౬. అనురుద్ధసుత్తం

౪౬. ఏకం సమయం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా అనురుద్ధో దివావిహారం గతో హోతి పటిసల్లీనో. అథ ఖో సమ్బహులా మనాపకాయికా దేవతా యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో తా దేవతా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచుం – ‘‘మయం, భన్తే అనురుద్ధ, మనాపకాయికా నామ దేవతా తీసు ఠానేసు ఇస్సరియం కారేమ వసం వత్తేమ. మయం, భన్తే అనురుద్ధ, యాదిసకం వణ్ణం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం వణ్ణం ఠానసో పటిలభామ; యాదిసకం సరం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం సరం ఠానసో పటిలభామ; యాదిసకం సుఖం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం సుఖం ఠానసో పటిలభామ. మయం, భన్తే అనురుద్ధ, మనాపకాయికా నామ దేవతా ఇమేసు తీసు ఠానేసు ఇస్సరియం కారేమ వసం వత్తేమా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స ఏతదహోసి – ‘‘అహో వతిమా దేవతా సబ్బావ నీలా అస్సు నీలవణ్ణా నీలవత్థా నీలాలఙ్కారా’’తి. అథ ఖో తా దేవతా ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స చిత్తమఞ్ఞాయ సబ్బావ నీలా అహేసుం నీలవణ్ణా నీలవత్థా నీలాలఙ్కారా.

అథ ఖో ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స ఏతదహోసి – ‘‘అహో వతిమా దేవతా సబ్బావ పీతా అస్సు…పే… సబ్బావ లోహితకా అస్సు… సబ్బావ ఓదాతా అస్సు ఓదాతవణ్ణా ఓదాతవత్థా ఓదాతాలఙ్కారా’’తి. అథ ఖో తా దేవతా ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స చిత్తమఞ్ఞాయ సబ్బావ ఓదాతా అహేసుం ఓదాతవణ్ణా ఓదాతవత్థా ఓదాతాలఙ్కారా.

అథ ఖో తా దేవతా ఏకా చ [కో (సీ.), ఏకావ (స్యా. పీ.)] గాయి ఏకా చ [ఏకా పన (సీ.), ఏకావ (స్యా. పీ.)] నచ్చి ఏకా చ [ఏకా (సీ.), ఏకావ (స్యా. పీ.)] అచ్ఛరం వాదేసి. సేయ్యథాపి నామ పఞ్చఙ్గికస్స తూరియస్స [తురియస్స (సీ. స్యా. పీ.)] సువినీతస్స సుప్పటిపతాళితస్స కుసలేహి సుసమన్నాహతస్స సద్దో హోతి వగ్గు చ రజనీయో చ కమనీయో చ పేమనీయో చ మదనీయో చ; ఏవమేవం తాసం దేవతానం అలఙ్కారానం సద్దో హోతి వగ్గు చ రజనీయో చ కమనీయో చ పేమనీయో చ మదనీయో చ. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో ఇన్ద్రియాని ఓక్ఖిపి.

అథ ఖో తా దేవతా ‘‘న ఖ్వయ్యో అనురుద్ధో సాదియతీ’’తి [సాదయతీతి (సద్దనీతిధాతుమాలా)] తత్థేవన్తరధాయింసు. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, భన్తే, దివావిహారం గతో హోమి పటిసల్లీనో. అథ ఖో, భన్తే, సమ్బహులా మనాపకాయికా దేవతా యేనాహం తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో, భన్తే, తా దేవతా మం ఏతదవోచుం – ‘మయం, భన్తే అనురుద్ధ, మనాపకాయికా నామ దేవతా తీసు ఠానేసు ఇస్సరియం కారేమ వసం వత్తేమ. మయం, భన్తే అనురుద్ధ, యాదిసకం వణ్ణం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం వణ్ణం ఠానసో పటిలభామ; యాదిసకం సరం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం సరం ఠానసో పటిలభామ; యాదిసకం సుఖం ఆకఙ్ఖామ తాదిసకం సుఖం ఠానసో పటిలభామ. మయం, భన్తే అనురుద్ధ, మనాపకాయికా నామ దేవతా ఇమేసు తీసు ఠానేసు ఇస్సరియం కారేమ వసం వత్తేమా’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహో వతిమా దేవతా సబ్బావ నీలా అస్సు నీలవణ్ణా నీలవత్థా నీలాలఙ్కారా’తి. అథ ఖో, భన్తే, తా దేవతా మమ చిత్తమఞ్ఞాయ సబ్బావ నీలా అహేసుం నీలవణ్ణా నీలవత్థా నీలాలఙ్కారా.

‘‘తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహో వతిమా దేవతా సబ్బావ పీతా అస్సు…పే… సబ్బావ లోహితకా అస్సు…పే… సబ్బావ ఓదాతా అస్సు ఓదాతవణ్ణా ఓదాతవత్థా ఓదాతాలఙ్కారా’తి. అథ ఖో, భన్తే, తా దేవతా మమ చిత్తమఞ్ఞాయ సబ్బావ ఓదాతా అహేసుం ఓదాతవణ్ణా ఓదాతవత్థా ఓదాతాలఙ్కారా.

‘‘అథ ఖో, భన్తే, తా దేవతా ఏకా చ గాయి ఏకా చ నచ్చి ఏకా చ అచ్ఛరం వాదేసి. సేయ్యథాపి నామ పఞ్చఙ్గికస్స తూరియస్స సువినీతస్స సుప్పటిపతాళితస్స కుసలేహి సుసమన్నాహతస్స సద్దో హోతి వగ్గు చ రజనీయో చ కమనీయో చ పేమనీయో చ మదనీయో చ; ఏవమేవం తాసం దేవతానం అలఙ్కారానం సద్దో హోతి వగ్గు చ రజనీయో చ కమనీయో చ పేమనీయో చ మదనీయో చ. అథ ఖ్వాహం, భన్తే, ఇన్ద్రియాని ఓక్ఖిపిం.

‘‘అథ ఖో, భన్తే, తా దేవతా ‘న ఖ్వయ్యో అనురుద్ధో సాదియతీ’తి తత్థేవన్తరధాయింసు. కతిహి ను ఖో, భన్తే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనాపకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’’తి?

‘‘అట్ఠహి ఖో, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనాపకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. కతమేహి అట్ఠహి? ఇధ, అనురుద్ధ, మాతుగామో యస్స మాతాపితరో భత్తునో దేన్తి అత్థకామా హితేసినో అనుకమ్పకా అనుకమ్పం ఉపాదాయ తస్స హోతి పుబ్బుట్ఠాయినీ పచ్ఛానిపాతినీ కిఙ్కారపటిస్సావినీ మనాపచారినీ పియవాదినీ.

‘‘యే తే భత్తు గరునో [గురునో (క.)] హోన్తి – మాతాతి వా పితాతి వా సమణబ్రాహ్మణాతి వా – తే సక్కరోతి, గరుం కరోతి [గరుకరోతి (సీ. స్యా. పీ.)], మానేతి, పూజేతి, అబ్భాగతే చ ఆసనోదకేన పటిపూజేతి.

‘‘యే తే భత్తు అబ్భన్తరా కమ్మన్తా – ఉణ్ణాతి వా కప్పాసాతి వా – తత్థ దక్ఖా హోతి అనలసా తత్రుపాయాయ [తత్రూపాయాయ (సీ.), అ. ని. ౪.౩౫; ౧౧.౧౪] వీమంసాయ సమన్నాగతా అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం.

‘‘యో సో భత్తు అబ్భన్తరో అన్తోజనో – దాసాతి వా పేస్సాతి వా కమ్మకరాతి వా – తేసం కతఞ్చ కతతో జానాతి అకతఞ్చ అకతతో జానాతి, గిలానకానఞ్చ బలాబలం జానాతి ఖాదనీయం భోజనీయఞ్చస్స పచ్చంసేన [పచ్చయేన (స్యా.), పచ్చత్తంసేన (క.) అ. ని. ౫.౩౩] సంవిభజతి.

‘‘యం భత్తు ఆహరతి ధనం వా ధఞ్ఞం వా జాతరూపం వా తం ఆరక్ఖేన గుత్తియా సమ్పాదేతి, తత్థ చ హోతి అధుత్తీ అథేనీ అసోణ్డీ అవినాసికా.

‘‘ఉపాసికా ఖో పన హోతి బుద్ధం సరణం గతా ధమ్మం సరణం గతా సఙ్ఘం సరణం గతా.

‘‘సీలవతీ ఖో పన హోతి – పాణాతిపాతా పటివిరతా, అదిన్నాదానా పటివిరతా, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతా, ముసావాదా పటివిరతా, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతా.

‘‘చాగవతీ ఖో పన హోతి. విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగా [ముత్తచాగీ (స్యా.)] పయతపాణినీ [పయతపాణి (సీ.), పయతపాణీ (స్యా. పీ. క.)] వోస్సగ్గరతా యాచయోగా దానసంవిభాగరతా.

‘‘ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, అట్ఠహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనాపకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’’తి.

‘‘యో నం భరతి సబ్బదా, నిచ్చం ఆతాపి ఉస్సుకో;

తం సబ్బకామదం [తం సబ్బకామహరం (సీ. స్యా. పీ.) సబ్బకామహరం (అ. ని. ౫.౩౩] పోసం, భత్తారం నాతిమఞ్ఞతి.

‘‘న చాపి సోత్థి భత్తారం, ఇస్సావాదేన రోసయే;

భత్తు చ గరునో సబ్బే, పటిపూజేతి పణ్డితా.

‘‘ఉట్ఠాహికా [ఉట్ఠాయికా (క.)] అనలసా, సఙ్గహితపరిజ్జనా;

భత్తు మనాపం చరతి, సమ్భతం అనురక్ఖతి.

‘‘యా ఏవం వత్తతి నారీ, భత్తు ఛన్దవసానుగా;

మనాపా నామ తే [మనాపకాయికా (సీ. క.)] దేవా, యత్థ సా ఉపపజ్జతీ’’తి. ఛట్ఠం;