౮. ఆరఞ్ఞికఙ్గకథావణ్ణనా

౩౧. గామన్తసేనాసనం పహాయ అరఞ్ఞే అరుణం ఉట్ఠాపేతబ్బన్తి ఏత్థ గామన్తం, అరఞ్ఞఞ్చ సరూపతో దస్సేతుం ‘‘తత్థ సద్ధిం ఉపచారేనా’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్థ గామపరియాపన్నత్తా గామన్తసేనాసనస్స ‘‘గామోయేవ గామన్తసేనాసన’’న్తి వుత్తం. యో కోచి సత్థోపి గామో నామాతి సమ్బన్ధో. ఇన్దఖీలాతి ఉమ్మారా. తస్సాతి లేడ్డుపాతస్స. వినయపరియాయేన అరఞ్ఞలక్ఖణం అదిన్నాదానపారాజికే (పారా. ౯౨) ఆగతం. తత్థ హి ‘‘గామా వా అరఞ్ఞా వా’’తి అనవసేసతో అవహారట్ఠానపరిగ్గహే తదుభయం అసఙ్కరతో దస్సేతుం ‘‘ఠపేత్వా గామఞ్చా’’తిఆది వుత్తం. గామూపచారో హి లోకే గామసఙ్ఖమేవ గచ్ఛతీతి. నిప్పరియాయతో పన గామవినిముత్తం ఠానం అరఞ్ఞమేవ హోతీతి అభిధమ్మే (విభ. ౫౨౯) గామా ‘‘నిక్ఖమిత్వా బహి ఇన్దఖీలా, సబ్బమేతం అరఞ్ఞ’’న్తి వుత్తం. సుత్తన్తికపరియాయేన ఆరఞ్ఞకసిక్ఖాపదే (పారా. ౬౫౪) ‘‘పఞ్చధనుసతికం పచ్ఛిమ’’న్తి ఆగతం ఆరఞ్ఞికం భిక్ఖుం సన్ధాయ. న హి సో వినయపరియాయికే ‘‘అరఞ్ఞే వసనతో ఆరఞ్ఞికో పన్తసేనాసనో’’తి సుత్తే వుత్తో. అయఞ్చ సుత్తసంవణ్ణనాతి ఇధ సబ్బత్థ సుత్తన్తకథావ పమాణం. తస్మా తత్థ ఆగతమేవ లక్ఖణం గహేతబ్బన్తి దస్సేన్తో ‘‘తం ఆరోపితేన ఆచరియధనునా’’తిఆదినా మిననవిధిం ఆహ. తేనేవ హి మజ్ఝిమట్ఠకథానయోవ (మ. ని. అట్ఠ. ౧.౨౯౬) ఇదమేత్థ పమాణన్తి చ వుత్తో.

తతో తతో మగ్గన్తి తత్థ తత్థ ఖుద్దకమగ్గం పిదహతి. ధుతఙ్గసుద్ధికేన ధుతఙ్గసోధనపసుతేన. యథాపరిచ్ఛిన్నే కాలేతి ఉక్కట్ఠస్స తయోపి ఉతూ, మజ్ఝిమస్స ద్వే, ముదుకస్స ఏకో ఉతు. తత్థపి ధుతఙ్గం న భిజ్జతి సఉస్సాహత్తా. నిపజ్జిత్వా గమిస్సామాతి చిత్తస్స సిథిలభావేన ధుతఙ్గం భిజ్జతీతి వుత్తం. అరఞ్ఞసఞ్ఞం మనసి కరోన్తోతి ‘‘అహం వివేకవాసం వసిస్సామి, యథాలద్ధోవ కాయవివేకో సాత్థకో కాతబ్బో’’తి మనసికారసబ్భావతో ‘‘భబ్బో…పే… రక్ఖితు’’న్తి వుత్తం. అస్స ఆరఞ్ఞికస్స చిత్తం న విక్ఖిపన్తి ఆపాథమనుపగమనతో. విగతసన్తాసో హోతి వివేకపరిచయతో. జీవితనికన్తిం జహతి బహుపరిస్సయే అరఞ్ఞే నివాసేనేవ మరణభయస్స దూరీకరణతో. పవివేకసుఖరసం అస్సాదేతి అనుభవతి జనసంసగ్గాభావతో. ఆరాధయన్తోతి అనునయన్తో. యథానుసిట్ఠం పటిపత్తియా వివేకస్స అధిట్ఠానభావతో ఆరఞ్ఞికఙ్గయోగినో వాహనసదిసన్తి కత్వా వుత్తం ‘‘అవసేసధుతాయుధో’’తి, అవసిట్ఠధుతధమ్మాయుధోతి అత్థో.

ఇతి ఆరఞ్ఞికఙ్గకథావణ్ణనా.