(౧౨) ౨. ఆపాయికవగ్గో

౧. ఆపాయికసుత్తం

౧౧౪. ‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, ఆపాయికా నేరయికా ఇదమప్పహాయ. కతమే తయో? యో చ అబ్రహ్మచారీ బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞో, యో చ సుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరన్తం అమూలకేన [అభూతేన (క.)] అబ్రహ్మచరియేన అనుద్ధంసేతి, యో చాయం ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి – ‘నత్థి కామేసు దోసో’తి, సో తాయ కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో ఆపాయికా నేరయికా ఇదమప్పహాయా’’తి. పఠమం.

౨. దుల్లభసుత్తం

౧౧౫. ‘‘తిణ్ణం, భిక్ఖవే, పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం తిణ్ణం? తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసేతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, కతఞ్ఞూ కతవేదీ పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి. దుతియం.

౩. అప్పమేయ్యసుత్తం

౧౧౬. ‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? సుప్పమేయ్యో, దుప్పమేయ్యో, అప్పమేయ్యో. కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సుప్పమేయ్యో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఉద్ధతో హోతి ఉన్నళో చపలో ముఖరో వికిణ్ణవాచో ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో అసమాహితో విబ్భన్తచిత్తో పాకతిన్ద్రియో. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సుప్పమేయ్యో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దుప్పమేయ్యో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అనుద్ధతో హోతి అనున్నళో అచపలో అముఖరో అవికిణ్ణవాచో ఉపట్ఠితస్సతి సమ్పజానో సమాహితో ఏకగ్గచిత్తో సంవుతిన్ద్రియో. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దుప్పమేయ్యో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అప్పమేయ్యో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరహం హోతి ఖీణాసవో. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అప్పమేయ్యో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. తతియం.

౪. ఆనేఞ్జసుత్తం

౧౧౭. ‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సబ్బసో రూపసఞ్ఞానం సమతిక్కమా పటిఘసఞ్ఞానం అత్థఙ్గమా నానత్తసఞ్ఞానం అమనసికారా ‘అనన్తో ఆకాసో’తి ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి తం నికామేతి తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి, తత్ర ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో ఆకాసానఞ్చాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఆకాసానఞ్చాయతనూపగానం, భిక్ఖవే, దేవానం వీసతి కప్పసహస్సాని ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో సబ్బసో ఆకాసానఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘అనన్తం విఞ్ఞాణ’న్తి విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి తం నికామేతి తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి, తత్ర ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనూపగానం, భిక్ఖవే, దేవానం చత్తారీసం కప్పసహస్సాని ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో సబ్బసో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘నత్థి కిఞ్చీ’తి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి తం నికామేతి తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి, తత్ర ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగానం, భిక్ఖవే, దేవానం సట్ఠి కప్పసహస్సాని ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో, అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా. ‘ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’’న్తి. చతుత్థం.

౫. విపత్తిసమ్పదాసుత్తం

౧౧౮. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, విపత్తియో. కతమా తిస్సో? సీలవిపత్తి, చిత్తవిపత్తి, దిట్ఠివిపత్తి. కతమా చ, భిక్ఖవే, సీలవిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సీలవిపత్తి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, చిత్తవిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అభిజ్ఝాలు హోతి బ్యాపన్నచిత్తో. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, చిత్తవిపత్తి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, దిట్ఠివిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి విపరీతదస్సనో – ‘నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం, నత్థి హుతం, నత్థి సుకతదుక్కటానం, కమ్మానం ఫలం విపాకో, నత్థి అయం లోకో, నత్థి పరో లోకో, నత్థి మాతా, నత్థి పితా, నత్థి సత్తా ఓపపాతికా, నత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దిట్ఠివిపత్తి. సీలవిపత్తిహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి; చిత్తవిపత్తిహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి; దిట్ఠివిపత్తిహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో విపత్తియోతి.

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, సమ్పదా. కతమా తిస్సో? సీలసమ్పదా, చిత్తసమ్పదా, దిట్ఠిసమ్పదా. కతమా చ, భిక్ఖవే, సీలసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సీలసమ్పదా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, చిత్తసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి అబ్యాపన్నచిత్తో. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, చిత్తసమ్పదా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, దిట్ఠిసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి అవిపరీతదస్సనో – ‘అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం, అత్థి హుతం, అత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, అత్థి అయం లోకో, అత్థి పరో లోకో, అత్థి మాతా, అత్థి పితా, అత్థి సత్తా ఓపపాతికా, అత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దిట్ఠిసమ్పదా. సీలసమ్పదాహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి; చిత్తసమ్పదాహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి; దిట్ఠిసమ్పదాహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో సమ్పదా’’తి. పఞ్చమం.

౬. అపణ్ణకసుత్తం

౧౧౯. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, విపత్తియో. కతమా తిస్సో? సీలవిపత్తి, చిత్తవిపత్తి, దిట్ఠివిపత్తి. కతమా చ, భిక్ఖవే, సీలవిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… సమ్ఫప్పలాపీ హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సీలవిపత్తి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, దిట్ఠివిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి విపరీతదస్సనో – ‘నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం…పే… యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దిట్ఠివిపత్తి. సీలవిపత్తిహేతు వా, భిక్ఖవే…పే… దిట్ఠివిపత్తిహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అపణ్ణకో మణి ఉద్ధం ఖిత్తో యేన యేనేవ పతిట్ఠాతి సుప్పతిట్ఠితంయేవ పతిట్ఠాతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సీలవిపత్తిహేతు వా సత్తా…పే… ఉపపజ్జన్తి. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో విపత్తియోతి.

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, సమ్పదా. కతమా తిస్సో? సీలసమ్పదా, చిత్తసమ్పదా, దిట్ఠిసమ్పదా. కతమా చ, భిక్ఖవే, సీలసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సీలసమ్పదా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, దిట్ఠిసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి అవిపరీతదస్సనో – ‘అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం…పే… యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దిట్ఠిసమ్పదా. సీలసమ్పదాహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి. చిత్తసమ్పదాహేతు వా…పే… దిట్ఠిసమ్పదాహేతు వా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అపణ్ణకో మణి ఉద్ధం ఖిత్తో యేన యేనేవ పతిట్ఠాతి సుప్పతిట్ఠితంయేవ పతిట్ఠాతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సీలసమ్పదాహేతు వా సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి, చిత్తసమ్పదాహేతు వా సత్తా…పే… దిట్ఠిసమ్పదాహేతు వా సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తి. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో సమ్పదా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. కమ్మన్తసుత్తం

౧౨౦. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, విపత్తియో. కతమా తిస్సో? కమ్మన్తవిపత్తి, ఆజీవవిపత్తి, దిట్ఠివిపత్తి. కతమా చ, భిక్ఖవే, కమ్మన్తవిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… సమ్ఫప్పలాపీ హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మన్తవిపత్తి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, ఆజీవవిపత్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాఆజీవో హోతి, మిచ్ఛాఆజీవేన జీవికం [జీవితం (స్యా. కం. క.)] కప్పేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఆజీవవిపత్తి.

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, సమ్పదా. కతమా తిస్సో? కమ్మన్తసమ్పదా, ఆజీవసమ్పదా, దిట్ఠిసమ్పదా. కతమా చ, భిక్ఖవే, కమ్మన్తసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మన్తసమ్పదా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, ఆజీవసమ్పదా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మాఆజీవేన జీవికం కప్పేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఆజీవసమ్పదా.

౮. పఠమసోచేయ్యసుత్తం

౧౨౧. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, సోచేయ్యాని. కతమాని తీణి? కాయసోచేయ్యం, వచీసోచేయ్యం, మనోసోచేయ్యం. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కాయసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కాయసోచేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, వచీసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి భిక్ఖవే, వచీసోచేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, మనోసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి అబ్యాపన్నచిత్తో సమ్మాదిట్ఠికో. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, మనోసోచేయ్యం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి సోచేయ్యానీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. దుతియసోచేయ్యసుత్తం

౧౨౨. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, సోచేయ్యాని. కతమాని తీణి? కాయసోచేయ్యం, వచీసోచేయ్యం, మనోసోచేయ్యం. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కాయసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, అబ్రహ్మచరియా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కాయసోచేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, వచీసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, వచీసోచేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, మనోసోచేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సన్తం వా అజ్ఝత్తం కామచ్ఛన్దం – ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం కామచ్ఛన్దో’తి పజానాతి; అసన్తం వా అజ్ఝత్తం కామచ్ఛన్దం – ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం కామచ్ఛన్దో’తి పజానాతి; యథా చ అనుప్పన్నస్స కామచ్ఛన్దస్స ఉప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ ఉప్పన్నస్స కామచ్ఛన్దస్స పహానం హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ పహీనస్స కామచ్ఛన్దస్స ఆయతిం అనుప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; సన్తం వా అజ్ఝత్తం బ్యాపాదం – ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం బ్యాపాదో’తి పజానాతి; అసన్తం వా అజ్ఝత్తం బ్యాపాదం – ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం బ్యాపాదో’తి పజానాతి; యథా చ అనుప్పన్నస్స బ్యాపాదస్స ఉప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ ఉప్పన్నస్స బ్యాపాదస్స పహానం హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ పహీనస్స బ్యాపాదస్స ఆయతిం అనుప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; సన్తం వా అజ్ఝత్తం థినమిద్ధం – ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం థినమిద్ధ’న్తి పజానాతి; అసన్తం వా అజ్ఝత్తం థినమిద్ధం – ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం థినమిద్ధ’న్తి పజానాతి; యథా చ అనుప్పన్నస్స థినమిద్ధస్స ఉప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ ఉప్పన్నస్స థినమిద్ధస్స పహానం హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ పహీనస్స థినమిద్ధస్స ఆయతిం అనుప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; సన్తం వా అజ్ఝత్తం ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం – ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చ’న్తి పజానాతి; అసన్తం వా అజ్ఝత్తం ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం – ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చ’న్తి పజానాతి; యథా చ అనుప్పన్నస్స ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చస్స ఉప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ ఉప్పన్నస్స ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చస్స పహానం హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ పహీనస్స ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చస్స ఆయతిం అనుప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; సన్తం వా అజ్ఝత్తం విచికిచ్ఛం – ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం విచికిచ్ఛా’తి పజానాతి; అసన్తం వా అజ్ఝత్తం విచికిచ్ఛం – ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం విచికిచ్ఛా’తి పజానాతి; యథా చ అనుప్పన్నాయ విచికిచ్ఛాయ ఉప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ ఉప్పన్నాయ విచికిచ్ఛాయ పహానం హోతి, తఞ్చ పజానాతి; యథా చ పహీనాయ విచికిచ్ఛాయ ఆయతిం అనుప్పాదో హోతి, తఞ్చ పజానాతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, మనోసోచేయ్యం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి సోచేయ్యానీతి.

[ఇతివు. ౬౬] ‘‘కాయసుచిం వచీసుచిం, చేతోసుచిం అనాసవం;

సుచిం సోచేయ్యసమ్పన్నం, ఆహు నిన్హాతపాపక’’న్తి. నవమం;

౧౦. మోనేయ్యసుత్తం

౧౨౩. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, మోనేయ్యాని. కతమాని తీణి? కాయమోనేయ్యం, వచీమోనేయ్యం, మనోమోనేయ్యం. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కాయమోనేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, అబ్రహ్మచరియా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కాయమోనేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, వచీమోనేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, వచీమోనేయ్యం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, మనోమోనేయ్యం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, మనోమోనేయ్యం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి మోనేయ్యానీ’’తి.

‘‘కాయమునిం వచీమునిం, చేతోమునిం అనాసవం;

మునిం మోనేయ్యసమ్పన్నం, ఆహు సబ్బప్పహాయిన’’న్తి. దసమం;

ఆపాయికవగ్గో ద్వాదసమో.