౩౨. గుహా

సద్దికానన్తి పాణినియకచ్చాయనాదివేయ్యాకరణానం. పేసనం సక్కారపుబ్బకం వా నియోజనం. కామచారానుఞ్ఞాతి కత్తుమిచ్ఛతో యథిచ్ఛ మనుజాననం అతిసగ్గోనామాతి అత్థో. నిమిత్తభూతస్సాతి ‘‘భోతా కటో కత్తబ్బో’చ్చాదీసు కటకరణాదినో కారణభూతస్స.

నను చ సామఞ్ఞేన విహితా ఏ(తే), తథా చ సతి విజ్ఝత్థవిహి తేహి ఏయ్యాదీహి తే బాధీయన్తిచ్చాహ- ‘నచే’చ్చాది. విధివిసేసత్తే పీతి విధానం విధి నియోజనం కిరియాసు బ్యాపారణా, తస్స విధినో పేసాదీనం విసేసత్తేపి, నావస్సన్తిఆది జయాదిచ్చబ్యాఖ్యానం నిస్సాయ వుత్తం, వుత్తఞ్హి తేన ‘‘కిమత్థం పేసాదీసు కిచ్చసఞ్ఞినో తబ్బఅనీయణ్యత్యప్పచ్చయా విధీయన్తే, న సామఞ్ఞేన భావకమ్మేసు విహితా, ఏవమేతే [విహితాఏవ, వో-కాసికావుత్తి] పేస్వాదీఞ్ఞస్వత్ర చ భవిస్సన్తీతి విసేసవిహితేన విధ్యాదీసు పచ్చయేన బాధీయన్తే, వాసరూపవిధినా భవిస్సన్తి ఏవఞ్చరహి ఏతం ఞాపేతి ‘ఇత్థీఅధికారతో పరేన వాసరూపవిధి నావస్సమ్భవతీ’తి [కిమత్థమిచ్చాది చోద్య, విచససవిహితేచ్చాది పరిహారో, కిచ్చా హి సామఞ్ఞేన విహితా, పఞ్చమీ తు పేసాదినాత్థవిసేసేన, అతో తేన విసేసవిహితేన కిచ్చా పేసాదివిసయే బాధీయేరన్తి పునబ్బియతే, వాసరూపేచ్చాదినా పరిహారం విఘటయతి. ఏవం చరహిచ్చాదినా పేసాదీసు కిచ్చవిధానస్స ఞాపకత్తం దస్సయతి. (జినిన్దబుద్ధిను ౨౧ స)]. అసరూపవిధి అసరూపాపవాదప్పచ్చయో వా వికప్పేన బాధకో హోతి ఉస్సగ్గస్సాతి ఏతం అవస్సం న హోతీతి ఞాపనత్థమ్పి న విధీయతేతి యోజనా. ‘‘వా-సరూపో-నిత్థియం’’తి (పా, ౩-౧-౯౪) పరసుత్తం. ధాత్వధికారేవిహితో అసరూపో అపవాదప్పచ్చయో ఉస్సగ్గస్స బాధకో భవతి ఇత్థి అధికారే విహితప్పచ్చయం వజ్జయిత్వాతి అత్థో. హేట్ఠా వుత్తానుసారేనేదం విఞ్ఞాతబ్బం.

భోతా ఖలు కటో కాతబ్బోచ్చాది పేసనే. త్వయా కటో కాతబ్బోతి అనుఞ్ఞాయం. పత్తకాలే పరముదాహరణం. ఏత్థ పన కటకరణే కాలారోచనమత్తమేవ విఞ్ఞాయతి, న పేసాది. ‘‘సత్త్యరహేస్వేయ్యాదీ’’తి (౬-౧౧) సుత్తం విసేసవిహితం, తేనాహ- ‘సామఞ్ఞ విధానతో’చ్చాది. సత్తివిసిట్ఠేచ్చాదినా వుత్తమత్థం వివరతి ‘సత్తీ’తిఆదినా. కథం సత్తివిసిట్ఠతా కత్తునోతి ఆహ- ‘తంయోగా’తి. తాయ సత్తియా యోగో తంయోగో. అవస్సకాధమీణతావిసిట్ఠే తు కత్తరి కిచ్చానం తదఞ్ఞేసఞ్చ భావాయ విసుం- సుత్తితం, తేన, వుత్తం ‘ఆవస్సకాధమీణతా విసిట్ఠేవ కత్తరీ’తి. సబ్బత్థేవేత్థ ‘ఉద్ధం ముహుత్తతో’తిఆదినా ఏకేకముదాహరణం కమేన దస్సితం. భోతా రజ్జం కాతబ్బన్తి అరహే, భవతా రజ్జం కాతబ్బన్తి అత్థో. భవం అరహోతి పన అరహకత్తుత్తప్పకాసనత్థం వుత్తం. ఏవముపరిపి. సబ్బమేతం బహులగ్గహణానుభావేనేతి విఞ్ఞేయ్యం.