౯. నాగసుత్తం

౪౦. ‘‘యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స గోచరపసుతస్స హత్థీపి హత్థినియోపి హత్థికలభాపి హత్థిచ్ఛాపాపి పురతో పురతో గన్త్వా తిణగ్గాని ఛిన్దన్తి, తేన, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికో నాగో అట్టీయతి హరాయతి జిగుచ్ఛతి. యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స గోచరపసుతస్స హత్థీపి హత్థినియోపి హత్థికలభాపి హత్థిచ్ఛాపాపి ఓభగ్గోభగ్గం సాఖాభఙ్గం ఖాదన్తి, తేన, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికో నాగో అట్టీయతి హరాయతి జిగుచ్ఛతి. యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స ఓగాహం ఓతిణ్ణస్స హత్థీపి హత్థినియోపి హత్థికలభాపి హత్థిచ్ఛాపాపి పురతో పురతో గన్త్వా సోణ్డాయ ఉదకం ఆలోళేన్తి, తేన, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికో నాగో అట్టీయతి హరాయతి జిగుచ్ఛతి. యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స ఓగాహా ఉత్తిణ్ణస్స హత్థినియో కాయం ఉపనిఘంసన్తియో గచ్ఛన్తి, తేన, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికో నాగో అట్టీయతి హరాయతి జిగుచ్ఛతి.

‘‘తస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స ఏవం హోతి – ‘అహం ఖో ఏతరహి ఆకిణ్ణో విహరామి హత్థీహి హత్థినీహి హత్థికలభేహి హత్థిచ్ఛాపేహి. ఛిన్నగ్గాని చేవ తిణాని ఖాదామి, ఓభగ్గోభగ్గఞ్చ మే సాఖాభఙ్గం ఖాదన్తి [ఖాదితం (స్యా. క.) మహావ. ౪౬౭ పస్సితబ్బం], ఆవిలాని చ పానీయాని పివామి, ఓగాహా చ [ఓగాహాపి చ (స్యా. క.) మహావ. ౪౬౭ పస్సితబ్బం] మే ఉత్తిణ్ణస్స హత్థినియో కాయం ఉపనిఘంసన్తియో గచ్ఛన్తి. యంనూనాహం ఏకో గణస్మా వూపకట్ఠో విహరేయ్య’న్తి. సో అపరేన సమయేన ఏకో గణస్మా వూపకట్ఠో విహరతి, అచ్ఛిన్నగ్గాని చేవ తిణాని ఖాదతి, ఓభగ్గోభగ్గఞ్చస్స సాఖాభఙ్గం న ఖాదన్తి [న ఓభగ్గోభగ్గఞ్చ సాఖాభఙ్గ ఖాదతి (స్యా. క.)], అనావిలాని చ పానీయాని పివతి, ఓగాహా చస్స ఉత్తిణ్ణస్స న హత్థినియో కాయం ఉపనిఘంసన్తియో గచ్ఛన్తి.

‘‘తస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే ఆరఞ్ఞికస్స నాగస్స ఏవం హోతి – ‘అహం ఖో పుబ్బే ఆకిణ్ణో విహాసిం హత్థీహి హత్థినీహి హత్థికలభేహి హత్థిచ్ఛాపేహి, ఛిన్నగ్గాని చేవ తిణాని ఖాదిం, ఓభగ్గోభగ్గఞ్చ మే సాఖాభఙ్గం ఖాదింసు, ఆవిలాని చ పానీయాని అపాయిం, ఓగాహా [ఏత్థ పిసద్దో సబ్బత్థపి నత్థి] చ మే ఉత్తిణ్ణస్స హత్థినియో కాయం ఉపనిఘంసన్తియో అగమంసు. సోహం ఏతరహి ఏకో గణస్మా వూపకట్ఠో విహరామి, అచ్ఛిన్నగ్గాని చేవ తిణాని ఖాదామి, ఓభగ్గోభగ్గఞ్చ మే సాఖాభఙ్గం న ఖాదన్తి, అనావిలాని చ పానీయాని పివామి, ఓగాహా చ మే ఉత్తిణ్ణస్స న హత్థినియో కాయం ఉపనిఘంసన్తియో గచ్ఛన్తీ’తి. సో సోణ్డాయ సాఖాభఙ్గం భఞ్జిత్వా సాఖాభఙ్గేన కాయం పరిమజ్జిత్వా అత్తమనో సోణ్డం సంహరతి [కణ్డుం సంహన్తి (సీ. పీ.) కణ్డుం సంహనతి (స్యా.), ఏత్థ కణ్డువనదుక్ఖం వినేతీతి అత్థో],.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యస్మిం సమయే భిక్ఖు ఆకిణ్ణో విహరతి భిక్ఖూహి భిక్ఖునీహి ఉపాసకేహి ఉపాసికాహి రఞ్ఞా రాజమహామత్తేహి తిత్థియేహి తిత్థియసావకేహి, తస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే భిక్ఖుస్స ఏవం హోతి – ‘అహం ఖో ఏతరహి ఆకిణ్ణో విహరామి భిక్ఖూహి భిక్ఖునీహి ఉపాసకేహి ఉపాసికాహి రఞ్ఞా రాజమహామత్తేహి తిత్థియేహి తిత్థియసావకేహి. యంనూనాహం ఏకో గణస్మా వూపకట్ఠో విహరేయ్య’న్తి. సో వివిత్తం సేనాసనం భజతి అరఞ్ఞం రుక్ఖమూలం పబ్బతం కన్దరం గిరిగుహం సుసానం వనపత్థం అబ్భోకాసం పలాలపుఞ్జం. సో అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా.

‘‘సో అభిజ్ఝం లోకే పహాయ విగతాభిజ్ఝేన చేతసా విహరతి, అభిజ్ఝాయ చిత్తం పరిసోధేతి; బ్యాపాదపదోసం పహాయ అబ్యాపన్నచిత్తో విహరతి సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ, బ్యాపాదపదోసా చిత్తం పరిసోధేతి; థినమిద్ధం పహాయ విగతథినమిద్ధో విహరతి ఆలోకసఞ్ఞీ సతో సమ్పజానో, థినమిద్ధా చిత్తం పరిసోధేతి; ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం పహాయ అనుద్ధతో విహరతి అజ్ఝత్తం వూపసన్తచిత్తో, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చా చిత్తం పరిసోధేతి; విచికిచ్ఛం పహాయ తిణ్ణవిచికిచ్ఛో విహరతి అకథంకథీ కుసలేసు ధమ్మేసు, విచికిచ్ఛాయ చిత్తం పరిసోధేతి. సో ఇమే పఞ్చ నీవరణే పహాయ చేతసో ఉపక్కిలేసే పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణే వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో అత్తమనో సోణ్డం సంహరతి [కణ్డుం సంహన్తి (సీ. పీ.), కణ్డుం సంహనతి (స్యా.), ఏత్థ కణ్డువనసదిసం ఝానపటిపక్ఖం కిలేసదుక్ఖం వినేతీతి అత్థో]. వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం… తతియం ఝానం… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో అత్తమనో సోణ్డం సంహరతి.

‘‘సబ్బసో రూపసఞ్ఞానం సమతిక్కమా పటిఘసఞ్ఞానం అత్థఙ్గమా నానత్తసఞ్ఞానం అమనసికారా ‘అనన్తో ఆకాసో’తి ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో అత్తమనో సోణ్డం సంహరతి. సబ్బసో ఆకాసానఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘అనన్తం విఞ్ఞాణ’న్తి విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి… సబ్బసో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘నత్థి కిఞ్చీ’తి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి… సబ్బసో ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి… సబ్బసో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ సఞ్ఞావేదయితనిరోధం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. సో అత్తమనో సోణ్డం సంహరతీ’’తి. నవమం.