౪. కారణపాలీసుత్తం

౧౯౪. ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. తేన ఖో పన సమయేన కారణపాలీ [కరణపాలీ (క.)] బ్రాహ్మణో లిచ్ఛవీనం కమ్మన్తం కారేతి. అద్దసా ఖో కారణపాలీ బ్రాహ్మణో పిఙ్గియానిం బ్రాహ్మణం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం; దిస్వా పిఙ్గియానిం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ –

‘‘హన్ద, కుతో ను భవం పిఙ్గియానీ ఆగచ్ఛతి దివా దివస్సా’’తి? ‘‘ఇతోహం [ఇధాహం (స్యా. కం.), ఇతో హి ఖో అహం (మ. ని. ౧.౨౮౮)], భో, ఆగచ్ఛామి సమణస్స గోతమస్స సన్తికా’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞతి భవం, పిఙ్గియానీ, సమణస్స గోతమస్స పఞ్ఞావేయ్యత్తియం? పణ్డితో మఞ్ఞే’’తి? ‘‘కో చాహం, భో, కో చ సమణస్స గోతమస్స పఞ్ఞావేయ్యత్తియం జానిస్సామి! సోపి నూనస్స తాదిసోవ యో సమణస్స గోతమస్స పఞ్ఞావేయ్యత్తియం జానేయ్యా’’తి! ‘‘ఉళారాయ ఖలు భవం, పిఙ్గియానీ, సమణం గోతమం పసంసాయ పసంసతీ’’తి. ‘‘కో చాహం, భో, కో చ సమణం గోతమం పసంసిస్సామి! పసత్థప్పసత్థోవ [పసట్ఠపసట్ఠో చ (స్యా. కం. క.)] సో భవం గోతమో సేట్ఠో దేవమనుస్సాన’’న్తి. ‘‘కిం పన భవం, పిఙ్గియానీ, అత్థవసం సమ్పస్సమానో సమణే గోతమే ఏవం అభిప్పసన్నో’’తి?

‘‘సేయ్యథాపి, భో, పురిసో అగ్గరసపరితిత్తో న అఞ్ఞేసం హీనానం రసానం పిహేతి; ఏవమేవం ఖో, భో, యతో యతో తస్స భోతో గోతమస్స ధమ్మం సుణాతి – యది సుత్తసో, యది గేయ్యసో, యది వేయ్యాకరణసో, యది అబ్భుతధమ్మసో – తతో తతో న అఞ్ఞేసం పుథుసమణబ్రాహ్మణప్పవాదానం పిహేతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భో, పురిసో జిఘచ్ఛాదుబ్బల్యపరేతో మధుపిణ్డికం అధిగచ్ఛేయ్య. సో యతో యతో సాయేథ, లభతేవ [సాయేయ్య, లభేథేవ (మ. ని. ౧.౨౦౫)] సాదురసం అసేచనకం; ఏవమేవం ఖో, భో, యతో యతో తస్స భోతో గోతమస్స ధమ్మం సుణాతి – యది సుత్తసో, యది గేయ్యసో, యది వేయ్యాకరణసో, యది అబ్భుతధమ్మసో – తతో తతో లభతేవ అత్తమనతం, లభతి చేతసో పసాదం.

‘‘సేయ్యథాపి, భో, పురిసో చన్దనఘటికం అధిగచ్ఛేయ్య – హరిచన్దనస్స వా లోహితచన్దనస్స వా. సో యతో యతో ఘాయేథ – యది మూలతో, యది మజ్ఝతో, యది అగ్గతో – అధిగచ్ఛతేవ [అధిగచ్ఛేథేవ (?)] సురభిగన్ధం అసేచనకం; ఏవమేవం ఖో, భో, యతో యతో తస్స భోతో గోతమస్స ధమ్మం సుణాతి – యది సుత్తసో, యది గేయ్యసో, యది వేయ్యాకరణసో, యది అబ్భుతధమ్మసో – తతో తతో అధిగచ్ఛతి పామోజ్జం అధిగచ్ఛతి సోమనస్సం.

‘‘సేయ్యథాపి, భో, పురిసో ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. తస్స కుసలో భిసక్కో ఠానసో ఆబాధం నీహరేయ్య; ఏవమేవం ఖో, భో, యతో యతో తస్స భోతో గోతమస్స ధమ్మం సుణాతి – యది సుత్తసో, యది గేయ్యసో, యది వేయ్యాకరణసో, యది అబ్భుతధమ్మసో – తతో తతో సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భో, పోక్ఖరణీ అచ్ఛోదకా సాతోదకా సీతోదకా సేతకా సుపతిత్థా రమణీయా. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య ఘమ్మాభితత్తో ఘమ్మపరేతో కిలన్తో తసితో పిపాసితో. సో తం పోక్ఖరణిం ఓగాహేత్వా న్హాత్వా చ పివిత్వా చ సబ్బదరథకిలమథపరిళాహం పటిప్పస్సమ్భేయ్య. ఏవమేవం ఖో, భో, యతో యతో తస్స భోతో గోతమస్స ధమ్మం సుణాతి – యది సుత్తసో, యది గేయ్యసో, యది వేయ్యాకరణసో, యది అబ్భుతధమ్మసో – తతో తతో సబ్బదరథకిలమథపరిళాహా పటిప్పస్సమ్భన్తీ’’తి.

ఏవం వుత్తే కారణపాలీ బ్రాహ్మణో ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా దక్ఖిణం జాణుమణ్డలం పథవియం నిహన్త్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా తిక్ఖత్తుం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స;

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స;

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్సా’’తి.

‘‘అభిక్కన్తం, భో పిఙ్గియాని, అభిక్కన్తం, భో పిఙ్గియాని! సేయ్యథాపి, భో పిఙ్గియాని, నిక్కుజ్జితం [నికుజ్జితం (క.)] వా ఉక్కుజ్జేయ్య పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భోతా పిఙ్గియానినా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భో పిఙ్గియాని, తం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం పిఙ్గియానీ ధారేతు, అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. చతుత్థం.