ్జవో.

౧౩౪౭. తత్థ కతమో మద్దవో? యా ముదుతా మద్దవతా అకక్ఖళతా అకథినతా నీచచిత్తతా – అయం వుచ్చతి మద్దవో.

౧౩౪౮. తత్థ కతమా ఖన్తి? యా ఖన్తి ఖమనతా అధివాసనతా అచణ్డిక్కం అనసురోపో అత్తమనతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ఖన్తి.

౧౩౪౯. తత్థ కతమం సోరచ్చం? యో కాయికో అవీతిక్కమో, వాచసికో అవీతిక్కమో, కాయికవాచసికో అవీతిక్కమో – ఇదం వుచ్చతి సోరచ్చం. సబ్బోపి సీలసంవరో సోరచ్చం.

౧౩౫౦. తత్థ కతమం సాఖల్యం? యా సా వాచా అణ్డకా కక్కసా పరకటుకా పరాభిసజ్జనీ కోధసామన్తా అసమాధిసంవత్తనికా, తథారూపిం వాచం పహాయ యా సా వాచా నేళా కణ్ణసుఖా పేమనీయా హదయఙ్గమా పోరీ బహుజనకన్తా బహుజనమనాపా తథారూపిం వాచం భాసితా హోతి; యా తత్థ సణ్హవాచతా సఖిలవాచతా అఫరుసవాచతా – ఇదం వుచ్చతి సాఖల్యం.

౧౩౫౧. తత్థ కతమో పటిసన్థారో? ద్వే పటిసన్థారా – ఆమిసపటిసన్థారో చ ధమ్మపటిసన్థారో చ. ఇధేకచ్చో పటిసన్థారకో హోతి ఆమిసపటిసన్థారేన వా ధమ్మపటిసన్థారేన వా – అయం వుచ్చతి పటిసన్థారో.

౧౩౫౨. తత్థ కతమా ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతా? ఇధేకచ్చో చక్ఖునా రూపం దిస్వా నిమిత్తగ్గాహీ హోతి అనుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ న పటిపజ్జతి, న రక్ఖతి చక్ఖున్ద్రియం, చక్ఖున్ద్రియే న సంవరం ఆపజ్జతి. సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ నిమిత్తగ్గాహీ హోతి అనుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ న పటిపజ్జతి, న రక్ఖతి మనిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియే న సంవరం ఆపజ్జతి. యా ఇమేసం ఛన్నం ఇన్ద్రియానం అగుత్తి అగోపనా అనారక్ఖో అసంవరో – అయం వుచ్చతి ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతా.

౧౩౫౩. తత్థ కతమా భోజనే అమత్తఞ్ఞుతా? ఇధేకచ్చో అప్పటిసఙ్ఖా అయోనిసో ఆహారం ఆహారేతి దవాయ మదాయ మణ్డనాయ విభూసనాయ. యా తత్థ అసన్తుట్ఠితా అమత్తఞ్ఞుతా అప్పటిసఙ్ఖా భోజనే – అయం వుచ్చతి భోజనే అమత్తఞ్ఞుతా.

౧౩౫౪. తత్థ కతమా ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారతా? ఇధేకచ్చో చక్ఖునా రూపం దిస్వా న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి న అనుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి చక్ఖున్ద్రియం, చక్ఖున్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి మనిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. యా ఇమేసం ఛన్నం ఇన్ద్రియానం గుత్తి గోపనా ఆరక్ఖో సంవరో – అయం వుచ్చతి ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారతా.

౧౩౫౫. తత్థ కతమా భోజనే మత్తఞ్ఞుతా? ఇధేకచ్చో పటిసఙ్ఖా యోనిసో ఆహారం ఆహారేతి – నేవ దవాయ న మదాయ న మణ్డనాయ న విభూసనాయ యావదేవ ఇమస్స కాయస్స ఠితియా యాపనాయ విహింసూపరతియా బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ, ఇతి పురాణఞ్చ వేదనం పటిహఙ్ఖామి, నవఞ్చ వేదనం న ఉప్పాదేస్సామి, యాత్రా చ మే భవిస్సతి అనవజ్జతా చ ఫాసువిహారో చాతి. యా తత్థ సన్తుట్ఠితా మత్తఞ్ఞుతా పటిసఙ్ఖా భోజనే – అయం వుచ్చతి భోజనే మత్తఞ్ఞుతా.

౧౩౫౬. తత్థ కతమం ముట్ఠసచ్చం? యా అసతి అననుస్సతి అప్పటిస్సతి అసతి అసరణతా అధారణతా పిలాపనతా సమ్ముసనతా – ఇదం వుచ్చతి ముట్ఠసచ్చం.

౧౩౫౭. తత్థ కతమం అసమ్పజఞ్ఞం? యం అఞ్ఞాణం అదస్సనం…పే… అవిజ్జాలఙ్గీ మోహో అకుసలమూలం – ఇదం వుచ్చతి అసమ్పజఞ్ఞం.

౧౩౫౮. తత్థ కతమా సతి? యా సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముసనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – అయం వుచ్చతి సతి.

౧౩౫౯. తత్థ కతమం సమ్పజఞ్ఞం? యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి సమ్పజఞ్ఞం.

౧౩౬౦. తత్థ కతమం పటిసఙ్ఖానబలం? యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి పటిసఙ్ఖానబలం.

౧౩౬౧. తత్థ కతమం భావనాబలం? యా కుసలానం ధమ్మానం ఆసేవనా భావనా బహులీకమ్మం – ఇదం వుచ్చతి భావనాబలం. సత్తపి బోజ్ఝఙ్గా భావనాబలం.

౧౩౬౨. తత్థ కతమో సమథో? యా చిత్తస్స ఠితి…పే… సమ్మాసమాధి – అయం వుచ్చతి సమథో.

౧౩౬౩. తత్థ కతమా విపస్సనా? యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి విపస్సనా.

౧౩౬౪. తత్థ కతమం సమథనిమిత్తం? యా చిత్తస్స ఠితి…పే… సమ్మాసమాధి – ఇదం వుచ్చతి సమథనిమిత్తం.

౧౩౬౫. తత్థ కతమం పగ్గాహనిమిత్తం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి పగ్గాహనిమిత్తం.

౧౩౬౬. తత్థ కతమో పగ్గాహో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – అయం వుచ్చతి పగ్గాహో.

౧౩౬౭. తత్థ కతమో అవిక్ఖేపో? యా చిత్తస్స ఠితి…పే… సమ్మాసమాధి – అయం వుచ్చతి అవిక్ఖేపో.

౧౩౬౮. తత్థ కతమా సీలవిపత్తి? యో కాయికో వీతిక్కమో, వాచసికో వీతిక్కమో, కాయికవాచసికో వీతిక్కమో – అయం వుచ్చతి సీలవిపత్తి. సబ్బమ్పి దుస్సిల్యం సీలవిపత్తి.

౧౩౬౯. తత్థ కతమా దిట్ఠివిపత్తి? నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం, నత్థి హుతం, నత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, నత్థి అయం లోకో, నత్థి పరో లోకో, నత్థి మాతా, నత్థి పితా, నత్థి సత్తా ఓపపాతికా, నత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీతిः యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి దిట్ఠివిపత్తి. సబ్బాపి మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠివిపత్తి.

౧౩౭౦. తత్థ కతమా సీలసమ్పదా? యో కాయికో అవీతిక్కమో, వాచసికో అవీతిక్కమో, కాయికవాచసికో అవీతిక్కమో – అయం వుచ్చతి సీలసమ్పదా. సబ్బోపి సీలసంవరో సీలసమ్పదా.

౧౩౭౧. తత్థ కతమా దిట్ఠిసమ్పదా? అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం, అత్థి హుతం, అత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, అత్థి అయం లోకో, అత్థి పరో లోకో, అత్థి మాతా, అత్థి పితా, అత్థి సత్తా ఓపపాతికా, అత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీతిः యా ఏవరూపా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి దిట్ఠిసమ్పదా. సబ్బాపి సమ్మాదిట్ఠి దిట్ఠిసమ్పదా.

౧౩౭౨. తత్థ కతమా సీలవిసుద్ధి? యో కాయికో అవీతిక్కమో, వాచసికో అవీతిక్కమో, కాయికవాచసికో అవీతిక్కమో – అయం వుచ్చతి సీలవిసుద్ధి. సబ్బోపి సీలసంవరో సీలవిసుద్ధి.

౧౩౭౩. తత్థ కతమా దిట్ఠివిసుద్ధి? కమ్మస్సకతఞాణం సచ్చానులోమికఞాణం మగ్గసమఙ్గిస్స ఞాణం ఫలసమఙ్గిస్స ఞాణం.

౧౩౭౪. దిట్ఠివిసుద్ధి ఖో పనాతి – యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి.

౧౩౭౫. యథాదిట్ఠిస్స చ పధానన్తి – యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో.

౧౩౭౬. సంవేగోతి – జాతిభయం జరాభయం బ్యాధిభయం మరణభయం. సంవేజనియం [సంవేజనీయం (సీ.)] ఠానన్తి – జాతి జరా బ్యాధి మరణం.

౧౩౭౭. సంవిగ్గస్స చ యోనిసో పధానన్తి – ఇధ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౧౩౭౮. అసన్తుట్ఠితా చ కుసలేసు ధమ్మేసూతి – యా కుసలానం ధమ్మానం భావనాయ అసన్తుట్ఠస్స భియ్యోకమ్యతా.

౧౩౭౯. అప్పటివానితా చ పధానస్మిన్తి – యా కుసలానం ధమ్మానం భావనాయ సక్కచ్చకిరియతా సాతచ్చకిరియతా అట్ఠితకిరియతా అనోలీనవుత్తితా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ఆసేవనా భావనా బహులీకమ్మం.

౧౩౮౦. విజ్జాతి – తిస్సో విజ్జా – పుబ్బేనివాసానుస్సతి ఞాణం విజ్జా, సత్తానం చుతూపపాతే ఞాణం విజ్జా, ఆసవానం ఖయే ఞాణం విజ్జా.

౧౩౮౧. విముత్తీతి – ద్వే విముత్తియో – చిత్తస్స [చిత్తస్స చ (సీ. స్యా.)] అధిముత్తి, నిబ్బానఞ్చ.

౧౩౮౨. ఖయే ఞాణన్తి – మగ్గసమఙ్గిస్స ఞాణం.

౧౩౮౩. అనుప్పాదే ఞాణన్తి – ఫలసమఙ్గిస్స ఞాణం.

నిక్ఖేపకణ్డం నిట్ఠితం.