౮. అఞ్ఞతిత్థియసుత్తం

౬౯. ‘‘సచే, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘తయోమే, ఆవుసో, ధమ్మా. కతమే తయో? రాగో, దోసో, మోహో – ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో ధమ్మా. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం ధమ్మానం కో విసేసో కో అధిప్పయాసో [అధిప్పాయో (సీ.) అధిప్పాయాసో (స్యా. కం. పీ.) అధి + ప + యసు + ణ = అధిప్పయాసో] కిం నానాకరణ’న్తి? ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, భిక్ఖవే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం కిన్తి బ్యాకరేయ్యాథా’’తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా భగవంనేత్తికా భగవంపటిసరణా. సాధు వత, భన్తే, భగవన్తంయేవ పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘సచే, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘తయోమే, ఆవుసో, ధమ్మా. కతమే తయో? రాగో, దోసో, మోహో – ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో ధమ్మా; ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం ధమ్మానం కో విసేసో కో అధిప్పయాసో కిం నానాకరణ’న్తి? ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, భిక్ఖవే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ‘రాగో ఖో, ఆవుసో, అప్పసావజ్జో దన్ధవిరాగీ, దోసో మహాసావజ్జో ఖిప్పవిరాగీ, మోహో మహాసావజ్జో దన్ధవిరాగీ’’’ తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా రాగో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా రాగో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’తి? ‘సుభనిమిత్తన్తిస్స వచనీయం. తస్స సుభనిమిత్తం అయోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో వా రాగో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా రాగో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా రాగో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా రాగో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’’’తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా దోసో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా దోసో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’తి? ‘పటిఘనిమిత్తం తిస్స వచనీయం. తస్స పటిఘనిమిత్తం అయోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో వా దోసో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా దోసో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా దోసో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా దోసో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’’’తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా మోహో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా మోహో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’తి? ‘అయోనిసో మనసికారో తిస్స వచనీయం. తస్స అయోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో వా మోహో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా మోహో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా మోహో ఉప్పజ్జతి ఉప్పన్నో వా మోహో భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తతీ’’’తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో చేవ రాగో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ రాగో పహీయతీ’తి? ‘అసుభనిమిత్తన్తిస్స వచనీయం. తస్స అసుభనిమిత్తం యోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో చేవ రాగో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ రాగో పహీయతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో చేవ రాగో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ రాగో పహీయతీ’’’తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో చేవ దోసో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ దోసో పహీయతీ’తి? ‘మేత్తా చేతోవిముత్తీ తిస్స వచనీయం. తస్స మేత్తం చేతోవిముత్తిం యోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో చేవ దోసో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ దోసో పహీయతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో చేవ దోసో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ దోసో పహీయతీ’’’తి.

‘‘‘కో పనావుసో, హేతు కో పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో చేవ మోహో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ మోహో పహీయతీ’తి? ‘యోనిసోమనసికారో తిస్స వచనీయం. తస్స యోనిసో మనసి కరోతో అనుప్పన్నో చేవ మోహో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ మోహో పహీయతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు అయం పచ్చయో యేన అనుప్పన్నో వా మోహో నుప్పజ్జతి ఉప్పన్నో చ మోహో పహీయతీ’’’తి. అట్ఠమం.