౭౮. తమే

ఇతిసద్దేన బ్యవచ్ఛిన్నమత్థముపదస్సయమఞ్ఞనాపేక్ఖం సప్పధానం మన్త్వాది విధిమ్హిదమత్థద్వయం బ్యాపారీయతిచ్చాహ-‘ఏత్థ అస్స అత్థీ’తి. నను చ యం యస్స హోతి తం తస్మిమ్పి హోతి (యం యస్మిం హోతి) తస్సాపి తం హోతి తేనేవ వుచ్చతే- ‘ఛట్ఠీసత్తమీనమవిసేసో’తి, తత్రఞ్ఞ తరనిద్దేసేనేవ సిద్ధే కిమత్థమిహ ఛట్ఠీసత్తమీనం భేదేనోపాదానం కరీయతీతి వుచ్చతే-యత్రావయవావయవిభావో, తత్థేవ ఛట్ఠీసత్తమీనమత్థస్స అవిసేసో [వత్థుతో (పోత్థకే)] యథా ‘రుక్ఖేసాఖా రుక్ఖస్స సాఖా’తి. సస్సామిభావజఞ్ఞజనకభావాదో తు నావస్సమాధారాధేయ్యభావోతి ద్విన్నమేవత్థానముపాదానన్తి.

నను చ సమ్భవే బ్యభిచారే చ సతి విసేసనం సాత్థకం భవతి యథా ‘నీలముప్పల’న్తి, నేవాత్థిత్తస్సాత్థి బ్యభిచారో, తథా చ వుత్తం- ‘న సత్తం పదత్థో బ్యభిచరతీ’తి, తస్మా బ్యవేచ్ఛేజ్జాభావా నిరత్థకమత్థీతివిసేసనన్త్యాహ- ‘పదత్థస్సే’చ్చాది. సత్తాయం అబ్యభిచారే పీతి సమ్బన్ధో. కాలన్తరా బ్యభిచారత్థమత్థీతివిసేసనన్తి దస్సేతుమాహ- ‘కాలే’చ్చాది.

నను చ సుత్తేసు కాలో పధానం న హోతి, ‘‘తేన కతం కీతం’’త్యాదినా హి పచ్చయత్థో దస్సితో, తథా హి కాయికంవాచసికం త్యాదో న కాలసమ్పచ్చయో, ఏవమిహాపి సత్తామత్తే భవితబ్బం, అత్థీతి తు వత్తమానసత్తాయ ఏవ పరిగ్గహో కథమవసీయతే యేన కాలవిసేసనం సియాతి. సచ్చం, కిన్తు పదత్థస్స సత్తాబ్యభిచారాభావేపి అత్థీతివిసేసనోపాదానసామత్థియాత్ర విసిట్ఠో సత్తా అత్థీతి విసేసనత్తేనోపాత్తా, న సత్తామత్తన్తి పతీయతే, సా పన విసిట్ఠా సత్తా సమ్పతిసత్తా, అత్థి చ తస్సా బ్యభిచారో సామఞ్ఞసత్తాయాతి యుజ్జతేవ విసేసనవిసేస్సభావోతి మఞ్ఞతే. ఉపాధీతి విసేసనం.

న భుఞ్జతిచ్చాదివియాతి యథా న భుఞ్జతీతి నఞ్స్స పటిసేధత్తా విరుద్ధత్థపదస్స సన్నిధానే-త్థన్తరస్స పటిసేధరూపస్సత్థస్సావగతి పదనిబన్ధనస్స విధినో అబాధికా భవతి, తమివాక్యత్థో. అధిప్పాయత్థ మాహ- ‘అత్థివచనిచ్ఛాయ యో విసయో తస్స నియమో’తి. కతి పయసమ్భవే న పన గోమా రుక్ఖవాతి యోజనా, తేహీతి పసంసాపహూతేహి. కకుదే ఆవత్తో కకుదావత్తో, నిన్దితో కకుదావత్తో అస్స అత్థీతి కకుదావత్తీ. కథం నిన్దితత్తమస్సిచ్చాహ-‘కకుదా వత్తో’చ్చాది. సంసత్తో దణ్డో అస్స అత్థిచ్చనేన గేహట్ఠితేన విజ్జమానేనపి దణ్డేన దణ్డీతి నాభిధీయతీతి వదతి. దబ్బేభిధేయ్యేతి జాతిసన్నిస్సయగోపిణ్డఅస్సపిణ్డాదిసఙ్ఖాతే దబ్బే-భిధేయ్యే, భవం భవేయ్యాతి యదాకదాచి భవన్తో యది భవేయ్య.