3. வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கோ

வஸ்ஸூபனாயிகஅனுஜானனகதா²தி³வண்ணனா

184. வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கே அபரஸ்மிம் தி³வஸேதி து³தியே பாடிபத³தி³வஸே.

185. அஞ்ஞத்த² அருணம் உட்டா²பனேன வாதி ஸாபேக்க²ஸ்ஸ அகரணீயேன க³ந்த்வா அஞ்ஞத்த² அருணம் உட்டா²பனேன வா. பரிஹானீதி கு³ணபரிஹானி.

187. பாளியம் ஸத்தாஹம் ஸன்னிவத்தோ காதப்³போ³தி ஸகலம் ஸத்தாஹம் ப³ஹி ஏவ அவீதினாமேத்வா ஸத்தாஹபரியோஸானபூ⁴தம் அருணுட்டா²னகாலம் புன விஹாரேவ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸத்தாஹம் விஹாரே ஸன்னிவத்தம் காதப்³ப³ம். ஸத்தாஹபரியோஸானகாலோ ஹி இத⁴ ஸத்தாஹ-ஸத்³தே³ன வுத்தோ, தத³பேக்கா²ய ச ‘‘ஸன்னிவத்தோ’’தி புல்லிங்கே³ன வுத்தம். தீணி பரிஹீனானீதி பி⁴க்கு²னீனம் வச்சகுடிஆதீ³னம் படிக்கி²த்தத்தா பரிஹீனானி.

189. ந பலுஜ்ஜதீதி அஞ்ஞேஸம் அப்பகு³ணத்தா, மம ச மரணேன ந வினஸ்ஸதி.

வஸ்ஸூபனாயிகஅனுஜானனகதா²தி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பஹிதேயேவஅனுஜானனகதா²வண்ணனா

199. பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸனகபுரிஸோதி அனஞ்ஞக³திகோதி த³ஸ்ஸேதி. க³ந்தப்³ப³ந்தி ஸங்க⁴கரணீயேன அப்பஹிதேபி க³ந்தப்³ப³ம். ஏத்த² ச அனுபாஸகேஹிபி ஸாஸனபா⁴வம் ஞாதுகாமேஹி பஹிதே தேஸம் பஸாத³வட்³டி⁴ம் ஸம்பஸ்ஸந்தேஹிபி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் வட்டதீதி க³ஹேதப்³ப³ம்.

ரத்திச்சே²த³வினிச்ச²யோதி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா ப³ஹித்³தா⁴ அருணுட்டா²பனஸங்கா²தஸ்ஸ ரத்திச்சே²த³ஸ்ஸ வினிச்ச²யோ. க³ந்தும் வட்டதீதி அந்தோஉபசாரஸீமாயம் டி²தேனேவ ஸத்தாஹகரணீயனிமித்தம் ஸல்லக்கே²த்வா இமினா நிமித்தேன க³ந்த்வா ‘‘அந்தோஸத்தாஹே ஆக³ச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³ந்தும் வட்டதி. புரிமக்க²ணே ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³மனக்க²ணே விஸ்ஸரித்வா க³தேபி தோ³ஸோ நத்தி² ‘‘ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி (மஹாவ. 207) வுத்தத்தா. ஸப்³ப³தா² பன ஆபோ⁴க³ம் அகத்வா க³தஸ்ஸ வஸ்ஸச்சே²தோ³தி வத³ந்தி. யோ பன ஸத்தாஹகரணீயனிமித்தாபா⁴வேபி ‘‘ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³ந்த்வா ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³ச்ச²தி, தஸ்ஸ ஆபத்தியேவ, வஸ்ஸச்சே²தோ³ நத்தி² ஸத்தாஹஸ்ஸ ஸன்னிவத்தத்தாதி வத³ந்தி. வீமம்ஸித்வா க³ஹேதப்³ப³ம். ப⁴ண்ட³கந்தி சீவரப⁴ண்ட³ம். ஸம்பாபுணிதும் ந ஸக்கோதி, வட்டதீதி தத³ஹேவ ஆக³மனே ஸஉஸ்ஸாஹத்தா வஸ்ஸச்சே²தோ³ வா ஆபத்தி வா ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஆசரியந்தி அகி³லானம்பி நிஸ்ஸயாசரியஞ்ச த⁴ம்மாசரியஞ்ச, பகே³வ உபஸம்பதா³சரியஉபஜ்ஜா²யேஸு. வத³தி, வட்டதீதி ஸத்தாஹாதிக்கமே ஆபத்திஅபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், வஸ்ஸச்சே²தோ³ பன ஹோதி ஏவ.

பஹிதேயேவஅனுஜானனகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

அந்தராயேஅனாபத்திவஸ்ஸச்சே²த³கதா²வண்ணனா

200. பாளியம் க³ண்ஹிம்ஸூதி க³ஹேத்வா கா²தி³ம்ஸு. பரிபாதிம்ஸூதி பலாபேஸும், அனுப³ந்தி⁴ம்ஸூதி அத்தோ².

201. ஸத்தாஹவாரேன அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³தி ஏத்த² ச²தி³வஸானி ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமேத்வா ஸத்தமே தி³வஸே புராருணா ஏவ அந்தோஉபசாரஸீமாய பவிஸித்வா அருணம் உட்டா²பேத்வா புனதி³வஸே ஸத்தாஹம் அதி⁴ட்டா²ய க³ந்தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கேசி பன ‘‘ஸத்தமே தி³வஸே ஆக³ந்த்வா அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவ தி³வஸபா⁴கே³பி க³ந்தும் வட்டதீ’’தி வத³ந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம் ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா. ஸத்தமே தி³வஸே தத்த² அருணுட்டா²பனமேவ ஹி ஸந்தா⁴ய பாளியம்பி ‘‘ஸத்தாஹம் ஸன்னிவத்தோ காதப்³போ³’’தி வுத்தம். அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³ச்ச²ந்தோ அந்தோ அப்பவிஸித்வா ப³ஹித்³தா⁴வ ஸத்தாஹம் வீதினாமேந்தேன ஸமுச்சி²ன்னவஸ்ஸோ ஏவ ப⁴விஸ்ஸதி அருணஸ்ஸ ப³ஹி ஏவ உட்டா²பிதத்தா. இதரதா² ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வசனம் நிரத்த²கம் ஸியா ‘‘ஸத்தாஹவாரேன அந்தோவிஹாரே பவிஸித்வா அருணம் அனுட்டா²பேத்வாபி க³ந்தப்³ப³’’ந்தி வத்தப்³ப³தோ. அஞ்ஞேஸு ச டா²னேஸு அருணுட்டா²பனமேவ வுச்சதி. வக்க²தி ஹி சீவரக்க²ந்த⁴கே ‘‘ஏகஸ்மிம் விஹாரே வஸந்தோ இதரஸ்மிம் ஸத்தாஹவாரேன அருணமேவ உட்டா²பேதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 364).

அதா²பி யம் தே வதே³ய்யும் ‘‘ஸத்தமே தி³வஸே யதா³ கதா³சி பவிட்டே²ன தம்தி³வஸனிஸ்ஸிதோ அதீதஅருணோ உட்டா²பிதோ நாம ஹோதீதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய அட்ட²கதா²யம் வுத்த’’ந்தி, தம் ஸத்³த³க³தியாபி ந ஸமேதி. ந ஹி உட்டி²தே அருணே பச்சா² பவிட்டோ² தஸ்ஸ பயோஜகோ உட்டா²பகோ ப⁴விதுமரஹதி. யதி³ ப⁴வேய்ய, வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா பனஸ்ஸ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவ ஸத்தாஹகரணீயேன பக்கந்தஸ்ஸாபீதி ஏத்த² ‘‘அருணம் அனுட்டா²பேத்வா’’தி வசனம் விருஜ்ஜே²ய்ய, தேனபி தம்தி³வஸஸன்னிஸ்ஸிதஸ்ஸ அருணஸ்ஸ உட்டா²பிதத்தா. ஆரஞ்ஞகஸ்ஸாபி ஹி பி⁴க்கு²னோ ஸாயன்ஹஸமயே அங்க³யுத்தம் அரஞ்ஞட்டா²னம் க³ந்த்வா ததா³ ஏவ நிவத்தந்தஸ்ஸ அருணோ உட்டா²பிதோ து⁴தங்க³ஞ்ச விஸோதி⁴தம் ஸியா, ந சேதம் யுத்தம் அருணுக்³க³மனகாலே ஏவ அருணுட்டா²பனஸ்ஸ வுத்தத்தா. வுத்தஞ்ஹி ‘‘காலஸ்ஸேவ பன நிக்க²மித்வா அங்க³யுத்தே டா²னே அருணம் உட்டா²பேதப்³ப³ம். ஸசே அருணுட்டா²னவேலாயம் தேஸம் ஆபா³தோ⁴ வட்³ட⁴தி, தேஸம் ஏவ கிச்சம் காதப்³ப³ம், ந து⁴தங்க³விஸுத்³தி⁴கேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி (விஸுத்³தி⁴. 1.31). ததா² பாரிவாஸிகாதீ³னம்பி அருணம் அனுட்டா²பேத்வா வத்தம் நிக்கி²பந்தானம் ரத்திச்சே²தோ³ வுத்தோ. ‘‘உக்³க³தே அருணே நிக்கி²பிதப்³ப³’’ந்தி (சூளவ. 97) ஹி வுத்தம். ஸஹஸேய்யஸிக்கா²பதே³பி அனுபஸம்பன்னேஹி ஸஹ நிவுத்த²பா⁴வபரிமோசனத்த²ம் ‘‘புராருணா நிக்க²மித்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் சீவரவிப்பவாஸாதீ³ஸு ச ஸப்³ப³த்த² ரத்திபரியோஸானே ஆகா³மிஅருணவஸேனேவ அருணுட்டா²பனம் த³ஸ்ஸிதம், ந அதீதாருணவஸேன. தஸ்மா வுத்தனயேனேவேத்த² அருணுட்டா²பனம் வேதி³தப்³ப³ம் அஞ்ஞதா² வஸ்ஸச்சே²த³த்தா.

யம் பன வஸ்ஸம் உபக³தஸ்ஸ தத³ஹேவ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா ஸகரணீயஸ்ஸ பக்கமனவசனம், தம் வஸ்ஸம் உபக³தகாலதோ பட்டா²ய யதா³ கதா³சி நிமித்தே ஸதி க³மனஸ்ஸ அனுஞ்ஞாதத்தா யுத்தம், ந பன ஸத்தாஹவாரேன க³தஸ்ஸ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவ க³மனம் ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா ஏவ. யதா² வா ‘‘ஸத்தாஹம் அனாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதி, ஆக³ச்சே²ய்ய வா ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தம் ஆவாஸம், ந வா ஆக³ச்சே²ய்யா’’திஆதி³னா (மஹாவ. 207) பச்சி²மஸத்தாஹே அனாக³மனே அனுஞ்ஞாதேபி அஞ்ஞஸத்தாஹேஸு ந வட்டதி. ஏவம் பட²மஸத்தாஹே அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³மனே அனுஞ்ஞாதேபி ததோ பரேஸு ஸத்தாஹேஸு ஆக³தஸ்ஸ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³மனம் ந வட்டதீதி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம். இத⁴ ஆஹடந்தி விஹாரதோ ப³ஹி ஆக³தட்டா²னே ஆனீதம்.

அந்தராயேஅனாபத்திவஸ்ஸச்சே²த³கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

வஜாதீ³ஸு வஸ்ஸூபக³மனகதா²வண்ணனா

203. உபக³ந்தும் 68 ந வட்டதீதி குடிகாதீ³னம் அபா⁴வேன ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி ஏவம் வசீபே⁴த³ம் கத்வா உபக³ந்தும் ந வட்டதி.

204. பாளியம் பிஸாசில்லிகாதி பிஸாசதா³ரகா. பவிஸனத்³வாரம் யோஜேத்வாதி ஸகவாடத்³வாரம் கத்வா. ருக்க²ம் சி²ந்தி³த்வாதி ஸுஸிரட்டா²னஸ்ஸ உபரிபா⁴க³ம் சி²ந்தி³த்வா. கா²ணுமத்த²கேதி ஸுஸிரகா²ணுமத்த²கே. டங்கிதமஞ்சோ நாம தீ³கே⁴ மஞ்சபாதே³ விஜ்ஜி²த்வா அடனியோ பவேஸேத்வா கதோ, ஸோ ஹேட்டு²பரியவஸேன பஞ்ஞத்தோபி புரிமஸதி³ஸோவ ஹோதி, தம் ஸுஸானே, தே³வதாடா²னே ச ட²பேந்தி. சதுன்னம் பாஸாணானம் உபரி பாஸாணப²லகே அத்த²ரித்வா கதகே³ஹம்பி ‘‘டங்கிதமஞ்சோ’’தி வுச்சதி.

வஜாதீ³ஸுவஸ்ஸூபக³மனகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

அத⁴ம்மிககதிகாதி³கதா²வண்ணனா

205. மஹாவிப⁴ங்கே³தி சதுத்த²பாராஜிகவண்ணனாயம். பரதோ ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கேபி அத⁴ம்மிகம் கதிகவத்தம் ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி ஏவ.

207. யஸ்மா நானாஸீமாயம் த்³வீஸு ஆவாஸேஸு வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ‘‘து³தியே வஸிஸ்ஸாமீ’’தி உபசாரதோ நிக்க²ந்தமத்தே பட²மோ ஸேனாஸனக்³கா³ஹோ படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி. தஸ்மா பாளியம் ‘‘தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ புரிமிகா ச ந பஞ்ஞாயதீ’’தி பட²மம் ஸேனாஸனக்³கா³ஹம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். து³தியே ஸேனாஸனக்³கா³ஹே பன புரிமிகா பஞ்ஞாயதேவ, தத்தே²வ தேமாஸம் வஸந்தோ புரிமவஸ்ஸம்வுத்தோ² ஏவ ஹோதி, ததோ வா பன து³தியதி³வஸாதீ³ஸு ‘‘பட²மஸேனாஸனே வஸிஸ்ஸாமீ’’தி உபசாராதிக்கமே புரிமிகாபி ந பஞ்ஞாயதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

208. பாளியம் ‘‘ஸோ ஸத்தாஹம் அனாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி வுத்தத்தா பவாரணாதி³வஸேபி ஸத்தாஹகரணீயம் வினா க³ந்தும் ந வட்டதீதி வேதி³தப்³ப³ம். கோமுதி³யா சாதுமாஸினியாதி பச்சி²ம-கத்திகபுண்ணமாய. ஸா ஹி தஸ்மிம் காலே குமுதா³னம் அத்தி²தாய கோமுதீ³, சதுன்னம் வஸ்ஸிகமாஸானம் பரியோஸானத்தா சாதுமாஸினீதி ச வுச்சதி.

அத⁴ம்மிககதிகாதி³கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கவண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.