౪౧. క్వచ

నామజాతిగుణకిరియా దబ్బసమ్బన్ధతో పఞ్చవిధత్తేపి కమ్మస్స క్రియత్థస్సావధిరయముపాదిన్నోతి క్రియత్థసమ్బన్ధా కిరియాకమ్మస్సేహ గహణం. తఞ్చ నిబ్బత్తివికతిపత్తిభేదేన తివిధం, తివిధస్సాప్యేతస్స విసేసానుపానతో గహణన్తి కమేనుదాహరన్తో ఆహ- ‘కరకరణే’ఇచ్చాది.

లోకవిదూతిఆదిదస్సనతో క్వచిగ్గహణే పయోజనం వత్తుమాహ- ‘కమ్మతో’చ్చాది. నను చ క్వచిగ్గహణేనేవ ‘ఆదిచ్చం పస్సతి’చ్చాదోపి (నివత్తి) వత్తుం సక్కా కస్మా ‘బహులాధికారా’తి వుత్తన్తి ఆహ ‘తేనే’చ్చాది. తేనాతి యేన క్వచిగ్గహణం కుతోచియేవాతి దస్సనత్థం కతం తేనాతి అత్థో. తేనాతి వా క్వచిగ్గహణేన. అథ ఆదిచ్చం పస్సతిచ్చాదో వియ కమ్మకరాదీసుపి నివత్తిమదస్సేత్వా ‘క్వచీతి కిం కమ్మకరో’తి కస్మా వుత్తన్తి ఆహ- ‘యజ్జేవ’మిచ్చాది.

తస్సాతి బహులవచనస్స, మహాధికారత్తాతి మహావిసయత్తా. కుతోచియేవాతి కుతోచి ధాతుతోయేవ. అథేహ కస్మా న హోతి దేవదత్తో సయతి దాత్తేన లునాతి సునఖానం దదాతి నగరా అపేతి థాలియం పచతి మాతు సరతీ’’తి, సబ్బమేవేదం కిరియా (యా) భిసమ్బన్ధీయతీతి యదిపేవం, తథాపి కమ్మత్తేనేవ యం వత్తు మిచ్ఛితం న కారకన్తరత్తేన నాపి సమ్బన్ధభావేన, తస్సేవ కమ్మసద్దేన గహణం కమ్మవచనసామత్థియా, అఞ్ఞథా స్యాదితోచ్చేవ వదేయ్య కిం కమ్మాతి వచనేనాతి.