౫. ఉత్తియసుత్తం

౯౫. అథ ఖో ఉత్తియో పరిబ్బాజకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఉత్తియో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి? ‘‘అబ్యాకతం ఖో ఏతం, ఉత్తియ, మయా – ‘సస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’’న్తి.

‘‘కిం పన, భో గోతమ, అసస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి? ‘‘ఏతమ్పి ఖో, ఉత్తియ, అబ్యాకతం మయా – ‘అసస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’’న్తి.

‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, అన్తవా లోకో…పే… అనన్తవా లోకో… తం జీవం తం సరీరం… అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరం… హోతి తథాగతో పరం మరణా … న హోతి తథాగతో పరం మరణా… హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా… నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి? ‘‘ఏతమ్పి ఖో, ఉత్తియ, అబ్యాకతం మయా – ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’’న్తి.

‘‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి, ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘అబ్యాకతం ఖో ఏతం, ఉత్తియ, మయా – సస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి వదేసి.

‘‘‘కిం పన, భో గోతమ, అసస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి, ఇతి పుట్ఠో సమానో – ‘ఏతమ్పి ఖో, ఉత్తియ, అబ్యాకతం మయా అసస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి వదేసి.

‘‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, అన్తవా లోకో…పే… అనన్తవా లోకో… తం జీవం తం సరీరం… అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరం… హోతి తథాగతో పరం మరణా… న హోతి తథాగతో పరం మరణా… హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా… నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞన్తి, ఇతి పుట్ఠో సమానో – ‘ఏతమ్పి ఖో, ఉత్తియ, అబ్యాకతం మయా – ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’న్తి వదేసి. అథ కిఞ్చరహి భోతా గోతమేన బ్యాకత’’న్తి?

‘‘అభిఞ్ఞాయ ఖో అహం, ఉత్తియ, సావకానం ధమ్మం దేసేమి సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి.

‘‘యం పనేతం భవం గోతమో అభిఞ్ఞాయ సావకానం ధమ్మం దేసేసి సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ, సబ్బో వా [సబ్బో చ (క.)] తేన లోకో నీయతి [నీయిస్సతి (సీ.), నియ్యాస్సతి (స్యా.), నియ్యంస్సతి (పీ.)] ఉపడ్ఢో వా తిభాగో వా’’తి [తిభాగో వాతి పదేహి (క.)]? ఏవం వుత్తే భగవా తుణ్హీ అహోసి.

అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘మా హేవం ఖో ఉత్తియో పరిబ్బాజకో పాపకం దిట్ఠిగతం పటిలభి – ‘సబ్బసాముక్కంసికం వత మే సమణో గోతమో పఞ్హం పుట్ఠో సంసాదేతి, నో విస్సజ్జేతి, న నూన విసహతీ’తి. తదస్స ఉత్తియస్స పరిబ్బాజకస్స దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో ఉత్తియం పరిబ్బాజకం ఏతదవోచ – ‘‘తేనహావుసో ఉత్తియ, ఉపమం తే కరిస్సామి. ఉపమాయ మిధేకచ్చే విఞ్ఞూ పురిసా భాసితస్స అత్థం ఆజానన్తి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో ఉత్తియ, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం దళ్హుద్ధాపం [దళ్హుద్దాపం (సీ. పీ.)] దళ్హపాకారతోరణం ఏకద్వారం. తత్రస్స దోవారికో పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ అఞ్ఞాతానం నివారేతా ఞాతానం పవేసేతా. సో తస్స నగరస్స సమన్తా అనుపరియాయపథం అనుక్కమతి. అనుపరియాయపథం అనుక్కమమానో న పస్సేయ్య పాకారసన్ధిం వా పాకారవివరం వా, అన్తమసో బిళారనిక్ఖమనమత్తమ్పి. నో చ ఖ్వస్స ఏవం ఞాణం హోతి – ‘ఏత్తకా పాణా ఇమం నగరం పవిసన్తి వా నిక్ఖమన్తి వా’తి. అథ ఖ్వస్స ఏవమేత్థ హోతి – ‘యే ఖో కేచి ఓళారికా పాణా ఇమం నగరం పవిసన్తి వా నిక్ఖమన్తి వా, సబ్బే తే ఇమినా ద్వారేన పవిసన్తి వా నిక్ఖమన్తి వా’తి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, ఆవుసో ఉత్తియ, న తథాగతస్స ఏవం ఉస్సుక్కం హోతి – ‘సబ్బో వా తేన లోకో నీయతి, ఉపడ్ఢో వా, తిభాగో వా’తి. అథ ఖో ఏవమేత్థ తథాగతస్స హోతి – ‘యే ఖో కేచి లోకమ్హా నీయింసు వా నీయన్తి వా నీయిస్సన్తి వా, సబ్బే తే పఞ్చ నీవరణే పహాయ చేతసో ఉపక్కిలేసే పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణే, చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తా, సత్త బోజ్ఝఙ్గే యథాభూతం భావేత్వా. ఏవమేతే [ఏవమేతేన (క.)] లోకమ్హా నీయింసు వా నీయన్తి వా నీయిస్సన్తి వా’తి. యదేవ ఖో త్వం [యదేవ ఖ్వేత్థ (క.)], ఆవుసో ఉత్తియ, భగవన్తం పఞ్హం [ఇమం పఞ్హం (స్యా. క.)] అపుచ్ఛి తదేవేతం పఞ్హం భగవన్తం అఞ్ఞేన పరియాయేన అపుచ్ఛి. తస్మా తే తం భగవా న బ్యాకాసీ’’తి. పఞ్చమం.