౨౬. పఞ్చ

అవధీయతే విసిలిస్సతే ఏతస్మాత్యవధి, అవపుబ్బాయ ధాధాతుతో అవధిమ్హి‘‘దాధాత్వీ’’తి (౫-౪౫) ఇ.

యతో-వధీయతే కిఞ్చి, క్రియాపుబ్బం కుతోచిపి;

చలఞ్చాచలమఞ్ఞఞ్చ, తం వదన్త్య వధిమ్బుధా.

ఏత్థాయమత్థో ‘‘యతోకుతోచిపి అత్థో కిఞ్చి వత్థుఅవధీయతే సంయోగస్స వా కిరియానిమిత్తం గమనదానాదికిరియాపుబ్బం విసిలిస్సతే సయం వా అపేతి అఞ్ఞేన వా విసుం కరీయతే, తమేవంవిధం చలఞ్చా చలఞ్చ విసిలేసపరిచ్ఛేదభూతం పదత్థమవధిం వదన్తి బుధా తబ్బిదునో’’తి, తం యథా ధావతాస్సా పురిసో పతతి, పురిసం పాతేతి వా, రుక్ఖా పణ్ణం పతతి, పణ్ణం పాతేతి వాతి, సోచ తిధాప్యుచ్చతే విసయభేదేన, యథా–

నిద్దిట్ఠవిసయో కోచి, ఉపాత్తవిసయో తథా;

అనుమేయ్యవిసయో చాతి, తిధావధి సమీరితోతి.

తత్థ నిద్దిట్ఠా వచనోపనీతా కిరియా విసయో యత్థ సో నిద్దిట్ఠ విసయో వధి, యథా-‘గామస్మా ఆగతో’తి, ఉపాత్తాజ్ఝాహటా కిరియా విసయో యత్థ సో ఉపాత్తవిసయో, యథా-‘వలాహకా విజ్జోతతే’తి, వలాహకా నిక్ఖమ్మ విజ్జోభతేతి అత్థో, అనుమేయ్యా కిరియా విసయో యత్థ సో అనుమేయ్యవిసయో, యథా‘మాథురా పాటలిపుత్తకేహి అభిరూపతరా’తి, ఏత్థ అభిరూపగుణేన ఉక్కంసనమనుమేయ్యం, అతోయేవేత్థాయమేవ సఞ్ఞా పరిప్ఫుటా విఞ్ఞాయతీతి న కాచిదిహ సఞ్ఞా పరిభాసీయతే బ్యామోహకారిణీ, అథావధిస్మాతి వుచ్చమానే ‘పదత్థావధిస్మా’తి కుతో-వసీయతే యేనేవం వివరణం కతన్త్యాసఙ్కియాహ-పదాన’మిచ్చాది. యథా గామస్మాతిఆదినా ఇదం దీపేతి ‘‘న కేవలం కాయసంసగ్గపుబ్బకోవ విసిలేసో, కిఞ్చరహి బుద్ధిసంసగ్గపుబ్బకోపి, అత్థి చేహ బుద్ధిసంసగ్గ పుబ్బకో, తథాహి చోరేహి భాయతిత్యాదో యో (భయ)పేక్ఖణ సీలో భవతి, సో యది మం చోరా పస్సేయ్యుం, ధువం మే మరణన్తి విచారేన్తో తే బుద్ధియా పప్పోతి పప్పుయ్య చ తతో నివత్తతే, తథా చోరేహి తాయతిత్యాదో యో ఏకస్స మిత్తో భవతి సో యద్యేతం చోరా పస్సేయ్యుం ధువమస్స మరణన్తి పస్సన్తో తే బుద్ధియా పత్వా తతో నివత్తయతీత్యవధిత్తా అవధిస్మావ సబ్బత్థ పఞ్చమీ’’తి, పరేహి పన ఏతాదిసేసు సబ్బత్థ పటిపత్తువిసేసానుగ్గహాయ సుత్తేహేవ పపఞ్చో కతో, ఇధ పన సామఞ్ఞవచనేనేవ సిద్ధత్తా తదనుగ్గహాయ ఉదాహరణేహేవ పపఞ్చితం, భీతిభాయనత్థానన్తి భీతి తాయనానం అత్థో యేసం తే భీతితాయనత్థా తేసన్తి అత్థో, నను భీత్యత్థానం పయోగే భయహేతు సమ్భవతి నతు తాయనత్థానన్తి, నేస దోసో, తాయనఞ్హి రక్ఖనముచ్చతే [సాయనాహి రక్ఖనముప్పజ్జభే (పోత్థకే)] తఞ్చ భయహేతుతో వేత్యాహ-‘యో భయహేతు’తిఆది, ఇమినా చ ‘‘భీత్యత్థానం భయహేతు’’తి (౧-౪-౨౫) పాణినియానమపాదానసఞ్ఞా సుత్తమ్పటిక్ఖిపతి, తతోతి భయహేతుతో, తేసన్తి భయతాయనానం, భయమనిట్ఠపాతసఙ్కా, ఉత్తాసోత్యత్థో, తాయన మనిట్ఠపాతతో పరిరక్ఖనం, యథా దస్సనం హోన్తేవాతీమినా వచనిచ్ఛాయేవ పధానత్తమాహ, కో హి లోకియం వచనిచ్ఛమతివత్తితుం సక్కోతి, తథాహి సబ్బేవ దబ్బాదయో సబ్బకారకసత్తియుత్తావ, తత్థాయం కారకవిభాగో వచనిచ్ఛావసేనేవ, తం యథా ‘వలాహకో విజ్జోతతే, వలాహకేన విజ్జోతతే, వలాహకే విజ్జోతతే’తి. పరాపుబ్బస్సాతిఆదినా ‘‘పరాజిస్సాసయ్హో’’తి (౧-౪-౨౬) సఞ్ఞాసుత్తం పచ్చక్ఖాతి, అసయ్హో అత్థోతి సహితుం అభిభవితుమసమత్థో అత్థో, అజ్ఝేనసకాసాఇచ్చాదినా ఉదాహరణత్థమాచిక్ఖతి, ననుచేవమత్థం వదతా యఞ్ఞదత్తస్సాసయ్హత్తం వుత్తం, తం కథం అజ్ఝయనస్సాసయ్హత్తం, యేనాసయ్హత్తస్సావధిత్తం పటిపాదయతి త్యాసఙ్కియాహ-‘యఞ్ఞదత్తానభిభవో’చ్చాది, అసయ్హోతీమస్స పచ్చుదాహరణం పటిపాదయతి ‘యో పని’చ్చాది. ‘‘వారణత్థానమిచ్ఛితో’’తి (౧-౪-౨౭) సుత్తితం, తదాహ ‘వారణత్థాన’మిచ్చాది, వారణమత్థో యేసం తే వారణత్థా, అవధిమత్తవచనిచ్ఛాయన్తి విసేసతో విధానమన్తరేనా వధిమత్త వచనిచ్ఛాయం, విసేసవిధానేతి ఇచ్ఛితోతి విసేసవిధానే, చిత్తస్సావధివచనిచ్ఛాయమ్పన చిత్తతో పాపం నివారయేతి భవతి. ‘‘రక్ఖనత్థానమిచ్ఛిత’’న్తి (౨-౬-౩) సుత్తితం, తదాహ-‘రక్ఖనత్థాన’మిచ్చాది, కేసఞ్చీతి కచ్చాయనాదికే దస్సేతి. ‘‘అన్తరధానే యేనాదస్సనమిచ్ఛతీ’’తి (౧-౪-౨౮) సఞ్ఞాసుత్తమారద్ధం, తదాహ-‘అన్తరధానే’చ్చాది, అయముపజ్ఝాయో యది మం పస్సతీతి సమ్బన్ధో, దస్సనే దోసం తక్కేతి ‘నున’మిచ్చాదినా, పేసనమసక్కారపుబ్బకో నియోగో, అజ్ఝేసనం సక్కారపుబ్బకో, మఞ్ఞమానో సిస్సా అహం కథన్నామ బ్యవహితో భవామీతి అన్తరధానే బ్యవధాన నిమిత్తం, యేన అత్తనో అదస్సనమిచ్ఛతీతి సమ్బన్ధో, అన్తరధానేతి నిమిత్తసత్తమీచాయం, అతో ఆహ-‘బ్యవధాననిమిత్త’న్తి, బ్యవహితోతి అన్తరహితో, మామం ఉపజ్ఝాయోత్యాదినా ఉదాహరణత్థమాహ, బ్యవధానత్థం బ్యవహితత్థం, ‘‘అన్తరధానేతి కిం చోరే న దిదిక్ఖతీ’’తి పచ్చుదాహటం పరేహి, తమ్పటిపాదయమాహ-‘యత్థాదస్సన’మిచ్చాది, చోరే న దిదిక్ఖతీ (త్య), త్ర హి యో చోరే న దిదిక్ఖతి తేహి అత్తనో అదస్సనమిచ్ఛతీతి న అన్తరధాననిమిత్తం, కిన్తుపఘాతనివత్యత్థం, కిన్తుపఘాతనివత్తియాతి ఏవం మఞ్ఞతే ‘‘నాత్రాన్తరధానమే (వావసేయం), కిన్తు తన్నిమిత్తో పఘాతనివత్తిపి, ‘ఉపజ్ఝాయా అన్తరధాయతీ’త్యత్ర వినాప్యుపఘాతసమ్భవమన్తరధానసమ్పాదనమేవ సమ్భవతీ’’తి. ఇచ్ఛతిగ్గహణం కిమత్థం అదస్సనిచ్ఛాయం సతి సత్యపి దస్సనే యథాసియా’’తి వుత్తం, (తం) పటిపాదయమాహ-‘అదస్సనిచ్ఛాయమ్పని’చ్చాది, సతీపి దస్సనేతి ఉపజ్ఝాయేన దస్సనే సతీపి, తతోతి ఉపజ్ఝాయతో, అవధిరూపతా ఏవాతి ఉపజ్ఝాయస్సావధిరూపతా ఏవ. ‘‘ఆఖ్యాతో పయోగే’’తి (౧-౪-౨౯) పరవచనం, తదాహ ‘ఉపయోగే’చ్చాది, నియమపుబ్బకం విజ్జాగహణముపయోగో త్రాధిప్పేతో, ఉపయోగవచనసామత్థియా విజ్జాగహణత్థం సిస్సవత్తం నియమో, తతోతి ఆఖ్యాతుతో. ‘‘జనికత్తునో పకతీ’’తి (౧-౪-౩౦) సఞ్ఞాసుత్తం కతం, తదాహ-‘జన్యత్థస్సా’తిఆది, జనినో అత్థో జన్యత్థో, కిన్తం జననం, తతోతి జనికత్తుహేతుతో, పకతిసద్దేన కారణమత్తం గహితంపరేహి ‘పుత్తా పమోదా జాయతే’చ్చాదో పుత్తాదితోపి యథా సియా’తి, దువిధం (హి) కారణం ఉపాదానకారణం సహకారికారణఞ్చ, తత్థ కారియేనాభిన్నదేసో ఘటస్స మత్తికాపిణ్డో ఉపాదానకారణం, తస్సేవ పన దణ్డచక్కాది (కారియేన భిన్నదేసో) సహకారికారణం, తేసూపాదానకారణస్సేహ గహణే’సిఙ్గా సరో జాయతే’చ్చత్రేవ సియా, న తు ‘పుత్తా పమోదా జాయతే’చ్చాదో, కారకన్తరవచనిచ్ఛాయన్తి ఏత్థ కారకన్తరాదివచనిచ్ఛాయన్తి పాఠేన భవితబ్బం… ఏత్థన్తరే సమ్బన్ధ వచనిచ్ఛాయపి సమ్భవతో, తత్ర తిట్ఠన్తీతి తత్రట్ఠా, తేసం, లోకో-నఞ్ఞథావాదీ వోహారికజనో, తత్థ భవా లోకియా, నవత్తు పటిబద్ధాతి లోకవచనిచ్ఛముల్లఙ్గియ అహమేవ వదామీతి సకజ్ఝాసయేన వదన్తో వత్తా, తప్పటిబద్ధా న హోతీతి అత్థో. ‘‘పభవో భవతిస్సా’’తి (౧-౪-౩౧) సుత్తితం, తదాహ-‘భవతిస్సా’తిఆది, పఠమతో ఉపలబ్భతీతి అత్థకథనేన జన్యత్థో-త్ర న సమ్భవతీతి వదతి, నహి హిమవా గఙ్గాయ కారణం, సా హి అఞ్ఞేహి ఏవకారణేహి ఉప్పన్నా, హిమవతి తు కేవలం పఠమతో ఉపలబ్భతి. ‘‘జిగుచ్ఛావిరామపమాదత్థానుముపసఙ్ఖ్యానం’’తి (౧-౪-౨౪వా) వుత్తం, తదాహ-‘విరమణత్థే’త్యాది, జిగుచ్ఛాపమాదత్థధాతుయోగే పన కమ్మాధికరణవచనిచ్ఛా దిస్సతీతి వుత్తం, అవధివచనిచ్ఛాపి పన దిస్సకే ‘జిగుచ్ఛతి నాహిరికో పాపా’తి, ధమ్మా పమజ్జతీతిపి హోతేవ పటిసేధాభావా. ‘‘అఞ్ఞారాదితరరితే దిసాసద్దాఞ్చుత్తరపదాచాహి యుత్తే’’తి (౨-౩-౨౯) సుత్తితం, తదాహ-‘అఞ్ఞసద్దయోగే’చ్చాది, యతోతి దేవదత్తాదితో, ‘‘అఞ్ఞఇత్యత్థగ్గహణం, తేన పరియాయప్పయోగేపి భవతీ’’తి అఞ్ఞేహి బ్యాఖ్యాతత్తా ఆహ-‘భిన్నో దేవదత్తా’తి, ఆరాసద్దస్స దూరత్థత్తా ఆసవక్ఖయతో ఆరా దూరో భవతీ(త్యత్థో ఉ) పాదీయతేత్యాహ‘ఆరాసద్దో దూరత్థో’తి, నిద్దిస్సమానపటియోగీతి ‘దేవదత్తో సూరో’తి నిద్దిస్సమానస్స కస్సచి యో సో దుతియో, సో పటియోగీ. దిసాదేసకాలవుత్తీనం దిసాసద్దత్తేన పరిగ్గహతో ఆహ‘దిసా దేసకాలవాచీనం యోగే’తి, పుబ్బేవ సమ్బోధాతిఆదీని కాలవాచీయోగే ఉదాహరణాని, అఞ్చుత్తరపదఆచఆహిపచ్చయయో గేత్విహ నోదాహటం. ‘‘పఞ్చమీవిధానే ల్యప్లోపే కమ్మన్యుపసఙ్ఖ్యానం ‘‘అధికరణే చోపసఙ్ఖ్యాన’’మితి (౨-౩-౨౮-వా) వాత్తికం, తదాహ‘యత్థ’చ్చాది, ల్యప్పచ్చయస్స యత్రాప్పయోగో, తస్సత్థో చే గమ్యతే, సో ల్యప్లోపో, త్వాలోపో ల్యపలోపోత్యవిసేసో, పాసాద మారుయ్హ పేక్ఖతి ఆసనే ఉపవిసిత్వా పేక్ఖతీతి ఇదం విసయో పదస్సనం పుబ్బం యస్సాతి కిరియావిసేసనే సమాసో, వక్ఖమానసబ్బదస్సనేసుపి పాసాదతో-పక్కమనలేససబ్భావా పాసాదో (యేవా) వధిరూపేన వత్తుమిట్ఠోతి దస్సేతుమాహ-‘తథాహి’చ్చాది, అపక్కమతి తతో తం దస్సనన్తి తతో పాసాదతో తస్స దట్ఠునో దస్సనం చక్ఖున్ద్రియం అపక్కమత్యపయాతీత్యత్థో, అవధిభావో పాసాదస్సాతి విఞ్ఞాయతి, యేసన్తి వేసేసికానం, తే హ్యేవమాచిక్ఖన్తి ‘‘ఇన్ద్రియేసు చక్ఖున్ద్రియం చక్ఖుగోళకతో-చ్చన్తసుఖుమభావేన నిక్ఖమ్మ విసాలీభవన్తం విసయదేసముపగమ్మ సకలమత్తనా దిట్ఠం పస్సతి రంసిరూపేన, యథా కాహలా మూలే కిసా అగ్గేమహతీ, తథా ఞాణిన్ద్రియానీ’’తి, అధిట్ఠానదేసన్తి ఇన్ద్రియాధిట్ఠానభూతం చక్ఖుగోళకదేసం, విసయప్పవత్తీతి గోచరే పవత్తి, సన్తతియాతి ఇన్ద్రియపబన్ధస్స, అధిట్ఠాన మనిన్ద్రియం నాపజ్జతేతి సమ్బన్ధో, తతోతి పాసాదతో, అపక్కన్త్యాతి అపగమనేన, యజ్జపి చక్ఖున్ద్రియం చక్ఖుగోళకతో బహి నిగ్గచ్ఛతి, తథాపిపాసాదట్ఠస్సచక్ఖుగోళకా నిగ్గచ్ఛతీతి పాసాదస్సాప్యవధిభావో, యేసన్తూతి ఖణికవాదీనన్తు, ఇన్ద్రియాధిట్ఠానమ్పత్తే విసయే విఞ్ఞాణలక్ఖణం కారియం కరోన్తి సీలేనాతి పత్తకారీని, అనిన్ద్రియాధిట్ఠానదోసో నేతి సమ్బన్ధో, తతోతి పాసాదతో, యేసమ్పనాతి ఖణికవాదినోవ దస్సేతి, అత్ర హి చత్తారో పక్ఖా పత్తకారీనిన్ద్రియాని, అప్పత్తకారీని, చక్ఖుసోతాని అప్పత్తకారీని సేసాని వుత్తవిపరితాని, చక్ఖుయేవ పత్తకారీ సేసమఞ్ఞథేతి, చతుస్వేవ తేసు పఠమపక్ఖద్వయముపన్యస్య పటిపాదితం… తప్పటిపాదనేనేతరేసమ్పి పటిపాదితత్తా, సబ్బసామయికసాధారణత్తాసద్దసత్థస్సాతి ఇదం అయుత్తమివ దిస్సతి… సద్దసత్థస్సిమస్స బుద్ధవచనోపయోగిత్తేన సోగతసమయానుగుణప్పవత్తితో, ఖణికవాదినో పన నిస్సాయేదం సున్దరమేవ, మనసికారాదీతిఆదిసద్దేన చక్ఖుతో [చక్ఖునా (పోత్థకే)] అభేదో రూపాపాథగమో చ దస్సితో, యోగ్గదేసేతి దస్సనయోగ్గే పదేసే. ‘‘పుచ్ఛనాఖ్యానేసు చ పఞ్చమీ వత్తబ్బా’’తి (౨-౩-౨౮వా) వుత్తం, తదాహ-‘పుచ్ఛనసద్దతో’చ్చాది, పుచ్ఛనాఖ్యానేసు సామఞ్ఞేన పఞ్చమీవిధానే-తిప్పసఙ్గం దస్సేతుమాహ-‘అవస్స’మిచ్చాది, కస్సాతి పఞ్హో, దేవదత్తస్సేత్యాఖ్యానం, కోసో యఞ్ఞ దత్తోతి పఞ్హో విధిరూపోవాయం, యో-ఙ్గదీత్యాద్యనువాదరూపమాఖ్యానం, అఙ్గదీకేయూరీ. ‘‘యతోచాద్ధకాలనిమ్మానం తతో పఞ్చమీ వత్తబ్బా’’తి (౨-౩-౨౮వా) వుత్తం, తదాహ-‘అద్ధ’చ్చాది, నిమీయతే పరిచ్ఛిజ్జతే యేన తం నిమానం, తదేవ నిమ్మానం. ‘‘అద్ధస్స పఠమా సత్తమీ చ వత్తబ్బా’’తి (౨-౩-౨౮) వుత్తం, తత్థాయమత్థో ‘‘తం యుత్తాతి వత్తతే, తం యుత్తా పఞ్చమియుత్థా పరస్సాద్ధస్స పఠమా చ సత్తమీ చ వత్తబ్బా’’తి, పాటలిపుత్తస్మాతి పఞ్చమి యుత్తం, ఏతాపి న వత్తబ్బాతి దస్సేతుమాహ-‘సత్తయోజనానీ’తిఆది, అత్ర హి యదా రాజగహస్స యోజనఞ్చాభేదో వత్తుమిచ్ఛీయతే, తదా పాటలిపుత్తస్మా రాజగహం సత్తయోజనానీతి, భేదవచనిచ్ఛాయన్తు ‘‘సబ్భావో’’త్యాదినా (౨-౩౪) సత్తమీ సిద్ధా‘సత్తసు యోజనేసు’తి. తథాహి పాటలిపుత్తస్మా సత్తసు యోజనేసు సతి రాజగహంభవతీత్యయమత్థో పతీయతే, సత్తయోజనసమ్బన్ధిభవనం రాజగహ (భవన)స్స లక్ఖణమ్భవతి. సమ్బన్ధే ఛట్ఠీతి ఇమినా ‘‘తం యుత్తా కాలే సత్తమీ వత్తబ్బా’’తి (౨-౩-౨౮వా) వచనమ్పటిక్ఖిపతి. ‘‘కరణేచ థోకప్పకిచ్ఛకతిపయస్సా సత్తవచనస్సే’’తి (౨-౩-౩౩) సుత్తితం, తదాహ-‘యదా ఇచ్చాది, కిచ్ఛాదయోతిఆదిసద్దేన థోకఅప్పకతిపయే సఙ్గణ్హాతి, అసత్తరూపన్తి అద్దబ్బరూపం, గుణే హేతుమ్హీతి గుణపదత్థే హేతుభూతే ‘‘గుణే’’తి (౨-౨౧) పఞ్చమీతి అత్థో, యథావుత్తవిధానేనేతి ‘‘గుణే’’తి సుత్తే వుత్తవిధానేన, ‘‘గుణే’’తి సుత్తే వుత్తవిధానేన, యదాత్విచ్చాదినా పరేసం వియ కరణే విసుం విధానే పయోజనం నత్థీతి దస్సేతి. కత్తబ్బరూపస్స చలనస్సాతి సమ్బన్ధో, సమానాధికరణత్తేన విసేసనన్తి యోజనా, సమానాధికరణత్తేనాతి చ ‘రఞ్ఞో పురిసో’త్యాదో అసమానాధికరణస్సాపి విసేసనత్తదస్సనతో వుత్తం, సమానాధికరణత్తేన విసేసనభావో చాస్స థోకగుణాన్వితే చలనే వత్తమానో థోకసద్దో అసత్తవచనోవ విసేసనన్తి, తేనేవాఖ్యాయతే ‘థోకస్స కమ్మత్తా కమ్మే దుతియా’తి. పఞ్చమీత్యనువత్తమానే ‘‘దూరన్తికత్థేహి ఛట్ఠీ వా’’తి (౨-౩-౩౪) వుత్తం, తదాహ‘దూరన్తి కత్థేహి’చ్చాది, అవధిసమ్బన్ధలక్ఖణాతి అవధిసమ్బన్ధావ లక్ఖణం నిమిత్తమాసం పఞ్చమీఛట్ఠీనం తా తథా వుత్తా, వత్తుమిట్ఠోతి ఇమినా వచనిచ్ఛాయేవ పధానత్తమాహ, ఏవం చరహి తంతం కారకవచనిచ్ఛాయమఞ్ఞాపి విభత్తియో కస్మా నప్పయుజ్జేయ్యున్తి ఆహ-‘లోకియా చేత్థా’తిఆది, ఏత్థ విభత్తీనం నియమే లోకియా ఏవ వచనిచ్ఛా నిబన్ధనం కారణన్తి అత్థో, పఞ్చమీచాత్యనువత్తమానే ‘‘దూరన్తి కత్థేహి దుతియా చే’’తి (౨-౩-౩౫) వుత్తం, ‘‘పఞ్చమ్యధికరణేచ’’ (౨-౩-౩౬) ఇచ్చత్ర చ కారేన దూరన్తి కత్థేహి సత్తమీ చ వుత్తా పాటి పదికత్థే సారసఙ్గహకారాదీహి, తదక్ఖిప్ప అఞ్ఞాపదేసేన పటిక్ఖిపితుం కేచిత్యాది యం వుత్తం వుత్తియం, తం దస్సేతుమాహ’కేచీతి సారసఙ్గహాదయో’తిఆది. దూరాపాదావసేచనన్తి అయం తేసమ్పటిక్ఖేపన యోతి సమ్బన్ధో, ఇతిసద్దో పనేత్థ పరిహీనో, నహితన్తిఆదీసు తసద్దేనాసత్తరూపం దూరాది వత్తుమిచ్ఛితన్త్యవసేయం, న హి తం గమ్యతే, న హి తతో గమ్యతే, న హి తేన గమ్యతే, న హి తస్మిం ఠీయతే’తి విసుం సమ్బన్ధో వసేయో. పతీయన్తేచాతి చో వత్తబ్బన్తరసముచ్చయే, అతోచేతి వక్ఖమానహేతుపరామాసో, యన్తి యస్మా అత్థే నిపాతో, వాక్యకారో వరరుచి, తంసామానాధికరణ్యతోతి దూరాదిసా మానాధికరణ్యతో, తంయుత్తతోపీతి దూరాదియుత్తా గామాదిసద్దతోపి, పచ్చక్ఖన్తోతి వాక్యకారవచనం పచ్చాచిక్ఖన్తో, తథాహ్యత్రాయం మహాభాస్స పాఠో ‘‘దూరన్తికత్థేహి పఞ్చమీవిధానే తంయుత్తా పఞ్చమీపటిసేధో వత్తబ్బో దూరా గామస్స, తత్రాపి దస్సనా అనత్థకో-యమ్పటిసేధో, తత్రాపి హి పఞ్చమీ దిస్సతి–

దూరస్మావసథా ముత్తం, దూరాపాదావసేచనం;

గురుతో కుపితా దూరా,భాబ్యం దూరా చ దస్సుహితి.

అత్ర దూరన్తికేత్యాది వత్తబ్బం వాక్యకారవచనం, దూరా గామస్సాతి తస్సోదాహరణం, తత్రాపిచ్చాది పచ్చక్ఖానభాస్సం, దూరస్మావసథాతి ఆవసథస్స దూరేతి అత్థోహి భాస్సపదీపే కేయ్యటో, పఠమో పురిసో యస్స సో పఠమపురిసో భవతి ‘‘దూరన్తికా’’ది (౨-౬-౫) కచ్చాయనసుత్తే సుద్ధాదియోగోపి సఙ్గహితో, తేనాహ–‘సుద్ధప్ప మోచనవివిత్తప్పమాణయోగే’తి, ‘‘ధాతునామానముపసగ్గయోగాదీస్వపిచ’’ ఇతి (౨-౬-౨) సుత్తే చగ్గహణతో పభుతియోగో చ గహితో, తేనాహ–‘పభుతి యోగేచా’తి, పభుతియోగేచాతి ఇమినా పభుత్యత్థయోగోపి సఙ్గహితో, తేనేవ ‘యతోసరామి అత్తాన’న్తి ఉదాహటం.