౧౦. దుతియనిదానసుత్తం

౧౧౩. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, నిదానాని కమ్మానం సముదయాయ. కతమాని తీణి? అతీతే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి; అనాగతే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి; పచ్చుప్పన్నే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అతీతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి? అతీతే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కేతి అనువిచారేతి. తస్స అతీతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కయతో అనువిచారయతో ఛన్దో జాయతి. ఛన్దజాతో తేహి ధమ్మేహి సంయుత్తో హోతి. ఏతమహం, భిక్ఖవే, సంయోజనం వదామి యో చేతసో సారాగో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అతీతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనాగతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి? అనాగతే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కేతి అనువిచారేతి. తస్స అనాగతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కయతో అనువిచారయతో ఛన్దో జాయతి. ఛన్దజాతో తేహి ధమ్మేహి సంయుత్తో హోతి. ఏతమహం, భిక్ఖవే, సంయోజనం వదామి యో చేతసో సారాగో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అనాగతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి? పచ్చుప్పన్నే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కేతి అనువిచారేతి. తస్స పచ్చుప్పన్నే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ చేతసా అనువితక్కయతో అనువిచారయతో ఛన్దో జాయతి. ఛన్దజాతో తేహి ధమ్మేహి సంయుత్తో హోతి. ఏతమహం, భిక్ఖవే, సంయోజనం వదామి యో చేతసో సారాగో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో జాయతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి నిదానాని కమ్మానం సముదయాయ.

‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, నిదానాని కమ్మానం సముదయాయ. కతమాని తీణి? అతీతే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి; అనాగతే భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి; పచ్చుప్పన్నే, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అతీతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి? అతీతానం, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియానం ధమ్మానం ఆయతిం విపాకం పజానాతి. ఆయతిం విపాకం విదిత్వా తదభినివత్తేతి. తదభినివత్తేత్వా [తదభినివజ్జేతి, తదభినివజ్జేత్వా (సీ. స్యా. కం.)] చేతసా అభినివిజ్ఝిత్వా [అభివిరాజేత్వా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పఞ్ఞాయ అతివిజ్ఝ [అభినివిజ్ఝ (క.)] పస్సతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అతీతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనాగతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి? అనాగతానం, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియానం ధమ్మానం ఆయతిం విపాకం పజానాతి. ఆయతిం విపాకం విదిత్వా తదభినివత్తేతి. తదభినివత్తేత్వా చేతసా అభినివిజ్ఝిత్వా పఞ్ఞాయ అతివిజ్ఝ పస్సతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అనాగతే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి? పచ్చుప్పన్నానం, భిక్ఖవే, ఛన్దరాగట్ఠానియానం ధమ్మానం ఆయతిం విపాకం పజానాతి, ఆయతిం విపాకం విదిత్వా తదభినివత్తేతి, తదభినివత్తేత్వా చేతసా అభినివిజ్ఝిత్వా పఞ్ఞాయ అతివిజ్ఝ పస్సతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నే ఛన్దరాగట్ఠానియే ధమ్మే ఆరబ్భ ఛన్దో న జాయతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి నిదానాని కమ్మానం సముదయాయా’’తి. దసమం.

సమ్బోధవగ్గో పఠమో.