౯. జాణుస్సోణిసుత్తం

౬౦. అథ ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యస్సస్సు, భో గోతమ, యఞ్ఞో వా సద్ధం వా థాలిపాకో వా దేయ్యధమ్మం వా, తేవిజ్జేసు బ్రాహ్మణేసు దానం దదేయ్యా’’తి. ‘‘యథా కథం పన, బ్రాహ్మణ, బ్రాహ్మణా తేవిజ్జం పఞ్ఞపేన్తీ’’తి? ‘‘ఇధ ఖో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో ఉభతో సుజాతో హోతి మాతితో చ పితితో చ సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన, అజ్ఝాయకో మన్తధరో, తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం, పదకో, వేయ్యాకరణో, లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయోతి. ఏవం ఖో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణా తేవిజ్జం పఞ్ఞపేన్తీ’’తి.

‘‘అఞ్ఞథా ఖో, బ్రాహ్మణ, బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం తేవిజ్జం పఞ్ఞపేన్తి, అఞ్ఞథా చ పన అరియస్స వినయే తేవిజ్జో హోతీ’’తి. ‘‘యథా కథం పన, భో గోతమ, అరియస్స వినయే తేవిజ్జో హోతి? సాధు మే భవం గోతమో తథా ధమ్మం దేసేతు యథా అరియస్స వినయే తేవిజ్జో హోతీ’’తి. ‘‘తేన హి, బ్రాహ్మణ, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి.

‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేతి. సో అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. అయమస్స పఠమా విజ్జా అధిగతా హోతి; అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా; తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో.

‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే సత్తానం చుతూపపాతఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేతి. సో దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి. అయమస్స దుతియా విజ్జా అధిగతా హోతి; అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా; తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో.

‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే ఆసవానం ఖయఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేతి. సో ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యథాభూతం పజానాతి…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యథాభూతం పజానాతి; ‘ఇమే ఆసవా’తి యథాభూతం పజానాతి…పే… ‘అయం ఆసవనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యథాభూతం పజానాతి. తస్స ఏవం జానతో ఏవం పస్సతో కామాసవాపి చిత్తం విముచ్చతి, భవాసవాపి చిత్తం విముచ్చతి, అవిజ్జాసవాపి చిత్తం విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతి. అయమస్స తతియా విజ్జా అధిగతా హోతి; అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా; తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో’’తి.

‘‘యో సీలబ్బతసమ్పన్నో, పహితత్తో సమాహితో;

చిత్తం యస్స వసీభూతం, ఏకగ్గం సుసమాహితం.

[ధ. ప. ౪౨౩; ఇతివు. ౯౯] ‘‘పుబ్బేనివాసం యో వేదీ, సగ్గాపాయఞ్చ పస్సతి;

అథో జాతిక్ఖయం పత్తో, అభిఞ్ఞావోసితో ముని.

‘‘ఏతాహి తీహి విజ్జాహి, తేవిజ్జో హోతి బ్రాహ్మణో;

తమహం వదామి తేవిజ్జం, నాఞ్ఞం లపితలాపన’’న్తి.

‘‘ఏవం ఖో, బ్రాహ్మణ, అరియస్స వినయే తేవిజ్జో హోతీ’’తి. ‘‘అఞ్ఞథా, భో గోతమ, బ్రాహ్మణానం తేవిజ్జో, అఞ్ఞథా చ పన అరియస్స వినయే తేవిజ్జో హోతి. ఇమస్స చ, భో గోతమ, అరియస్స వినయే తేవిజ్జస్స బ్రాహ్మణానం తేవిజ్జో కలం నాగ్ఘతి సోళసిం’’.

‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. నవమం.