౫,౧౬. పయోజకబ్యాపారే ణాపి చ

కత్తారం యో పయోజేతి, తస్స బ్యాపారే క్రియత్థా ణి+ణాపీ హోన్తి బహులం.

ణిపచ్చయో ఉవణ్ణన్తా, ఆతో ణాపేవ హోతి+హ;

ద్వే ద్వే+కో హోతి వా సేసే, బహులంత్యనువుత్తియా.

అకమ్మకాపి హోన్తేవ, ణి+ణాప్యన్తా సకమ్మకా;

సకమ్మకా ద్వికమ్మా+స్సు, ద్వికమ్మా చ తికమ్మకా.

తస్మా కత్తరి కమ్మే చ, ణి+ణాపీనం తు సమ్భవో;

న భావే సుద్ధకత్తా తు, కమ్మం హోతి పయోజకే.

నయాదీనం పధానఞ్చ, అపధానం దుహాదినం;

సుద్ధకత్తా ణి+ణాపీసు, కమ్మ+మక్ఖ్యాత గోచరం.

భవితుం పయోజయతీతి అత్థే ఇమినా ణిప్పచ్చయో. ణకారో ణానుబన్ధకారియత్థో. ‘‘యువణ్ణాన+మే+ఓ పచ్చయే’’తి ఓకారే ‘‘ఆయా+వా ణానుబన్ధే’’తి ణానుబన్ధే ఆవాదేసో. త్యాదిమ్హి ‘‘ణి+ణాప్యా+పీహి వా’’తి లవికరణే ఏకారే ‘‘ఏఓన+మయవా సరే’’తి అయాదేసో. సో సమాధిం భావయతి భావేతి, భావయన్తి భావేన్తి+చ్చాది. కమ్మే-తేన సమాధి భావీయతి+చ్చాది. ఏత్థ ‘‘దీఘో సరస్సా’’తి క్యే ఇకారస్స దీఘో. భావయిస్సతి భావేస్సతి, భావయిస్సన్తి భావేస్సన్తి+చ్చాది. అజ్జతనే ఈస్స సిమ్హి అభావేసి భావేసి, అభావయి భావయి, అభావయింసు భావయింసు. పరస్సరలోపే అభావేసుం భావేసుం, అభావయంసు భావయంసు, అభావయుం భావయుం ఇచ్చాది. కమ్మే-అభావీయి భావీయి ఇచ్చాది. అభావిస్స అభావయిస్స, అభావిస్సంసు అభావయిస్సంసు. కమ్మే-అభావయిస్సం ఇచ్చాది. భావే భావేయ్య ఇచ్చాది. కమ్మే-భావీయేయ్య ఇచ్చాది. భావయతు భావేతు ఇచ్చాది. కమ్మే-భావీయతు ఇచ్చాది.

పచితుం పయోజేతీతి అత్థే ణి+ణాపీ హోన్తి. సో దేవదత్తేన ఓదనం పాచయతి పాచేతి ఇచ్చాది, తథా పాచాపయతి పాచాపేతి+చ్చాది. కమ్మే-సో తేన దేవదత్తేన ఓదనో పాచీయతి పాచాపీయతి+చ్చాది, భవిస్సత్యాదీసుపి యోజేతబ్బం.

గన్తుం పయోజేతీతి అత్థే సో తం పురిసం గామం గమయతి గమేతి గచ్ఛాపయతి గచ్ఛాపేతి+చ్చాది. కమ్మే-తేన సో గామం గమీయతి గచ్ఛాపీయతి+చ్చాది.

గుహ=సంవరణే, గుహితుం పయోజేతీతి ణిమ్హి ‘‘గుహిస్స సరే’’తి దీఘో. గూహయతి, గూహయన్తి ఇచ్చాది.

దిస+దుస=అప్పీతియం, దుసితుం పయోజేతీతి ణిమ్హి ‘‘ణిమ్హి దీఘో దుసస్సా’’తి దీఘే దూసయతి+చ్చాది.

తథా ఇచ్ఛన్తం పయోజయతి ఇచ్ఛాపయతి ఇచ్ఛాపేతి, ఏసయతి ఏసేతి. నియచ్ఛన్తం పయోజయతి నియమయతి నియమేతి. తథా ఆసయతి ఆసేతి, అచ్ఛాపయతి అచ్ఛాపేతి. లాభయతి లాభేతి, ఏవం వాసయతి వాసేతి, వాసాపయతి వాసాపేతి. వాహయతి వాహేతి, వాహాపయతి వాహాపేతి+చ్చాది. ఏవం జీరయతి, మారయతి, దస్సయతి ఇచ్చాది. హూ=సత్తాయం, పహోన్తం పయోజయతి పహావయతి పహావేతి ఇచ్చాది. సాయయతి సాయాపయతి సాయాపేతి. నాయాపయతి నాయాపేతి. పతిట్ఠాపయతి పతిట్ఠాపేతి. రస్సే పతిట్ఠపేతి. హన్తుం పయోజయతీతి ణి+ణాపీ, ‘‘హనస్స ఘాతో ణానుబన్ధే’’తి ఘాతాదేసే ఘాతయతి ఘాతేతి. తథా జుహావయతి జుహావేతి, జహాపయతి జహాపేతి. హాపయతి హాపేతి. దాపయతి దాపేతి. విధాపయతి విధాపేతి, పిదహాపయతి పిదహాపేతి. (భూవాదినయో).

ఇదాని రుధాదిఅట్ఠగణా దస్సీయన్తే-రోధయతి రోధేతి. దేవయతి దేవేతి. తోదయతి తోదేతి. జయాపయతి జయాపేతి. విక్కయతి విక్కయాపేతి. సావయతి సావేతి. వితానయతి వితానేతి. చోరాపయతి చోరాపేతి ఇచ్చాది.

ఖాదీహి పచ్చయన్తేహి, అపి హోన్తి ణి+ణాపయో;

ణి+ణాపినా+నకానానం, దస్సనఞ్చేత్థ సాధనం.

తితిక్ఖన్తం పయోజయతి తితిక్ఖేతి తితిక్ఖాపేతి, తికిచ్ఛయతి తికిచ్ఛేతి తికిచ్ఛాపయతి తికిచ్ఛాపేతి. ఏవం బుభుక్ఖేతి బుభుక్ఖాపేతి. పబ్బతాయయతి. పుత్తీయయతి ఇచ్చాది. (ఖాదిపచ్చయనయో).

ఇతి పయోగసిద్ధియం త్యాదికణ్డో ఛట్ఠో.