౯. పఞ్హే

పచ్ఛిమం పచ్ఛిమం పదన్తిఆదీసు పఞ్హోతి పురిమం పదం, సమ్పుచ్ఛనాతి పచ్ఛిమం పదన్తిఆదినా దట్ఠబ్బం. సమేచ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం పుచ్ఛనా సమ్పుచ్ఛనా, యాచనం దేహీ త్యాదినా యాచనమత్థం, ఇట్ఠస్సాసమ్పత్తస్సాత్థనమిట్ఠాసింసనం. పత్తకాలవసేన చ విసయభేదేన భిన్నాయ పీతి యోజేత్వా అత్థో దట్ఠబ్బో. పత్తకాలం దస్సేతి నిమిత్తభూతస్సాతిఆదినా. నిమిత్తభూతస్సాతి తంతంకిచ్చసమ్పజ్జనే కారణభూతస్స. విధి నామ దిట్ఠధమ్మికసమ్పరాయిక నిమన్తణామన్తణాజ్ఝేసనపేసనాని. ఏత్థ చ అనుఞ్ఞాపత్తకాలేసు చ పఞ్చమీ విహితా పరేహి, దిట్ఠధమ్మికాదీసు పఞ్చసు సత్తమీ. ఇధ పన తే ద్వేపి విధివిసేసాయేవాతి విధిమ్హి అన్తోకరిత్వా ఏయ్యాదిం విధాతుం యం వుత్తం వుత్తికారేన, తదిదాని వత్తుకామో ఆహ- ‘అనుఞ్ఞాపత్తకాలేసుపి’చ్చాది. విధిప్పతీతిమేవ పకాసేతి ‘ఏవం కరేయ్యాసీ’’తిచ్చాదినా. అనుజానన్తోపి దీపేన్తోపి కిరియాసు బ్యాపారేతియేవాతి బ్యాపారణమ్పతీతితోతి యోజేత్వా అత్థో వేదితబ్బో.

పేసనేపి కేసఞ్చి బ్యాకరణఞ్ఞూనం సత్తమీవిధిచ్ఛితోతివుత్తికారేన యం వుత్తం, తం దాని వత్తుమాహ- ‘పేసనే పి’చ్చాది. సమూలతన్తి కేసఞ్చి సద్దికానం సత్తమీవిధివిధానమూలేన సమూలతం. ‘‘అనుమతిపరికప్పత్థేసు సత్తమీ’’తి (౩-౧-౧౧) కచ్చానసుత్తం. కత్తుమిచ్ఛతో పరస్స అనుజాననం అనుమతి, పరికప్పనం సల్లక్ఖణం నిరూపనం పరికప్పో హేతుఫలకిరియా సమ్భవో చ, తస్మిం అనుమత్యత్థే చ పరికప్పత్థే చ సత్తమీవిభత్తి హోతీతి అత్థో. అత్థగ్గహణేన విధినిమన్తణామన్తణాజ్ఝేసన పత్థనాపత్తకాలేసు చ.