౨. భూకణ్డ

౨. పురవగ్గ

౧౯౮. పురం నగర మిత్థీ వా, ఠానీయం పుటభేదనం;

థియం తు రాజధానీ [రాజఠానీ (టీ.)] చ, ఖన్ధావారో భవే థ చ.

౧౯౯. సాఖానగర మఞ్ఞత్ర, యం తం మూలపురా పురం;

బారాణసీ చ సావత్థి, వేసాలీ మిథిలా, ళవీ.

౨౦౦. కోసమ్బు, జ్జేనియో తక్క, సిలా చమ్పా చ సాగలం;

సుసుమారగిరం [సంసుమార (టీకా)] రాజ, గహం కపిలవత్థు చ.

౨౦౧. సాకేత, మిన్దపత్థఞ్చో, క్కట్ఠా పాటలిపుత్తకం;

జేతుత్తరఞ్చ సఙ్కస్సం, కుసినారాదయో పురీ.

౨౦౨. రచ్ఛా చ విసిఖా వుత్తా, రథికా వీథి చాప్యథ;

బ్యూహో రచ్ఛా అనిబ్బిద్ధా, నిబ్బిద్ధా తు పథద్ధి చ.

౨౦౩. చతుక్కం చచ్చరే మగ్గ, సన్ధి సిఙ్ఘాటకం భవే;

పాకారో వరణో చాథ, ఉదాపో [ఉద్దాప, ఉద్దాప] ఉపకారికా.

౨౦౪. కుట్టం తు భిత్తి నారీ థ, గోపురం ద్వారకోట్ఠకో;

ఏసికా ఇన్దఖీలో చ, అట్టో త్వట్టాలకో భవే.

౨౦౫. తోరణం తు బహిద్వారం, పరిఖాతు చ దీఘికా;

మన్దిరం సదనా, గారం, నికాయో నిలయా, లయో.

౨౦౬. ఆవాసో భవనం వేస్మం, నికేతనం నివేసనం;

ఘరం గహఞ్చా, వసథో, సరణఞ్చ పతిస్సయో.

౨౦౭. ఓకం సాలా ఖయో వాసో, థియం కుటి వసత్య’పి;

గేహఞ్చా, నిత్థి సదుమం, చేతియా, యతనాని తు.

౨౦౮. పాసాదో చేవ యూపో థ, ముణ్డచ్ఛదో చ హమ్మియం;

యూపోతు గజకుమ్భమ్హి, హత్థినఖో పతిట్ఠితో.

౨౦౯. సుపణ్ణవఙ్కచ్ఛదన, మడ్ఢయోగో సియా థ చ;

ఏకకూటయుతో మాళో,

పాసాదో చతురస్సకో.

౨౧౦. సభాయఞ్చ సభా చాథ, మణ్డపం వా జనాలయో;

అథో ఆసనసాలాయం, పటిక్కమన మీరితం.

౨౧౧. జినస్స వాసభవన, మిత్థీ గన్ధకుటి ప్యథ;

థియం రసవతీ పాక, ట్ఠానఞ్చేవ మహానసం.

౨౧౨. ఆవేసనం సిప్పసాలా, సోణ్డా తు పానమన్దిరం;

వచ్చట్ఠానం వచ్చకుటి, మునీనం ఠాన మస్సమో.

౨౧౩. పణ్యవిక్కయసాలా కు, ఆపణో పణ్యవీథికా;

ఉదోసితో భణ్డసాలా, చఙ్కమనం తు చఙ్కమో.

౨౧౪. జన్తాఘరం త్వగ్గిసాలా, పపా పానీయసాలికా;

గబ్భో ఓవరకో వాసా, గారం తు సయనిగ్గహం.

౨౧౫. ఇత్థాగారం తు ఓరోధో, సుద్ధన్తో’ న్తేపురమ్పి చ;

అసబ్బవిసయట్ఠానం, రఞ్ఞం కచ్ఛన్తరం మతం.

౨౧౬. సోపానో వా’రోహణఞ్చ,

నిస్సేణీ సా, ధిరోహిణీ;

వాతపానం గవక్ఖో చ, జాలఞ్చ సీహపఞ్జరం.

౨౧౭. ఆలోకసన్ధి వుత్తో థ, లఙ్గీ’త్థీ పలిఘో భవే;

కపిసీసో, గ్గలత్థమ్భో, నిబ్బం తు ఛద్దకోటియం.

౨౧౮. ఛదనం పటలం ఛద్ద, మజిరం చచ్చరో, ఙ్గణం;

పఘానో పఘనా, లిన్దో, పముఖం ద్వారబన్ధనం.

౨౧౯. పిట్ఠసఙ్ఘాటకం ద్వార, బాహా కూటం తు కణ్ణికా;

ద్వారఞ్చ పటిహారో థ, ఉమ్మారో దేహనీ, త్థియం.

౨౨౦. ఏళకో ఇన్దఖీలో థ, థమ్భో థూణో పుమిత్థియం;

పాటికా, డ్ఢేన్దుపాసాణే, గిఞ్జకా తు చ ఇట్ఠకా.

౨౨౧. వలభిచ్ఛాదిదారుమ్హి, వఙ్కే గోపానసీ, త్థియం;

కపోతపాలికాయం తు, విటఙ్కో నిత్థియం భవే.

౨౨౨. కుఞ్చికావివరం తాళ, చ్ఛిగ్గలో ప్యథ కుఞ్చికా;

తాళో’వాపురణం చాథ, వేదికా వేది కథ్యతే.

౨౨౩. సఙ్ఘాతో పక్ఖపాసో చ, మన్దిరఙ్గా తులా అపి;

థియం సమ్ముజ్జనీ చేవ, సమ్మజ్జనీ చ సోధనీ.

౨౨౪. సఙ్కటీరం తు సఙ్కార, ట్ఠానం సఙ్కారకూటకం;

అథో కచవరో, క్లాపో, సఙ్కారో చ కసమ్బుపి.

౨౨౫. ఘరాదిభూమి తం వత్థు, గామో సంవసథో థ సో;

పాకటో నిగమో భోగ, మచ్చాదిభ్యో ధి తూదితో [‘అధిభూ’తి ఈరితో కథితో (టీ.)].

౨౨౬. సీమా చ మరియాదా థ,

ఘోసో గోపాలగామకోతి.

పురవగ్గో నిట్ఠితో.

౩. నరవగ్గ

౨౨౭. మనుస్సో మానుసో మచ్చో, మానవో మనుజో నరో;

పోసో పుమా చ పురిసో,

పోరిసో ప్యథ పణ్డితో.

౨౨౮. బుధో విద్వా విభావీ చ, సన్తో సప్పఞ్ఞ కోవిదా;

ధీమా సుధీ కవి బ్యత్తో, విచక్ఖణో విసారదో.

౨౨౯. మేధావీ మతిమా పఞ్ఞో, విఞ్ఞూ చ విదూరో విదూ;

ధీరో విపస్సీ దోసఞ్ఞూ, బుద్ధో చ దబ్బ విద్దసు.

౨౩౦. ఇత్థీ సీమన్తినీ నారీ, థీ వధూ వనితా, ఙ్గనా;

పమదా సున్దరీ కన్తా, రమణీ దయితా, బలా.

౨౩౧. మాతుగామో చ మహిలా, లలనా భీరు కామినీ;

కుమారికా తు కఞ్ఞా థ, యువతీ తరుణీ భవే.

౨౩౨. మహేసీ సాభిసేకాఞ్ఞా,

భోగినీ రాజనారియో;

ధవత్థినీ తు సఙ్కేతం, యాతి యా సా, భిసారికా.

౨౩౩. గణికా వేసియా వణ్ణ, దాసీ నగరసోభినీ;

రూపూపజీవినీ వేసీ, కులటా తు చ బన్ధకీ.

౨౩౪. వరారోహో, త్తమా మత్త, కాసినీ వరవణ్ణినీ;

పతిబ్బతా త్వపి సతీ, కులిత్థీ కులపాలికా.

౨౩౫. విధవా పతిసుఞ్ఞా థ, పతిమ్బరా సయమ్బరా;

విజాతా తు పసూతా చ, జాతాపచ్చా పసూతికా.

౨౩౬. దూతీ సఞ్చారికా దాసీ, తు చేటీ కుటధారికా;

వారుణీ, క్ఖణికా తుల్యా, ఖత్తియానీ తు ఖత్తియా.

౨౩౭. దారో జాయా కలత్తఞ్చ, ఘరణీ భరియా పియా,

పజాపతీ చ దుతియా, సా పాదపరిచారికా.

౨౩౮. సఖీ త్వా’లీ వయస్సా థ, జారీ చేవా’తిచారినీ;

పుమే తూ’తు రజో పుప్ఫం, ఉతునీ తు రజస్సలా.

౨౩౯. పుప్ఫవతీ గరుగబ్భా, పన్నసత్తా చ గబ్భినీ;

గబ్భాసయో జలాబుపి, కలలం పున్నపుంసకే.

౨౪౦. ధవోతు సామికో భత్తా, కన్తో పతి వరో పియో;

అథో పపతి జారో థా,

పచ్చం పుత్తో’త్రజో సుతో.

౨౪౧. తనుజో తనయో సూను, పుత్తాదీ ధీతరి’త్థియం;

నారియం దుహితా ధీతా,

సజాతో త్వో’రసో సుతో.

౨౪౨. జాయాపతీ జనిపతీ, జయమ్పతీ తు దమ్పతీ [దమ్పతీతి పదం పుల్లిఙ్గ బహువచనన్తం ఇకారన్తం, తుదమ్పతి (టీ.)];

అథ వస్సవరో వుత్తో, పణ్డకో చ నపుంసకం.

౨౪౩. బన్ధవో బన్ధు సజనో, సగోత్తో ఞాతి ఞాతకో;

సాలోహితో సపిణ్డో చ,

తాతో తు జనకో పితా.

౨౪౪. అమ్మ, మ్బా జననీ మాతా, జనేత్తి జనికా భవే;

ఉపమాతా తు ధాతి’త్థీ,

సాలో జాయాయ భాతికో.

౨౪౫. ననన్దా సామిభగినీ, మాతామహీ తు అయ్యికా;

మాతులో మాతుభాతా,స్స, మాతులానీ పజాపతి.

౨౪౬. జాయాపతీనం జననీ, సస్సు వుత్తాథ తప్పితా;

ససురో భాగినేయ్యోతు, పుత్తో భగినియా భవే.

౨౪౭. నత్తా వుత్తో పపుత్తో థ, సామిభాతా తు దేవరో;

ధీతుపతి తు జామాతా,

అయ్యకో తు పితామహో.

౨౪౮. మాతుచ్ఛా మాతుభగినీ, పితుచ్ఛా భగినీ పితు;

పపితామహో పయ్యకో,

సుణ్హా తు సుణిసా హుసా.

౨౪౯. సోదరియో సగబ్భో చ, సోదరో సహజో ప్యథ;

మాతాపితూ తే పితరో, పుత్తా తు పుత్తధీతరో.

౨౫౦. ససురా సస్సుససురా, భాతుభగినీ భాతరో;

బాలత్తం బాలతా బాల్యం, యోబ్బఞ్ఞంతు చ యోబ్బనం.

౨౫౧. సుక్కా తు పలితం కేసా, దయో థ జరతా జరా;

పుథుకో పిల్లకో ఛాపో, కుమారో బాల పోతకా.

౨౫౨. అథు’ త్తానసయు’త్తాన, సేయ్యకా థనపోపి చ;

౨౫౩. తరుణో చ వయట్ఠో చ, దహరో చ యువా సుసు;

మాణవోదారకోచాథ, సుకుమారో సుఖేధితో.

౨౫౪. మహల్లకో చ వుద్ధో చ, థేరో జిణ్ణో చ జిణ్ణకో;

అగ్గజో పుబ్బజో జేట్ఠో, కనియో కనిట్ఠో నుజో.

౨౫౫. వలిత్తచో తు వలినో; తీసు’త్తానసయాదయో;

౨౫౬. సీసో’త్తమఙ్గాని సిరో, ముద్ధా చ మత్థకో భవే;

కేసో తు కున్తలో వాలో, త్తమఙ్గరుహ ముద్ధజా.

౨౫౭. ధమ్మిల్లో సంయతా కేసా,

కాకపక్ఖో సిఖణ్డకో;

పాసో హత్థో కేసచయే;

తాపసానం తహిం జటా.

౨౫౮. థియం వేణీ పవేణీ చ;

అథో చూళా సిఖా సియా;

సీమన్తో తు మతో నారి, కేసమజ్ఝమ్హి పద్ధతి.

౨౫౯. లోమం తనురుహం రోమం, పమ్హం పఖుమ మక్ఖిగం;

మస్సు వుత్తం పుమముఖే, భూ త్విత్థీ భముకో భము.

౨౬౦. బప్పో [ఖప్పో (టీ.)] నేత్తజల’స్సూని, నేత్తతారా కనీనికా;

వదనం తు ముఖం తుణ్డం, వత్తం లపన మాననం.

౨౬౧. ద్విజో లపనజో దన్తో, దసనో రదనో రదో;

దాఠా తుదన్తభేదస్మిం, అపాఙ్గో త్వక్ఖికోటిసు.

౨౬౨. దన్తావరణ మోట్ఠో చా, ప్య’ధరో దసనచ్ఛదో;

గణ్డో కపోలో హన్విత్థీ [గణ్డత్థీ (టీ.) హన్వత్థీ=హను+ఇత్థీ; హన+ఉ (ణ్వాది)],

చుబుకం త్వ’ ధరా అధో.

౨౬౩. గలో చ కణ్ఠో గీవా చ, కన్ధరా చ సిరోధరా;

కమ్బుగీవా తు యా గీవా, సువణ్ణాలిఙ్గసన్నిభా;

అఙ్కితా తీహి లేఖాహి, కమ్బుగీవా థవా మతా.

౨౬౪. అంసో నిత్థీ భుజసిరో, ఖన్ధో తస్సన్ధి జత్తు తం;