౪. సాముగియసుత్తం

౧౯౪. ఏకం సమయం ఆయస్మా ఆనన్దో కోలియేసు విహరతి సాముగం నామ [సాపూగం నామ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] కోలియానం నిగమో. అథ ఖో సమ్బహులా సాముగియా కోలియపుత్తా యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో తే సాముగియే కోలియపుత్తే ఆయస్మా ఆనన్దో ఏతదవోచ –

‘‘చత్తారిమాని, బ్యగ్ఘపజ్జా, పారిసుద్ధిపధానియఙ్గాని తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతాని సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం [సోకపరిద్దవానం (సీ.)] సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ. కతమాని చత్తారి? సీలపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం, చిత్తపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం, దిట్ఠిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం, విముత్తిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్యగ్ఘపజ్జా, సీలపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం? ఇధ, బ్యగ్ఘపజ్జా, భిక్ఖు సీలవా హోతి…పే… సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. అయం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, సీలపారిసుద్ధి. ఇతి ఏవరూపిం సీలపారిసుద్ధిం అపరిపూరం వా పరిపూరేస్సామి పరిపూరం వా తత్థ తత్థ పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి, యో తత్థ ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ, ఇదం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, సీలపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్యగ్ఘపజ్జా, చిత్తపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం? ఇధ, బ్యగ్ఘపజ్జా, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, చిత్తపారిసుద్ధి. ఇతి ఏవరూపిం చిత్తపారిసుద్ధిం అపరిపూరం వా పరిపూరేస్సామి పరిపూరం వా తత్థ తత్థ పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి, యో తత్థ ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ, ఇదం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, చిత్తపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్యగ్ఘపజ్జా, దిట్ఠిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం? ఇధ, బ్యగ్ఘపజ్జా, భిక్ఖు ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యథాభూతం పజానాతి…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, దిట్ఠిపారిసుద్ధి. ఇతి ఏవరూపిం దిట్ఠిపారిసుద్ధిం అపరిపూరం వా…పే… తత్థ తత్థ పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి, యో తత్థ ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ, ఇదం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, దిట్ఠిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్యగ్ఘపజ్జా, విముత్తిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం? స ఖో సో, బ్యగ్ఘపజ్జా, అరియసావకో ఇమినా చ సీలపారిసుద్ధిపధానియఙ్గేన సమన్నాగతో ఇమినా చ చిత్తపారిసుద్ధిపధానియఙ్గేన సమన్నాగతో ఇమినా చ దిట్ఠిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గేన సమన్నాగతో రజనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం విరాజేతి, విమోచనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం విమోచేతి. సో రజనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం విరాజేత్వా, విమోచనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం విమోచేత్వా సమ్మావిముత్తిం ఫుసతి. అయం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, విముత్తిపారిసుద్ధి. ఇతి ఏవరూపిం విముత్తిపారిసుద్ధిం అపరిపూరం వా పరిపూరేస్సామి పరిపూరం వా తత్థ తత్థ పఞ్ఞాయ అనుగ్గహేస్సామీతి, యో తత్థ ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ, ఇదం వుచ్చతి, బ్యగ్ఘపజ్జా, విముత్తిపారిసుద్ధిపధానియఙ్గం.

‘‘ఇమాని ఖో, బ్యగ్ఘపజ్జా, చత్తారి పారిసుద్ధిపధానియఙ్గాని తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతాని సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి. చతుత్థం.