౫. పయ్యపాబహితిరో పురేపచ్ఛావాపఞ్చమ్యా

పఞ్చమ్యాతి కస్మా వుత్తం నను అవుత్తేపి తస్మిం వక్ఖమాననయేన పఞ్చమ్యన్తత్తా పఞ్చమ్యన్తేహేవ సమాసో విఞ్ఞాయతీత్యాసఙ్కియాహ‘యదిపి’చ్చాది. తథాపిచ్చాదినా పరిహరతి, హోతు కామం ‘పరిపబ్బతం విజ్జోతతే’తి దుతియానిసేధాయ, అఞ్ఞత్ర కథన్తి ఆహ ‘ఇహ చే’త్యాది.

ఆచత్తారో వాతి ఆసద్దో వాక్యే, సరణే వా, గామో బహి తిట్ఠతీత్యత్థో, పురతో గామమ్పస్సాతి వదన్తో పురేత్యత్థప్పఘానోయన్నిద్దేసో, నసరూపప్పధానోతి దస్సేతి, అభిముఖే గామమ్పస్సాత్యత్థో. అవుత్తానమేతాన్యుపలక్ఖణాని, తస్మా ‘తిరో గామమ్పస్సా’తిపి వుత్తం హోతి, తిరియతో గామమ్పస్స, పచ్ఛతో గామమ్పస్సాతి అత్థో.

అపసద్దయోగే నిచ్చపఞ్చన్తస్స వికప్పేన సమాసవిధానావాభవనేనోదాహరణం దిన్నం (ఏత్థ) పఞ్చమ్యాతి పయోజనాభావేపి అఞ్ఞదత్థం కరియమానమిహాప్యత్థవన్తం హోతి.