౮౦. దణ్డా

ద్వే హోన్తీతి ఇకో ఈచేతి ద్వే హోన్తి, ఏకమేకంవాతి ఉభిన్నం. వాసద్దో ద్వే హోన్తీతి ఏత్థాపి దట్ఠబ్బో. ఉత్తమీణేవ ధనా ఇకోతి గణసుత్తం వివరతి ‘ఉత్తమీణేవా’తిఆది. కేనేత్థ సమాసోతి ఆహ- ‘స్యాదిస్యాదినేకత్థన్తి సమాసో’తి. ఉత్తమీణో ధనసామీ. అసన్నిహితే అత్థాతి గణసుత్తం, అసన్నిహితేతీమస్స అత్థం వివరతి ‘అప్పత్తే’తి. అసమ్పత్తేతి అత్థో. అసన్నిహితేతి చ అత్థో ఇచ్చస్స విసేసనం. అత్థనం అసన్నిహితే అత్థే ఆసిసనం అత్థో, సో అస్స అత్థీతి అత్థికో అత్థీ. తదన్తాచాతి గణసుత్తం, అసన్నిహితేత్యనువత్తతే, అసన్నిహితోపాధికా అత్థన్తా చ ఇక ఈప్పచ్చయో భవతీత్యత్థో. వణ్ణన్తాఈయేవాతి గణసుత్తం, బ్రహ్మానం దేవానం వణ్ణోతి వా సమాసో. హత్థదన్తేహి జాతియన్తి గణసుత్తం.

జాతియన్తి పచ్చయవిసేసనం. వణ్ణతో బ్రహ్మచారిమ్హీతి గణసుత్తం. బ్రహ్మసద్దేన నియమవిసేసో వుచ్చతిచ్చాహ-‘విజ్జే’చ్చాది. తస్మిఞ్చనియమవిసేసచరణే తిణ్ణం బ్రాహ్మణాదీనమేవాధికారో, నసుద్దస్సాతి దస్సేన్తో ఆహ- ‘తఞ్చే’చ్చాది. తేవణ్ణికో వణ్ణీతి వుచ్చతీతి సమ్బన్ధో. తీసు వణ్ణేసు భవో తదన్తోగధత్తా తేవణ్ణికోతి భవత్థే ణికో. వణ్ణసద్దో బ్రాహ్మణాదివణ్ణవచనో. తత్ర బ్రహ్మచారిమ్హిత్యనేన సుద్దో బ్యవచ్ఛిజ్జతే.

అథవా బ్రహ్మన్తి నిబ్బానం తదత్థో గన్థోపి, తం బ్రహ్మం నిబ్బానం ధమ్మం వా తేపిటకం చరతీతి బ్రహ్మచారీ, యతి. యతయోపి హి వణ్ణీతి బ్రహ్మచారినోతి వుచ్చన్తి. వణ్ణీలిఙ్గీతి హి వుత్తే తిలిఙ్గవాతి అత్థో. వణ్ణ సద్దో పనేత్థ యథావుత్త బ్రహ్మపరియాయో. పోక్ఖరాదితో దేసేతి గణసుత్తం. దేసో చేత్థ యత్థ(త్థి పోక్ఖరాదీని సో). పదుమగచ్ఛ పోక్ఖరణీనం వాచకస్సాతి ఇమినా పదుమాని అస్సం సన్తీతి పదుమినీతి పోక్ఖరణీపి వుచ్చతీతి దస్సేతి. నావా అత్థీతి నావికో, యాగమే నావాయికో. సుఖదుక్ఖా ఈ, బలా బాహూరుపుబ్బా చేతి చ గణసుత్తాని.