౪. బ్యాకరణసుత్తం

౮౪. తత్ర ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో భిక్ఖవే’’తి. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏతదవోచ –

‘‘ఇధావుసో, భిక్ఖు అఞ్ఞం బ్యాకరోతి – ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానామీ’తి. తమేనం తథాగతో వా తథాగతసావకో వా ఝాయీ సమాపత్తికుసలో పరచిత్తకుసలో పరచిత్తపరియాయకుసలో సమనుయుఞ్జతి సమనుగ్గాహతి సమనుభాసతి. సో తథాగతేన వా తథాగతసావకేన వా ఝాయినా సమాపత్తికుసలేన పరచిత్తకుసలేన పరచిత్తపరియాయకుసలేన సమనుయుఞ్జియమానో సమనుగ్గాహియమానో సమనుభాసియమానో ఇరీణం ఆపజ్జతి విచినం [విసినం (సీ. అట్ఠ.)] ఆపజ్జతి అనయం ఆపజ్జతి బ్యసనం ఆపజ్జతి అనయబ్యసనం ఆపజ్జతి.

‘‘తమేనం తథాగతో వా తథాగతసావకో వా ఝాయీ సమాపత్తికుసలో పరచిత్తకుసలో పరచిత్తపరియాయకుసలో ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ మనసి కరోతి – ‘కిం ను ఖో అయమాయస్మా అఞ్ఞం బ్యాకరోతి – ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానామీ’తి?

‘‘తమేనం తథాగతో వా తథాగతసావకో వా ఝాయీ సమాపత్తికుసలో పరచిత్తకుసలో పరచిత్తపరియాయకుసలో ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానాతి –

‘కోధనో ఖో అయమాయస్మా; కోధపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. కోధపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘ఉపనాహీ ఖో పన అయమాయస్మా; ఉపనాహపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. ఉపనాహపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘మక్ఖీ ఖో పన అయమాయస్మా; మక్ఖపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. మక్ఖపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘పళాసీ ఖో పన అయమాయస్మా; పళాసపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. పళాసపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘ఇస్సుకీ ఖో పన అయమాయస్మా; ఇస్సాపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. ఇస్సాపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘మచ్ఛరీ ఖో పన అయమాయస్మా; మచ్ఛేరపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. మచ్ఛేరపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘సఠో ఖో పన అయమాయస్మా; సాఠేయ్యపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. సాఠేయ్యపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘మాయావీ ఖో పన అయమాయస్మా; మాయాపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. మాయాపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘పాపిచ్ఛో ఖో పన అయమాయస్మా; ఇచ్ఛాపరియుట్ఠితేన చేతసా బహులం విహరతి. ఇచ్ఛాపరియుట్ఠానం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం.

‘సతి [ముట్ఠస్సతి (సీ. స్యా.)] ఖో పన అయమాయస్మా ఉత్తరి కరణీయే ఓరమత్తకేన విసేసాధిగమేన అన్తరా వోసానం ఆపన్నో. అన్తరా వోసానగమనం ఖో పన తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే పరిహానమేతం’.

‘‘సో వతావుసో, భిక్ఖు ‘ఇమే దస ధమ్మే అప్పహాయ ఇమస్మిం ధమ్మవినయే వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. సో వతావుసో, భిక్ఖు ‘ఇమే దస ధమ్మే పహాయ ఇమస్మిం ధమ్మవినయే వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతీ’’తి. చతుత్థం.