౩. పఠమహత్థకసుత్తం

౨౩. ఏకం సమయం భగవా ఆళవియం విహరతి అగ్గాళవే చేతియే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతం హత్థకం ఆళవకం ధారేథ. కతమేహి సత్తహి? సద్ధో హి, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; సీలవా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; హిరీమా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; ఓత్తప్పీ, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; బహుస్సుతో, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; చాగవా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; పఞ్ఞవా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతం హత్థకం ఆళవకం ధారేథా’’తి. ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో ఉట్ఠాయాసనా విహారం పావిసి.

అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన హత్థకస్స ఆళవకస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో హత్థకో ఆళవకో యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో హత్థకం ఆళవకం సో భిక్ఖు ఏతదవోచ –

‘‘సత్తహి ఖో త్వం, ఆవుసో, అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భగవతా బ్యాకతో. కతమేహి సత్తహి? ‘సద్ధో, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; సీలవా…పే… హిరిమా… ఓత్తప్పీ… బహుస్సుతో… చాగవా… పఞ్ఞవా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో’తి. ఇమేహి ఖో త్వం, ఆవుసో, సత్తహి అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భగవతా బ్యాకతో’’తి. ‘‘కచ్చిత్థ, భన్తే, న కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’’తి? ‘‘న హేత్థ, ఆవుసో, కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’’తి. ‘‘సాధు, భన్తే, యదేత్థ న కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’’తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు హత్థకస్స ఆళవకస్స నివేసనే పిణ్డపాతం గహేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో సో భిక్ఖు పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన హత్థకస్స ఆళవకస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీదిం. అథ ఖో, భన్తే, హత్థకో ఆళవకో యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అహం, భన్తే, హత్థకం ఆళవకం ఏతదవచం – ‘సత్తహి ఖో త్వం, ఆవుసో, అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భగవతా బ్యాకతో. కతమేహి సత్తహి? సద్ధో, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకో; సీలవా…పే… హిరిమా… ఓత్తప్పీ… బహుస్సుతో… చాగవా… పఞ్ఞవా, భిక్ఖవే, హత్థకో ఆళవకోతి. ఇమేహి ఖో త్వం, ఆవుసో, సత్తహి అచ్ఛరియేహి అబ్భుతేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భగవతా బ్యాకతో’తి.

‘‘ఏవం వుత్తే, భన్తే, హత్థకో మం ఏతదవోచ – ‘కచ్చిత్థ, భన్తే, న కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’తి? ‘న హేత్థ, ఆవుసో, కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’తి. ‘సాధు, భన్తే, యదేత్థ న కోచి గిహీ అహోసి ఓదాతవసనో’’’తి.

‘‘సాధు సాధు, భిక్ఖు! అప్పిచ్ఛో సో, భిక్ఖు, కులపుత్తో. సన్తేయేవ అత్తని కుసలధమ్మే న ఇచ్ఛతి పరేహి ఞాయమానే [పఞ్ఞాపయమానే (క.)]. తేన హి త్వం, భిక్ఖు, ఇమినాపి అట్ఠమేన అచ్ఛరియేన అబ్భుతేన ధమ్మేన సమన్నాగతం హత్థకం ఆళవకం ధారేహి, యదిదం అప్పిచ్ఛతాయా’’తి. తతియం.