౩. నరవగ్గ
౨౨౭. మనుస్సో మానుసో మచ్చో, మానవో మనుజో నరో;
పోసో పుమా చ పురిసో,
పోరిసో ప్యథ పణ్డితో.
౨౨౮. బుధో విద్వా విభావీ చ, సన్తో సప్పఞ్ఞ కోవిదా;
ధీమా సుధీ కవి బ్యత్తో, విచక్ఖణో విసారదో.
౨౨౯. మేధావీ మతిమా పఞ్ఞో, విఞ్ఞూ చ విదూరో విదూ;
ధీరో విపస్సీ దోసఞ్ఞూ, బుద్ధో చ దబ్బ విద్దసు.
౨౩౦. ఇత్థీ సీమన్తినీ నారీ, థీ వధూ వనితా, ఙ్గనా;
పమదా సున్దరీ కన్తా, రమణీ దయితా, బలా.
౨౩౧. మాతుగామో చ మహిలా, లలనా భీరు కామినీ;
కుమారికా తు కఞ్ఞా థ, యువతీ తరుణీ భవే.
౨౩౨. మహేసీ సాభిసేకాఞ్ఞా,
భోగినీ రాజనారియో;
ధవత్థినీ తు సఙ్కేతం, యాతి యా సా, భిసారికా.
౨౩౩. గణికా వేసియా వణ్ణ, దాసీ నగరసోభినీ;
రూపూపజీవినీ వేసీ, కులటా తు చ బన్ధకీ.
౨౩౪. వరారోహో, త్తమా మత్త, కాసినీ వరవణ్ణినీ;
పతిబ్బతా త్వపి సతీ, కులిత్థీ కులపాలికా.
౨౩౫. విధవా పతిసుఞ్ఞా థ, పతిమ్బరా సయమ్బరా;
విజాతా తు పసూతా చ, జాతాపచ్చా పసూతికా.
౨౩౬. దూతీ సఞ్చారికా దాసీ, తు చేటీ కుటధారికా;
వారుణీ, క్ఖణికా తుల్యా, ఖత్తియానీ తు ఖత్తియా.
౨౩౭. దారో జాయా కలత్తఞ్చ, ఘరణీ భరియా పియా,
పజాపతీ చ దుతియా, సా పాదపరిచారికా.
౨౩౮. సఖీ త్వా’లీ వయస్సా థ, జారీ చేవా’తిచారినీ;
పుమే తూ’తు రజో పుప్ఫం, ఉతునీ తు రజస్సలా.
౨౩౯. పుప్ఫవతీ గరుగబ్భా, పన్నసత్తా చ గబ్భినీ;
గబ్భాసయో జలాబుపి, కలలం పున్నపుంసకే.
౨౪౦. ధవోతు సామికో భత్తా, కన్తో పతి వరో పియో;
అథో పపతి జారో థా,
పచ్చం పుత్తో’త్రజో సుతో.
౨౪౧. తనుజో తనయో సూను, పుత్తాదీ ధీతరి’త్థియం;
నారియం దుహితా ధీతా,
సజాతో త్వో’రసో సుతో.
౨౪౨. జాయాపతీ జనిపతీ, జయమ్పతీ తు దమ్పతీ [దమ్పతీతి పదం పుల్లిఙ్గ బహువచనన్తం ఇకారన్తం, తుదమ్పతి (టీ.)];
అథ వస్సవరో వుత్తో, పణ్డకో చ నపుంసకం.
౨౪౩. బన్ధవో బన్ధు సజనో, సగోత్తో ఞాతి ఞాతకో;
సాలోహితో సపిణ్డో చ,
తాతో తు జనకో పితా.
౨౪౪. అమ్మ, మ్బా జననీ మాతా, జనేత్తి జనికా భవే;
ఉపమాతా తు ధాతి’త్థీ,
సాలో జాయాయ భాతికో.
౨౪౫. ననన్దా సామిభగినీ, మాతామహీ తు అయ్యికా;
మాతులో మాతుభాతా,స్స, మాతులానీ పజాపతి.
౨౪౬. జాయాపతీనం జననీ, సస్సు వుత్తాథ తప్పితా;
ససురో భాగినేయ్యోతు, పుత్తో భగినియా భవే.
౨౪౭. నత్తా వుత్తో పపుత్తో థ, సామిభాతా తు దేవరో;
ధీతుపతి తు జామాతా,
అయ్యకో తు పితామహో.
౨౪౮. మాతుచ్ఛా మాతుభగినీ, పితుచ్ఛా భగినీ పితు;
పపితామహో పయ్యకో,
సుణ్హా తు సుణిసా హుసా.
౨౪౯. సోదరియో సగబ్భో చ, సోదరో సహజో ప్యథ;
మాతాపితూ తే పితరో, పుత్తా తు పుత్తధీతరో.
౨౫౦. ససురా సస్సుససురా, భాతుభగినీ భాతరో;
బాలత్తం బాలతా బాల్యం, యోబ్బఞ్ఞంతు చ యోబ్బనం.
౨౫౧. సుక్కా తు పలితం కేసా, దయో థ జరతా జరా;
పుథుకో పిల్లకో ఛాపో, కుమారో బాల పోతకా.
౨౫౨. అథు’ త్తానసయు’త్తాన, సేయ్యకా థనపోపి చ;
౨౫౩. తరుణో చ వయట్ఠో చ, దహరో చ యువా సుసు;
మాణవోదారకోచాథ, సుకుమారో సుఖేధితో.
౨౫౪. మహల్లకో చ వుద్ధో చ, థేరో జిణ్ణో చ జిణ్ణకో;
అగ్గజో పుబ్బజో జేట్ఠో, కనియో కనిట్ఠో నుజో.
౨౫౫. వలిత్తచో తు వలినో; తీసు’త్తానసయాదయో;
౨౫౬. సీసో’త్తమఙ్గాని సిరో, ముద్ధా చ మత్థకో భవే;
కేసో తు కున్తలో వాలో, త్తమఙ్గరుహ ముద్ధజా.
౨౫౭. ధమ్మిల్లో సంయతా కేసా,
కాకపక్ఖో సిఖణ్డకో;
పాసో హత్థో కేసచయే;
తాపసానం తహిం జటా.
౨౫౮. థియం వేణీ పవేణీ చ;
అథో చూళా సిఖా సియా;
సీమన్తో తు మతో నారి, కేసమజ్ఝమ్హి పద్ధతి.
౨౫౯. లోమం తనురుహం రోమం, పమ్హం పఖుమ మక్ఖిగం;
మస్సు వుత్తం పుమముఖే, భూ త్విత్థీ భముకో భము.
౨౬౦. బప్పో [ఖప్పో (టీ.)] నేత్తజల’స్సూని, నేత్తతారా కనీనికా;
వదనం తు ముఖం తుణ్డం, వత్తం లపన మాననం.
౨౬౧. ద్విజో లపనజో దన్తో, దసనో రదనో రదో;
దాఠా తుదన్తభేదస్మిం, అపాఙ్గో త్వక్ఖికోటిసు.
౨౬౨. దన్తావరణ మోట్ఠో చా, ప్య’ధరో దసనచ్ఛదో;
గణ్డో కపోలో హన్విత్థీ [గణ్డత్థీ (టీ.) హన్వత్థీ=హను+ఇత్థీ; హన+ఉ (ణ్వాది)],
చుబుకం త్వ’ ధరా అధో.
౨౬౩. గలో చ కణ్ఠో గీవా చ, కన్ధరా చ సిరోధరా;
కమ్బుగీవా తు యా గీవా, సువణ్ణాలిఙ్గసన్నిభా;
అఙ్కితా తీహి లేఖాహి, కమ్బుగీవా థవా మతా.
౨౬౪. అంసో నిత్థీ భుజసిరో, ఖన్ధో తస్సన్ధి జత్తు తం;
బాహుమూలం తు కచ్ఛో, ధో, త్వ’స్స పస్స మనిత్థియం.
౨౬౫. బాహు భుజాద్వీసు బాహా, హత్థో తు కర పాణయో;
మణిబన్ధో పకోట్ఠన్తో, కప్పరో తు కపోణ్య’థ.
౨౬౬. మణిబన్ధ కనిట్ఠానం, పాణిస్స కరభో,న్తరం;
కరసాఖా, ఙ్గులీ తా తు, పఞ్చ, ఙ్గుట్ఠో చ తజ్జనీ;
మజ్ఝిమా నామికా చాపి, కనిట్ఠా’తి కమా సియుం.
౨౬౭. పదేసో తాలగోకణ్ణా, విదత్థి,త్థీ కమా తతే;
తజ్జన్యాదియుతే’ఙ్గుట్ఠే, పసతో పాణి కుఞ్చితో.
౨౬౮. రతనం కుక్కు హత్థో థ, పుమే కరపుటో,ఞ్జలి;
కరజో తు నఖో నిత్థీ, ఖటకో ముట్ఠి చ ద్వీసు.
౨౬౯. బ్యామో సహకరా బాహు, ద్వే పస్సద్వయవిత్థతా;
ఉద్ధన్తత భుజపోస, ప్పమాణే పోరిసం తిసు.
౨౭౦. ఉరో చ హదయం చాథ, థనో కుచ పయోధరా;
చూచుకం తు థనగ్గస్మిం, పిట్ఠం తు పిట్ఠి నారియం.
౨౭౧. మజ్ఝో’నిత్థీ విలగ్గో చ, మజ్ఝిమం కుచ్ఛి [చతుక్కం ఉదరే; ౯౪౪-గాథాపి పస్సితబ్బా] తు ద్విసు;
గహణీత్థ్యుదరం గబ్భో, కోట్ఠోన్తో కుచ్ఛిసమ్భవే.
౨౭౨. జఘనం తు నితమ్బో చ, సోణీ చ కటి నారియం;
అఙ్గజాతం రహస్సఙ్గం, వత్థగుయ్హఞ్చ మేహనం.
౨౭౩. నిమిత్తఞ్చ వరఙ్గఞ్చ, బీజఞ్చ ఫలమేవ చ;
లిఙ్గం అణ్డం తు కోసో చ,
యోని త్విత్థీపుమేభగం.
౨౭౪. అసుచి సమ్భవో సుక్కం, పాయు తు పురిసే గుదం;
వా పుమే గూథ కరీస, వచ్చాని చ మలం ఛకం.
౨౭౫. ఉచ్చారో మీళ్హ ముక్కారో, పస్సావో ముత్త ముచ్చతే;
పూతిముత్తఞ్చ గోముత్తే, స్సాదీనం ఛకణం మలే.
౨౭౬. ద్వీస్వధో నాభియా వత్థి, ఉచ్ఛఙ్గ’ఙ్కా తు’భో పుమే;
ఊరు సత్థి పుమే ఊరు, పబ్బం తు జాణు జణ్ణు చ.
౨౭౭. గోప్ఫకో పాదగణ్ఠిపి, పుమే తు పణ్హి పాసణి;
పాదగ్గం పపదో పాదో, తు పదో చరణఞ్చ వా.
౨౭౮. అఙ్గంత్వ’వయవో వుత్తో, ఫాసులికా తు ఫాసుకా;
పణ్డకే అట్ఠి ధాత్విత్థీ, గలన్తట్ఠి తు అక్ఖకో.
౨౭౯. కప్పరో తు కపాలం వా, కణ్డరా తు మహాసిరా;
పుమే న్హారు చిత్థీ సిరా, ధమనీ థ రసగ్గసా.
౨౮౦. రసహరణ్య’థో మంస, మామిసం పిసితం భవే;
తిలిఙ్గికం తు వల్లూర, ముత్తత్తం అథ లోహితం.
౨౮౧. రుధిరం సోణితం రత్తం, లాలా ఖేళో ఏలా భవే;
పురిసే మాయు పిత్తఞ్చ, సేమ్హో నిత్థీ సిలేసుమో.
౨౮౨. వసా విలీనస్నేహో థ, మేదో చేవ వపా భవే;
ఆకప్పో వేసో నేపచ్ఛం, మణ్డనం తు పసాధనం.
౨౮౩. విభూసనం చాభరణం, అలఙ్కారో పిలన్ధనం;
కిరీట మకుటా’నిత్థీ, చూళామణి సిరోమణి.
౨౮౪. సిరోవేఠన ముణ్హీసం, కుణ్డలం కణ్ణవేఠనం;
కణ్ణికా కణ్ణపూరో చ, సియా కణ్ణవిభూసనం.
౨౮౫. కణ్ఠభూసా తు గీవేయ్యం, హారో ముత్తావలి’త్థియం;
నియురో వలయో నిత్థీ, కటకం పరిహారకం.
౨౮౬. కఙ్కణం కరభూసా థ, కిఙ్కిణీ [కింకణీ కిం కణికా (క.)] ఖుద్దఘణ్టికా;
అఙ్గులీయక మఙ్గుల్యా, భరణం, సాక్ఖరం తు తం.
౨౮౭. ముద్దికా’ఙ్గులిముద్దా థ, రసనా మేఖలా భవే;
కేయూర మఙ్గదఞ్చేవ, బాహుమూలవిభూసనం.
౨౮౮. పాదఙ్గదం తు మఞ్జీరో, పాదకటక నూపురా;
౨౮౯. అలఙ్కారప్పభేదా తు, ముఖఫుల్లం తథో’ణ్ణతం;
ఉగ్గత్థనం గిఙ్గమక, మిచ్చేవమాదయో సియుం.
౨౯౦. చేల మచ్ఛాదనం వత్థం, వాసో వసన మంసుకం;
అమ్బరఞ్చ పటో నిత్థీ, దుస్సం చోలో చ సాటకో.
౨౯౧. ఖోమం దుకూలం కోసేయ్యం, పత్తుణ్ణం కమ్బలో చ వా;
సాణం కోటమ్బురం భఙ్గ, న్త్యాది వత్థన్తరం మతం.
౨౯౨. నివాసన న్తరీయాన్య, న్తరమన్తరవాసకో;
పావారో తు’త్తరాసఙ్గో, ఉపసంబ్యాన ముత్తరం.
౨౯౩. ఉత్తరీయ మథో వత్థ, మహతన్తి మతం నవం;
నన్తకం కప్పటో జిణ్ణ, వసనం తు పటచ్చరం.
౨౯౪. కఞ్చుకో వారవాణం వా, థ వత్థావయవే దసా;
నాలిపట్టోతి కథితో, ఉత్తమఙ్గమ్హి కఞ్చుకో.
౨౯౫. ఆయామో దీఘతా రోహో,