౪౭. తద

ఇస్స అత్తం నిపాతనా, దకారో పన ‘‘మయదా సరే’’తి (౧-౪౪), పదన్తరేనాతిఆదీతి ఇమినా అఞ్ఞేన పదేన, సాధూని భవన్తీతి వుత్తి పాఠస్స అత్థం వత్తుం ‘సాధూని భవన్తీతి నిపాతనతో’తి ఆహ, తత్థ కారణమాహ-‘య’మిచ్చాది, అప్పత్తస్స పాపనమ్పత్తస్స పటిసేధో చ నిపాతనం, తేసం ఇధ పాఠాతి తేసం తథా ఇచ్ఛన్తానం ఇధాతి నిపాతస్స ఇమస్మిం తదమినాదిసుత్తే పాఠా, ఉద్ధస్స ఉదూతి ఉద్ధం ఖమస్సాతి అఞ్ఞపదత్థసమాసే ఉద్ధంఖ ఇతి ఠితే ఉద్ధంసద్దస్స ఉదుఆదేసో, అస-భోజనే ఇచ్చస్మా ‘‘క్వచణ’ ఇతి (౫-౪౧) సుత్తేన అణ్పచ్చయే అససద్దో నిప్ఫజ్జతీతి ఆహ-‘పిసితమసనా’తి ‘‘క్వచణ’’ ఇతి మహియం రవతీతి ఠితే ఇమినావ గణనిపాతనేన సమాసే కతే మయూరసద్దో నిప్ఫజ్జతీతి దస్సేతుమాహ ‘మహిసద్దస్సే’చ్చాది, అస్స తదమినాదిగణస్స ఆగతిగణత్తా ఏవమఞ్ఞేపీతి సమ్బన్ధో, వుత్తన్తి పాఠసేసో. దీఘనికాయాదీసు పఞ్చసు నికాయేసూతి–

‘‘దీఘమజ్ఝిమసంయుత్త, అఙ్గుత్తరికఖుద్దకా;

నికాయా (పఞ్చ) గమ్భీరా, ధమ్మతో అత్థతోచిమే’’తి.

వుత్తేసు దీఘాగమాదీసు పఞ్చసు నికాయేసు, ఞాతబ్బాతి వణ్ణా గమాదిద్వారేన జానితబ్బా, పఞ్చవిధం పఞ్చప్పకారం నిరుత్తముచ్చతేతి సమ్బన్ధో, నిబ్బచనం నిరుత్తం, నపుంసకే భావే త్తో, అత్థకథనవాక్య పుబ్బకముచ్చారణమిచ్చత్థో, తదభిధాయి సత్థమప్యభిధానే-భిధేయ్యో పచారా తదత్థతాయ వా నిరుత్తముచ్చతే, వుత్తనిరుత్తి లక్ఖణేన…పే… వేదితబ్బాతి ఇమినా నిరుత్తసత్థే యే సద్దా పటిపదం నిప్ఫాదియన్తి తేసమిదం సామఞ్ఞేన నిప్ఫాదనన్తి దీపేతి, ద్వారే నియుత్తో దోవారికోతి ఏత్థ ణికే దకారవకారానం మజ్ఝే ఓకారాగమో, హింసిస్మాతి ‘హింస-హింసాయ’ మిచ్చస్మా, అప్పచ్చయేతి ‘‘సావకారకేస్వ ఘణ్ఘకా’’తి (౫-౪౪) అప్పచ్చయే, నిజకోతి ఏత్థ జకారస్స యకారే నియకో. అథ వణ్ణవికారోతి వుత్తత్తా జవణ్ణస్స యాదేసే నియకాదయో తావ సిజ్ఝన్తు, సుసానాదయో కథం ఛవపదాదివికారత్తా సుసానాదీనన్తి ఆహ ‘పదవికారోపి’చ్చాది. అఞ్ఞథా వణ్ణసముదాయాదేసస్స విసుంగహణే ఛబ్బితోపత్తియా ‘పఞ్చవిధం నిరుత్త’న్తి సఙ్ఖ్యానియమో న యుజ్జేయ్యాతి భావో. యోగో సమ్బన్ధో, తథాహిచ్చాదినా ధాతుస్స అత్థాతిసయేన యోగమ్పాకటీకరోతి, రవనకిరియాతి సమ్బన్ధోతి కేకాయితాన్యసద్దనకిరియాభిసమ్బన్ధో. మయూరోతి ఏత్థ రవతి మయూరరావే ఏవ వత్తతే, న సామఞ్ఞేన రవనకిరియామత్తేతి భావో.