౮. పురిసిన్ద్రియఞాణసుత్తం

౬౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం యేన దణ్డకప్పకం నామ కోసలానం నిగమో తదవసరి. అథ ఖో భగవా మగ్గా ఓక్కమ్మ అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. తే చ భిక్ఖూ దణ్డకప్పకం పవిసింసు ఆవసథం పరియేసితుం.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం యేన అచిరవతీ నదీ తేనుపసఙ్కమి గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. అచిరవతియా నదియా గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసి గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో ఆనన్ద, సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా ను ఖో దేవదత్తో భగవతా బ్యాకతో – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి [చూళవ. ౩౪౮; అ. ని. ౮.౭ పస్సితబ్బం], ఉదాహు కేనచిదేవ పరియాయేనా’తి? ‘‘ఏవం ఖో పనేతం, ఆవుసో, భగవతా బ్యాకత’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధాహం, భన్తే, సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం యేన అచిరవతీ నదీ తేనుపసఙ్కమిం గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. అచిరవతియా నదియా గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసిం గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో, భన్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం ఏతదవోచ – ‘కిం ను ఖో, ఆవుసో, ఆనన్ద సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా ను ఖో దేవదత్తో భగవతా బ్యాకతో – ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛోతి, ఉదాహు కేనచిదేవ పరియాయేనా’తి? ఏవం వుత్తే అహం, భన్తే, తం భిక్ఖుం ఏతదవోచం – ‘ఏవం ఖో పనేతం, ఆవుసో, భగవతా బ్యాకత’’’న్తి.

‘‘సో వా [సో చ (స్యా.)] ఖో, ఆనన్ద, భిక్ఖు నవో భవిస్సతి అచిరపబ్బజితో, థేరో వా పన బాలో అబ్యత్తో. కథఞ్హి నామ యం మయా ఏకంసేన బ్యాకతం తత్థ ద్వేజ్ఝం ఆపజ్జిస్సతి! నాహం, ఆనన్ద, అఞ్ఞం ఏకపుగ్గలమ్పి సమనుపస్సామి, యో ఏవం మయా సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా బ్యాకతో, యథయిదం దేవదత్తో. యావకీవఞ్చాహం, ఆనన్ద, దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం అద్దసం; నేవ తావాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి. యతో చ ఖో అహం, ఆనన్ద, దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం న అద్దసం; అథాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, గూథకూపో సాధికపోరిసో పూరో గూథస్స సమతిత్తికో. తత్ర పురిసో ససీసకో నిముగ్గో అస్స. తస్స కోచిదేవ పురిసో ఉప్పజ్జేయ్య అత్థకామో హితకామో యోగక్ఖేమకామో తమ్హా గూథకూపా ఉద్ధరితుకామో. సో తం గూథకూపం సమన్తానుపరిగచ్ఛన్తో నేవ పస్సేయ్య తస్స పురిసస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి గూథేన అమక్ఖితం, యత్థ తం గహేత్వా ఉద్ధరేయ్య. ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, యతో దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం న అద్దసం; అథాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి. సచే తుమ్హే, ఆనన్ద, సుణేయ్యాథ తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణాని విభజిస్సామీ’’తి [విభజన్తస్సాతి (సీ. స్యా. పీ.)]?

‘‘ఏతస్స, భగవా, కాలో; ఏతస్స, సుగత, కాలో యం భగవా పురిసిన్ద్రియఞాణాని విభజేయ్య. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేనహానన్ద, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స కుసలా కుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని అఖణ్డాని అపూతీని అవాతాతపహతాని సారదాని సుఖసయితాని సుఖేత్తే సుపరికమ్మకతాయ భూమియా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఇమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స కుసలా కుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.

‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స అకుసలా అకుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని అఖణ్డాని అపూతీని అవాతాతపహతాని సారదాని సుఖసయితాని పుథుసిలాయ నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స అకుసలా అకుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.

‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి సుక్కో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని ఖణ్డాని పూతీని వాతాతపహతాని సుఖేత్తే సుపరికమ్మకతాయ భూమియా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి సుక్కో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సక్కా ను ఖో, భన్తే, ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అపరేపి తయో పుగ్గలా సప్పటిభాగా పఞ్ఞాపేతు’’న్తి? ‘‘సక్కా, ఆనన్దా’’తి భగవా అవోచ – ‘‘ఇధాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని ఆదిత్తాని సమ్పజ్జలితాని సజోతిభూతాని పుథుసిలాయ నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని అఙ్గారాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పన, ఆనన్ద, సాయన్హసమయం [సాయన్హసమయే (స్యా. క.)] సూరియే ఓగచ్ఛన్తే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఆలోకో అన్తరధాయిస్సతి అన్ధకారో పాతుభవిస్సతీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా, పనానన్ద, అభిదో అద్ధరత్తం భత్తకాలసమయే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఆలోకో అన్తరహితో అన్ధకారో పాతుభూతో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.

‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని ఆదిత్తాని సమ్పజ్జలితాని సజోతిభూతాని సుక్ఖే తిణపుఞ్జే వా కట్ఠపుఞ్జే వా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఇమాని అఙ్గారాని వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పనానన్ద, రత్తియా పచ్చూససమయం [రత్తిపచ్చూససమయే (క.)] సూరియే ఉగ్గచ్ఛన్తే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, అన్ధకారో అన్తరధాయిస్సతి, ఆలోకో పాతుభవిస్సతీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పనానన్ద, అభిదో మజ్ఝన్హికే భత్తకాలసమయే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, అన్ధకారో అన్తరహితో ఆలోకో పాతుభూతో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.

‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి అకుసలో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తసుక్కేహి అనవజ్జేహి ధమ్మేహి, దిట్ఠేవ ధమ్మే పరినిబ్బాయిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని సీతాని నిబ్బుతాని సుక్ఖే తిణపుఞ్జే వా కట్ఠపుఞ్జే వా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని అఙ్గారాని వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి అకుసలో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తసుక్కేహి అనవజ్జేహి ధమ్మేహి, దిట్ఠేవ ధమ్మే పరినిబ్బాయిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.

‘‘తత్రానన్ద, యే తే పురిమా తయో పుగ్గలా తేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం ఏకో అపరిహానధమ్మో, ఏకో పరిహానధమ్మో, ఏకో ఆపాయికో నేరయికో. తత్రానన్ద, యేమే పచ్ఛిమా తయో పుగ్గలా ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం ఏకో పరిహానధమ్మో, ఏకో అపరిహానధమ్మో, ఏకో పరినిబ్బానధమ్మో’’తి. అట్ఠమం.