౭. వస్సకారసుత్తం

౧౮౭. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో వస్సకారో బ్రాహ్మణో మగధమహామత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో వస్సకారో బ్రాహ్మణో మగధమహామత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘జానేయ్య ను ఖో, భో గోతమ, అసప్పురిసో అసప్పురిసం – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘అట్ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, అనవకాసో యం అసప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి. ‘‘జానేయ్య పన, భో గోతమ, అసప్పురిసో సప్పురిసం – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం అనవకాసో యం అసప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి. ‘‘జానేయ్య ను ఖో, భో గోతమ, సప్పురిసో సప్పురిసం – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, విజ్జతి యం సప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి. ‘‘జానేయ్య పన, భో గోతమ, సప్పురిసో అసప్పురిసం – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, ఠానం విజ్జతి యం సప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భో గోతమ, అబ్భుతం, భో గోతమ! యావ సుభాసితం చిదం, భోతా గోతమేన – ‘అట్ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, అనవకాసో యం అసప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – అసప్పురిసో అయం భవన్తి. ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం అనవకాసో యం అసప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – సప్పురిసో అయం భవన్తి. ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, విజ్జతి యం సప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – సప్పురిసో అయం భవన్తి. ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, ఠానం విజ్జతి యం సప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి.

‘‘ఏకమిదం, భో గోతమ, సమయం తోదేయ్యస్స బ్రాహ్మణస్స పరిసతి పరూపారమ్భం వత్తేన్తి – ‘బాలో అయం రాజా ఏళేయ్యో సమణే రామపుత్తే అభిప్పసన్నో, సమణే చ పన రామపుత్తే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోతి, యదిదం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మ’న్తి. ఇమేపి రఞ్ఞో ఏళేయ్యస్స పరిహారకా బాలా – యమకో మోగ్గల్లో [పుగ్గలో (క.)] ఉగ్గో నావిన్దకీ గన్ధబ్బో అగ్గివేస్సో, యే సమణే రామపుత్తే అభిప్పసన్నా, సమణే చ పన రామపుత్తే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోన్తి, యదిదం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మన్తి. త్యాస్సుదం తోదేయ్యో బ్రాహ్మణో ఇమినా నయేన నేతి. తం కిం మఞ్ఞన్తి, భోన్తో, పణ్డితో రాజా ఏళేయ్యో కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేహి అలమత్థదసతరో’తి? ‘ఏవం, భో, పణ్డితో రాజా ఏళేయ్యో కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేహి అలమత్థదసతరో’’’తి.

‘‘యస్మా చ ఖో, భో, సమణో రామపుత్తో రఞ్ఞా ఏళేయ్యేన పణ్డితేన పణ్డితతరో కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేన అలమత్థదసతరో, తస్మా రాజా ఏళేయ్యో సమణే రామపుత్తే అభిప్పసన్నో, సమణే చ పన రామపుత్తే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోతి, యదిదం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం’’.

‘‘తం కిం మఞ్ఞన్తి, భోన్తో, పణ్డితా రఞ్ఞో ఏళేయ్యస్స పరిహారకా – యమకో మోగ్గల్లో ఉగ్గో నావిన్దకీ గన్ధబ్బో అగ్గివేస్సో, కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేహి అలమత్థదసతరాతి? ‘ఏవం, భో, పణ్డితా రఞ్ఞో ఏళేయ్యస్స పరిహారకా – యమకో మోగ్గల్లో ఉగ్గో నావిన్దకీ గన్ధబ్బో అగ్గివేస్సో, కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేహి అలమత్థదసతరా’’’తి.

‘‘యస్మా చ ఖో, భో, సమణో రామపుత్తో రఞ్ఞో ఏళేయ్యస్స పరిహారకేహి పణ్డితేహి పణ్డితతరో కరణీయాధికరణీయేసు వచనీయాధివచనీయేసు అలమత్థదసతరేహి అలమత్థదసతరో, తస్మా రఞ్ఞో ఏళేయ్యస్స పరిహారకా సమణే రామపుత్తే అభిప్పసన్నా; సమణే చ పన రామపుత్తే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోన్తి, యదిదం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మ’’న్తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భో, గోతమ, అబ్భుతం, భో గోతమ! యావ సుభాసితం చిదం భోతా గోతమేన – ‘అట్ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, అనవకాసో యం అసప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – అసప్పురిసో అయం భవన్తి. ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం అనవకాసో యం అసప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – సప్పురిసో అయం భవన్తి. ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, విజ్జతి యం సప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – సప్పురిసో అయం భవన్తి. ఏతమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, ఠానం విజ్జతి యం సప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – అసప్పురిసో అయం భవ’న్తి. హన్ద చ దాని మయం, భో గోతమ, గచ్ఛామ. బహుకిచ్చా మయం బహుకరణీయా’’తి. ‘‘యస్సదాని త్వం, బ్రాహ్మణ, కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో వస్సకారో బ్రాహ్మణో మగధమహామత్తో భగవతో భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామీతి. సత్తమం.