౨౯. తేన

ఏకీభావోతి ముగ్గేహి సంసట్ఠానం మాసానమివ మిస్సీభావో. ఏసోతి సంసగ్గో, ఉక్కంసేనాతి ఉక్కంసాధానేన [ఉత్కంససాధనేన (పోత్థకే)] చ భవితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. సంసగ్గఉక్కంసానం సహభావస్స అనేకన్తి కత్తే కారణమాహ- ‘అసుచిదబ్బే’చ్చాదినా. బ్యతిరేకమాహ- ‘నుక్కంసో’తి యత్థ సంసగ్గరహితం కేవలమభిసఙ్ఖత్తమత్థి, తత్థ పచ్చయముదాహరణేన దస్సేత్వా విజ్జాయ సహ సంసగ్గస్సావిజ్జమానత్తే కారణం వదతి ‘రూపీ ధమ్మత్తా’తిఆది. రూపం భూతోపాదాయభేదమస్స అత్థీతి రూపీ, ఘతాది సంసట్ఠం భత్తాది. తస్స ధమ్మో సభావో సంసగ్గో, తస్స భావో తత్తం, తస్మా, తస్సాతి సంసగ్గస్స, విజ్జాత్వరూపీ… యథావుత్త రూపసభావాభావా, తేనాహ- ‘విజ్జాయ చ అరూపిత్తా’తి చరఇచ్చన్ధాతుయేవ చరతి.

వాచసికం మానసికన్తి ‘‘మనాదీనం సక, యంకిఞ్చీతి సతాదికం యంకిఞ్చి. బాహులకేనేవేత్థావధారణం లబ్భతీతి వుత్తం- ‘తతో వా’తి, దేవదత్తేన కీతోతి సో అత్థో తదత్థో, తస్స అప్పతీతి అభిధానసత్తివేకల్లేన వుత్తియమనవగమో, దేవదత్తికోతి హి వుత్తే దేవదత్తేన కీతోత్యయమత్థో నప్పతీయతే… తాదిస సద్దసత్తివేకల్లేన తదత్థస్సానమిధీయమానత్తా, అవగమో చ నామ సతి సామత్థియే సియాతి ఇమమత్థం సఙ్ఖేపతో దస్సేతుమాహ- ‘తదత్థాప్పతీతియా’తిఆది.

అభిధానలక్ఖణత్తన్తి అభిధానం సతి సామత్థియే వాక్యే వచనీయస్సాత్థస్స వుత్తియా కథనం లక్ఖణం సభావో యేసన్తే అభిధానలక్ఖణా, తేసం భావో తత్తం, తబ్బాదిసమాప్యేవమేవ దట్ఠబ్బా. మరిచేన అభిసఙ్ఖతం సంసట్ఠం వాతి, సలాకాయ జితన్తి విగ్గహో.