౯. రుక్ఖమూలికఙ్గకథా

౩౨. రుక్ఖమూలికఙ్గమ్పి ‘‘ఛన్నం పటిక్ఖిపామి, రుక్ఖమూలికఙ్గం సమాదియామీ’’తి ఇమేసం అఞ్ఞతరవచనేన సమాదిన్నం హోతి.

తేన పన రుక్ఖమూలికేన సీమన్తరికరుక్ఖం, చేతియరుక్ఖం, నియ్యాసరుక్ఖం, ఫలరుక్ఖం, వగ్గులిరుక్ఖం, సుసిరరుక్ఖం, విహారమజ్ఝే ఠితరుక్ఖన్తి ఇమే రుక్ఖే వివజ్జేత్వా విహారపచ్చన్తే ఠితరుక్ఖో గహేతబ్బోతి ఇదమస్స విధానం.

పభేదతో పన అయమ్పి తివిధో హోతి. తత్థ ఉక్కట్ఠో యథారుచితం రుక్ఖం గహేత్వా పటిజగ్గాపేతుం న లభతి. పాదేన పణ్ణసటం అపనేత్వా వసితబ్బం. మజ్ఝిమో తం ఠానం సమ్పత్తేహియేవ పటిజగ్గాపేతుం లభతి. ముదుకేన ఆరామికసమణుద్దేసే పక్కోసిత్వా సోధాపేత్వా సమం కారాపేత్వా వాలుకం ఓకిరాపేత్వా పాకారపరిక్ఖేపం కారాపేత్వా ద్వారం యోజాపేత్వా వసితబ్బం. మహదివసే పన రుక్ఖమూలికేన తత్థ అనిసీదిత్వా అఞ్ఞత్థ పటిచ్ఛన్నే ఠానే నిసీదితబ్బం.

ఇమేసం పన తిణ్ణమ్పి ఛన్నే వాసం కప్పితక్ఖణే ధుతఙ్గం భిజ్జతి. జానిత్వా ఛన్నే అరుణం ఉట్ఠాపితమత్తేతి అఙ్గుత్తరభాణకా. అయమేత్థ భేదో.

అయం పనానిసంసో, రుక్ఖమూలసేనాసనం నిస్సాయ పబ్బజ్జాతి (మహావ. ౧౨౮) వచనతో నిస్సయానురూపపటిపత్తిసబ్భావో, అప్పాని చేవ సులభాని చ తాని చ అనవజ్జానీతి (అ. ని. ౪.౨౭; ఇతివు. ౧౦౧) భగవతా సంవణ్ణితపచ్చయతా, అభిణ్హం తరుపణ్ణవికారదస్సనేన అనిచ్చసఞ్ఞాసముట్ఠాపనతా, సేనాసనమచ్ఛేరకమ్మారామతానం అభావో, దేవతాహి సహవాసితా, అప్పిచ్ఛతాదీనం అనులోమవుత్తితాతి.

వణ్ణితో బుద్ధసేట్ఠేన, నిస్సయోతి చ భాసితో;

నివాసో పవివిత్తస్స, రుక్ఖమూలసమో కుతో.

ఆవాసమచ్ఛేరహరే, దేవతా పరిపాలితే;

పవివిత్తే వసన్తో హి, రుక్ఖమూలమ్హి సుబ్బతో.

అభిరత్తాని నీలాని, పణ్డూని పతితాని చ;

పస్సన్తో తరుపణ్ణాని, నిచ్చసఞ్ఞం పనూదతి.

తస్మా హి బుద్ధదాయజ్జం, భావనాభిరతాలయం;

వివిత్తం నాతిమఞ్ఞేయ్య, రుక్ఖమూలం విచక్ఖణోతి.

అయం రుక్ఖమూలికఙ్గే సమాదానవిధానప్పభేదభేదానిసంసవణ్ణనా.