౧౨. ధాత్వా

అపరినిప్ఫన్నోతి అనిప్ఫన్నో అసిద్ధావత్థోతి అత్థో. కారకసాధియోతి యథాలాభం కారకేహి సాధియో. అసత్వభూతోతి అదబ్బభూతో. అయన్తు కిరియారూపో పదత్థో పచత్యాదీనం విక్లేదనాదిపధానకిరియారూపో చ తదవయవరూపా పుబ్బపరీభూతఉద్ధనారో పనాదికాదయో తాదత్థియా చ పచత్యాదివచనీయా. తస్మా యథా వుత్తలక్ఖణే ధాత్వత్థే ధాతుతో విధీయమానో త్యాదిప్పచ్చయో తథాభూతమేవ వదతీతి భేదాభావా అభేదసఙ్ఖ్యాయేకవచనేనోచ్చతే, ‘న బహువచనేన, తేనేత్థ ‘ఠీయతే దేవదత్తేన, ఠీయతే దేవదత్తేహీ’తి భవతి. న యతోకుతోచీతిఆదినా యతో యత్థ న దిస్సతి, తతో తత్థ న హోతీతి దీపేతి. యతో యత్థ విధి, స తస్స సమ్బన్ధీ భవతీతి నామేహి వచనీయత్థతో-త్థన్తరభూతో యోయం ధాత్వత్థో కమాదీనమత్థభూతో, సో సకత్థోతి సకత్థేయేవాయమిప్పచ్చయో చురాదిణివియాతి వేదితబ్బో.

తస్సచాతి ఏకారస్స చ. అథ అతిహత్థయతిచ్చాదో పాదివిసిట్ఠే ఏవ ధాత్వత్థే ఇప్పచ్చయస్స విధానా తదత్థవిహితేనేవ ఇప్పచ్చయేన పాదివిసిట్ఠో ధాత్వత్థో వుత్తో, తేన కిమత్థో ఇప్పచ్చయన్తస్స పాదియోగోచ్చాసఙ్కియ పయోజనమాఖ్యాతుమాహ- ‘అతిహత్థయతి’చ్చాది. న సామత్థియన్తి సమత్థతా నత్థీతి అత్థో.