౨. మిగసాలాసుత్తం

౪౪. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన మిగసాలాయ ఉపాసికాయ నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో మిగసాలా [మిగసాణా (క.) అ. ని. ౧౦.౭౫] ఉపాసికా యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో మిగసాలా ఉపాసికా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ –

‘‘కథం కథం నామాయం, భన్తే ఆనన్ద, భగవతా ధమ్మో దేసితో అఞ్ఞేయ్యో, యత్ర హి నామ బ్రహ్మచారీ చ అబ్రహ్మచారీ చ ఉభో సమసమగతికా భవిస్సన్తి అభిసమ్పరాయం? పితా మే, భన్తే, పురాణో బ్రహ్మచారీ అహోసి ఆరాచారీ విరతో మేథునా గామధమ్మా. సో కాలఙ్కతో భగవతా బ్యాకతో సకదాగామిసత్తో [సకదాగామిపత్తో (క. స్యా. పీ.)] తుసితం కాయం ఉపపన్నోతి. పేత్తేయ్యోపి [పేత్తయ్యో పియో (సీ. పీ. క.), పితు పియో (స్యా. కం.)] మే, భన్తే, ఇసిదత్తో అబ్రహ్మచారీ అహోసి సదారసన్తుట్ఠో. సోపి కాలఙ్కతో భగవతా బ్యాకతో సకదాగామిపత్తో తుసితం కాయం ఉపపన్నోతి. కథం కథం నామాయం, భన్తే ఆనన్ద, భగవతా ధమ్మో దేసితో అఞ్ఞేయ్యో, యత్ర హి నామ బ్రహ్మచారీ చ అబ్రహ్మచారీ చ ఉభో సమసమగతికా భవిస్సన్తి అభిసమ్పరాయ’’న్తి? ‘‘ఏవం ఖో పనేతం, భగిని, భగవతా బ్యాకత’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో మిగసాలాయ ఉపాసికాయ నివేసనే పిణ్డపాతం గహేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన మిగసాలాయ ఉపాసికాయ నివేసనం తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీదిం. అథ ఖో, భన్తే, మిగసాలా ఉపాసికా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో, భన్తే, మిగసాలా ఉపాసికా మం ఏతదవోచ – ‘కథం కథం నామాయం, భన్తే ఆనన్ద, భగవతా ధమ్మో దేసితో అఞ్ఞేయ్యో, యత్ర హి నామ బ్రహ్మచారీ చ అబ్రహ్మచారీ చ ఉభో సమసమగతికా భవిస్సన్తి అభిసమ్పరాయం. పితా మే, భన్తే, పురాణో బ్రహ్మచారీ అహోసి ఆరాచారీ విరతో మేథునా గామధమ్మా. సో కాలఙ్కతో భగవతా బ్యాకతో సకదాగామిపత్తో తుసితం కాయం ఉపపన్నోతి. పేత్తేయ్యోపి మే, భన్తే, ఇసిదత్తో అబ్రహ్మచారీ అహోసి సదారసన్తుట్ఠో. సోపి కాలఙ్కతో భగవతా బ్యాకతో సకదాగామిపత్తో తుసితం కాయం ఉపపన్నోతి. కథం కథం నామాయం, భన్తే ఆనన్ద, భగవతా ధమ్మో దేసితో అఞ్ఞేయ్యో, యత్ర హి నామ బ్రహ్మచారీ చ అబ్రహ్మచారీ చ ఉభో సమసమగతికా భవిస్సన్తి అభిసమ్పరాయ’న్తి? ఏవం వుత్తే అహం, భన్తే, మిగసాలం ఉపాసికం ఏతదవోచం – ‘ఏవం ఖో పనేతం, భగిని, భగవతా బ్యాకత’’’న్తి.

‘‘కా చానన్ద, మిగసాలా ఉపాసికా బాలా అబ్యత్తా అమ్మకా అమ్మకసఞ్ఞా [అమ్బకా అమ్బకపఞ్ఞా (సీ. పీ.), అమ్బకా అమ్బకసఞ్ఞా (స్యా. కం.) అ. ని. ౧౦.౭౫ పస్సితబ్బం], కే చ పురిసపుగ్గలపరోపరియఞాణే? ఛయిమే, ఆనన్ద, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం.

‘‘కతమే ఛ? ఇధానన్ద, ఏకచ్చో పుగ్గలో సోరతో హోతి సుఖసంవాసో, అభినన్దన్తి సబ్రహ్మచారీ ఏకత్తవాసేన. తస్స సవనేనపి అకతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి అకతం హోతి, దిట్ఠియాపి అప్పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం న లభతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా హానాయ పరేతి నో విసేసాయ, హానగామీయేవ హోతి నో విసేసగామీ.

‘‘ఇధ పనానన్ద, ఏకచ్చో పుగ్గలో సోరతో హోతి సుఖసంవాసో, అభినన్దన్తి సబ్రహ్మచారీ ఏకత్తవాసేన. తస్స సవనేనపి కతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి కతం హోతి, దిట్ఠియాపి పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం లభతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా విసేసాయ పరేతి నో హానాయ, విసేసగామీయేవ హోతి నో హానగామీ.

‘‘తత్రానన్ద, పమాణికా పమిణన్తి – ‘ఇమస్సపి తేవ ధమ్మా అపరస్సపి తేవ ధమ్మా, కస్మా తేసం ఏకో హీనో ఏకో పణీతో’తి! తఞ్హి తేసం, ఆనన్ద, హోతి దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ.

‘‘తత్రానన్ద, య్వాయం పుగ్గలో సోరతో హోతి సుఖసంవాసో, అభినన్దన్తి సబ్రహ్మచారీ ఏకత్తవాసేన, తస్స సవనేనపి కతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి కతం హోతి, దిట్ఠియాపి పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం లభతి. అయం, ఆనన్ద, పుగ్గలో అమునా పురిమేన పుగ్గలేన అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? ఇమం హానన్ద, పుగ్గలం ధమ్మసోతో నిబ్బహతి, తదన్తరం కో జానేయ్య అఞ్ఞత్ర తథాగతేన! తస్మాతిహానన్ద, మా పుగ్గలేసు పమాణికా అహువత్థ; మా పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హిత్థ. ఖఞ్ఞతి హానన్ద, పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హన్తో. అహం వా, ఆనన్ద, పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హేయ్యం, యో వా పనస్స మాదిసో.

‘‘ఇధ పనానన్ద, ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స కోధమానో అధిగతో [అవిగతో (క.)] హోతి, సమయేన సమయఞ్చస్స లోభధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి. తస్స సవనేనపి అకతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి అకతం హోతి, దిట్ఠియాపి అప్పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం న లభతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా హానాయ పరేతి నో విసేసాయ, హానగామీయేవ హోతి నో విసేసగామీ.

‘‘ఇధ పనానన్ద, ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స కోధమానో అధిగతో హోతి, సమయేన సమయఞ్చస్స లోభధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి. తస్స సవనేనపి కతం హోతి…పే… నో హానగామీ.

‘‘తత్రానన్ద, పమాణికా పమిణన్తి…పే… యో వా పనస్స మాదిసో.

‘‘ఇధ, పనానన్ద, ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స కోధమానో అధిగతో హోతి, సమయేన సమయఞ్చస్స వచీసఙ్ఖారా ఉప్పజ్జన్తి. తస్స సవనేనపి అకతం హోతి…పే… సామాయికమ్పి విముత్తిం న లభతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా హానాయ పరేతి నో విసేసాయ, హానగామీయేవ హోతి నో విసేసగామీ.

‘‘ఇధ పనానన్ద, ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స కోధమానో అధిగతో హోతి, సమయేన సమయఞ్చస్స వచీసఙ్ఖారా ఉప్పజ్జన్తి. తస్స సవనేనపి కతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి కతం హోతి, దిట్ఠియాపి పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం లభతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా విసేసాయ పరేతి నో హానాయ, విసేసగామీయేవ హోతి నో హానగామీ.

‘‘తత్రానన్ద, పమాణికా పమిణన్తి – ‘ఇమస్సపి తేవ ధమ్మా, అపరస్సపి తేవ ధమ్మా. కస్మా తేసం ఏకో హీనో, ఏకో పణీతో’తి? తఞ్హి తేసం, ఆనన్ద, హోతి దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ.

‘‘తత్రానన్ద, యస్స పుగ్గలస్స కోధమానో అధిగతో హోతి, సమయేన సమయఞ్చస్స వచీసఙ్ఖారా ఉప్పజ్జన్తి, తస్స సవనేనపి కతం హోతి, బాహుసచ్చేనపి కతం హోతి, దిట్ఠియాపి పటివిద్ధం హోతి, సామాయికమ్పి విముత్తిం లభతి. అయం, ఆనన్ద, పుగ్గలో అమునా పురిమేన పుగ్గలేన అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? ఇమం హానన్ద, పుగ్గలం ధమ్మసోతో నిబ్బహతి. తదన్తరం కో జానేయ్య అఞ్ఞత్ర తథాగతేన! తస్మాతిహానన్ద, మా పుగ్గలేసు పమాణికా అహువత్థ; మా పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హిత్థ. ఖఞ్ఞతి హానన్ద, పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హన్తో. అహం వా, ఆనన్ద, పుగ్గలేసు పమాణం గణ్హేయ్యం, యో వా పనస్స మాదిసో.

‘‘కా చానన్ద, మిగసాలా ఉపాసికా బాలా అబ్యత్తా అమ్మకా అమ్మకసఞ్ఞా, కే చ పురిసపుగ్గలపరోపరియఞాణే! ఇమే ఖో, ఆనన్ద, ఛ పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం.

‘‘యథారూపేన, ఆనన్ద, సీలేన పురాణో సమన్నాగతో అహోసి, తథారూపేన సీలేన ఇసిదత్తో సమన్నాగతో అభవిస్స. నయిధ పురాణో ఇసిదత్తస్స గతిమ్పి అఞ్ఞస్స. యథారూపాయ చ, ఆనన్ద, పఞ్ఞాయ ఇసిదత్తో సమన్నాగతో అహోసి, తథారూపాయ పఞ్ఞాయ పురాణో సమన్నాగతో అభవిస్స. నయిధ ఇసిదత్తో పురాణస్స గతిమ్పి అఞ్ఞస్స. ఇతి ఖో, ఆనన్ద, ఇమే పుగ్గలా ఉభో ఏకఙ్గహీనా’’తి. దుతియం.