நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

வினயபிடகே

விமதிவினோத³னீ-டீகா (பட²மோ பா⁴கோ³)

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

கருணாபுண்ணஹத³யம், ஸுக³தம் ஹிததா³யகம்;

நத்வா த⁴ம்மஞ்ச விமலம், ஸங்க⁴ஞ்ச கு³ணஸம்பத³ம்.

வண்ணனா நிபுணாஹேஸும், வினயட்ட²கதா²ய யா;

புப்³ப³கேஹி கதா நேகா, நானானயஸமாகுலா.

தத்த² காசி ஸுவித்தி²ண்ணா, து³க்கோ²கா³ஹா ச க³ந்த²தோ;

விரத்³தா⁴ அத்த²தோ சாபி, ஸத்³த³தோ சாபி கத்த²சி.

காசி கத்த²சி அபுண்ணா, காசி ஸம்மோஹகாரினீ;

தஸ்மா தாஹி ஸமாதா³ய, ஸாரம் ஸங்கே²பரூபதோ.

லீனத்த²ஞ்ச பகாஸேந்தோ, விரத்³த⁴ஞ்ச விஸோத⁴யம்;

உபட்டி²தனயஞ்சாபி, தத்த² தத்த² பகாஸயம்.

வினயே விமதிம் சே²தும், பி⁴க்கூ²னம் லஹுவுத்தினம்;

ஸங்கே²பேன லிகி²ஸ்ஸாமி, தஸ்ஸா லீனத்த²வண்ணனம்.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

வினயஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயம் நமஸ்ஸிதுகாமோ தஸ்ஸ விஸிட்ட²கு³ணயோக³ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் யோ கப்பகோடீஹிபீதிஆதி³மாஹ. விஸிட்ட²கு³ணயோகே³ன ஹி வந்த³னாரஹபா⁴வோ, வந்த³னாரஹே ச கதா வந்த³னா யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் ஸாதே⁴தி. ஏத்த² ச ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயபணாமகரணப்பயோஜனம் தத்த² தத்த² ப³ஹுதா⁴ பபஞ்சேந்தி ஆசரியா, மயம் பன இதா⁴தி⁴ப்பேதமேவ பயோஜனம் த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாம. தஸ்மா ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயபணாமகரணம் யதா²படிஞ்ஞாதஸம்வண்ணனாய அனந்தராயேன பரிஸமாபனத்த²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘தஸ்ஸானுபா⁴வேன ஹதந்தராயோ’’தி. ரதனத்தயபணாமகரணேன ஹி ராகா³தி³தோ³ஸவிக³மதோ பஞ்ஞாதி³கு³ணபாடவதோ ஆயுஆதி³வட்³ட⁴னதோ புஞ்ஞாதிஸயபா⁴வாதி³தோ ச ஹோதேவ யதா²படிஞ்ஞாதஸம்வண்ணனாய அனந்தராயேன பரிஸமாபனம்.

தத்த² பட²மம் தாவ ப⁴க³வதோ வந்த³னம் கத்துகாமோ ‘‘யோ கப்பகோடீஹிபி…பே… தஸ்ஸா’’தி ஆஹ. இமிஸ்ஸா பன வினயதே³ஸனாய கருணாப்பதா⁴னஞாணஸமுட்டி²ததாய கருணாப்பதா⁴னமேவ தோ²மனம் ஆரத்³த⁴ம். ஏஸா ஹி ஆசரியஸ்ஸ பகதி, யதி³த³ம் ஆரம்பா⁴னுரூபதோ²மனா. கருணாக்³க³ஹணேன சேத்த² அபரிமேய்யப்பபா⁴வா ஸப்³பே³பி பு³த்³த⁴கு³ணா நயதோ ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³ தம்மூலகத்தா ஸேஸபு³த்³த⁴கு³ணானம். தத்த² யோதி இமஸ்ஸ அனியமவசனஸ்ஸ நாதோ²தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. கப்பகோடீஹிபி அப்பமேய்யம் காலந்தி கப்பகோடிக³ணனாவஸேனபி ‘‘ஏத்தகா கப்பகோடியோ’’தி பமேதும் அஸக்குணேய்யம் காலம். அபி-ஸத்³தே³ன பகே³வ வஸ்ஸக³ணனாயாதி த³ஸ்ஸேதி. அப்பமேய்யம் காலந்தி ச அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம், தேன கப்பகோடிக³ணனாவஸேன பரிச்சி²ந்தி³துமஸக்குணேய்யமபி, அஸங்க்²யேய்யவஸேன பன பரிச்சி²ந்தி³தப்³ப³தோ ஸலக்க²ம் சதுரஸங்க்²யேய்யகப்பகாலம் அச்சந்தமேவ நிரந்தரம் பஞ்சமஹாபஅச்சாகா³தி³அதிது³க்கரானி கரோந்தோ கே²த³ம் காயிகம் பரிஸ்ஸமம் பத்தோதி த³ஸ்ஸேதி.

லோகஹிதாயாதி ஸத்தலோகஸ்ஸ ஹிதாய. நாத²தீதி நாதோ², வேனேய்யானம் ஹிதஸுக²ம் ஆஸீஸதீதி அத்தோ². அத² வா நாத²தி வேனேய்யக³தே கிலேஸே உபதாபேதி, நாத²தி வா யாசதி வேனேய்யே அத்தனோ ஹிதகரணே யாசித்வாபி நியோஜேதீதி நாதோ², லோகபடிஸரணோ லோகஸாமீ லோகனாயகோதி வுத்தம் ஹோதி. மஹாகாருணிகஸ்ஸாதி யோ கருணாய கம்பிதஹத³யத்தா லோகஹிதத்த²ம் அதிது³க்கரகிரியாய அனேகப்பகாரம் தாதி³ஸம் து³க்க²ம் அனுப⁴வித்வா ஆக³தோ, தஸ்ஸ மஹாகாருணிகஸ்ஸாதி அத்தோ². தத்த² கிரதீதி கருணா, பரது³க்க²ம் விக்கி²பதி அபனேதீதி அத்தோ². து³க்கி²தேஸு வா கிரியதி பஸாரியதீதி கருணா. அத² வா கிணாதீதி கருணா, பரது³க்கே² ஸதி காருணிகம் ஹிம்ஸதி விபா³தே⁴தி, வினாஸேதி வா பரஸ்ஸ து³க்க²ந்தி அத்தோ². பரது³க்கே² ஸதி ஸாதூ⁴னம் கம்பனம் ஹத³யகே²த³ம் கரோதீதி வா கருணா. அத² வா கமிதி ஸுக²ம், தம் ருந்த⁴தீதி கருணா. ஏஸா ஹி பரது³க்கா²பனயனகாமதாலக்க²ணா அத்தஸுக²னிரபேக்க²தாய காருணிகானம் ஸுக²ம் ருந்த⁴தி விபா³தே⁴தி. கருணாய நியுத்தோ காருணிகோ, மஹந்தோ காருணிகோ மஹாகாருணிகோ, தஸ்ஸ நமோ அத்தூ²தி பாட²ஸேஸோ.

ஏவம் கருணாமுகே²ன ஸங்கே²பதோ ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி ப⁴க³வந்தம் தோ²மேத்வா இதா³னி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேதும் அஸம்பு³த⁴ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பு³த்³த⁴னிஸேவிதம் யம் அஸம்பு³த⁴ம் ஜீவலோகோ ப⁴வா ப⁴வம் க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ த⁴ம்மவரஸ்ஸ நமோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² அஸம்பு³த⁴ந்தி அஸம்பு³ஜ்ஜ²ந்தோ, யதா²ஸபா⁴வம் அப்படிவிஜ்ஜ²னதோதி வுத்தம் ஹோதி. ஹேதுஅத்தோ² ஹேத்த² அந்தபச்சயோ. யந்தி அனியமதோ ஸபரியத்திகோ நவலோகுத்தரத⁴ம்மோ கம்மபா⁴வேன நித்³தி³ட்டோ². பு³த்³த⁴னிஸேவிதந்தி தஸ்ஸேவ விஸேஸனம், ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன, பச்சேகபு³த்³த⁴ஸாவகபு³த்³தே⁴ஹிபி வா கோ³சராஸேவனபா⁴வனாஸேவனாஹி யதா²ரஹம் நிஸேவிதம், அஜஹிதந்தி அத்தோ². தத்த² பரியத்திப²லனிப்³பா³னானி கோ³சராஸேவனவஸேனேவ நிஸேவிதானி, மக்³கோ³ பன பா⁴வனாஸேவனவஸேனாபி பச்சவேக்க²ணஞாணாதி³வஸேன கோ³சராஸேவனவஸேனாபி நிஸேவிதோ. ப⁴வாப⁴வந்தி ப⁴வதோ ப⁴வம். அத² வா ஹீனபணீதாதி³வஸேன கு²த்³த³கம் மஹந்தஞ்ச ப⁴வந்தி அத்தோ². வுட்³ட⁴த்தோ²பி ஹி அ-காரோ தி³ஸ்ஸதி அஸேக்கா² த⁴ம்மாதிஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 11) விய. அத² வா ப⁴வோதி வுட்³டி⁴, அப⁴வோதி ஹானி. ப⁴வோதி வா ஸஸ்ஸததி³ட்டி², அப⁴வோதி உச்சே²த³தி³ட்டி². வுத்தப்பகாரோ ப⁴வோ ச அப⁴வோ ச ப⁴வாப⁴வோ, தம் ப⁴வாப⁴வம். க³ச்ச²தீதி உபக³ச்ச²தி. ஜீவலோகோதி ஸத்தலோகோ. அவிஜ்ஜாதி³கிலேஸஜாலவித்³த⁴ம்ஸினோதி த⁴ம்மவிஸேஸனம். தத்த² ந வித³தி த⁴ம்மானம் யதா²ஸபா⁴வம் ந விஜானாதீதி அவிஜ்ஜா, அஞ்ஞாணம். ஸா ஆதி³ யேஸம் தண்ஹாதீ³னம், தேயேவ கிலிஸ்ஸந்தி ஏதேஹி ஸத்தாதி கிலேஸா, தேயேவ ச ஸத்தானம் விபா³த⁴னட்டே²ன ஜாலஸதி³ஸாதி ஜாலம், தம் வித்³த⁴ம்ஸேதி ஸப்³ப³ஸோ வினாஸேதி ஸீலேனாதி அவிஜ்ஜாதி³கிலேஸஜாலவித்³த⁴ம்ஸீ, தஸ்ஸ.

நனு சேத்த² ஸபரியத்திகோ நவலோகுத்தரத⁴ம்மோ அதி⁴ப்பேதோ, தத்த² ச மக்³கோ³யேவ கிலேஸே வித்³த⁴ம்ஸேதி, நேதரேதி சே? வுச்சதே – மக்³க³ஸ்ஸாபி நிப்³பா³னமாக³ம்ம கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனதோ நிப்³பா³னம்பி கிலேஸே வித்³த⁴ம்ஸேதி நாம, மக்³க³ஸ்ஸ கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனகிச்சம் ப²லேன நிட்டி²தந்தி ப²லம்பி ‘‘கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸீ’’தி வுச்சதி, பரியத்தித⁴ம்மோபி கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயத்தா ‘‘கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸீ’’தி வத்தும் அரஹதீதி ந கோசி தோ³ஸோ. த⁴ம்மவரஸ்ஸ தஸ்ஸாதி புப்³பே³ அனியமிதஸ்ஸ நியாமகவசனம். தத்த² யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே சதூஸு அபாயேஸு ஸம்ஸாரது³க்கே² ச அபதமானே தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. வுத்தப்பகாரோ த⁴ம்மோ ஏவ அத்தனோ உத்தரிதராபா⁴வேன வரோ பவரோ அனுத்தரோதி த⁴ம்மவரோ, தஸ்ஸ த⁴ம்மவரஸ்ஸ நமோ அத்தூ²தி அத்தோ².

ஏவம் ஸங்கே²பனயேனேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மகு³ணேஹி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேத்வா இதா³னி அரியஸங்க⁴ம் தோ²மேதும் கு³ணேஹீதிஆதி³மாஹ. தத்த² கு³ணேஹி யோ யுத்தோ, தமரியஸங்க⁴ம் நமாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸீலாத³யோ கு³ணா சேத்த² லோகியலோகுத்தரா அதி⁴ப்பேதா. ‘‘விமுத்திவிமுத்திஞாண’’ந்தி வத்தப்³பே³ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸனயேன ‘‘விமுத்திஞாண’’ந்தி வுத்தம், ஆதி³ஸத்³த³பரியாயேன பபு⁴திஸத்³தே³ன வா விமுத்திக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² விமுத்தீதி ப²லம். விமுத்திஞாணந்தி பச்சவேக்க²ணஞாணம். பபு⁴தி-ஸத்³தே³ன ச²ளபி⁴ஞ்ஞாசதுபடிஸம்பி⁴தா³த³யோ கு³ணா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. குஸலத்தி²கானம் ஜனானம் புஞ்ஞாதிஸயவுட்³டி⁴யா கே²த்தஸதி³ஸத்தா கே²த்தந்தி ஆஹ ‘‘கே²த்தம் ஜனானம் குஸலத்தி²கான’’ந்தி. கி²த்தம் பீ³ஜம் மஹப்ப²லபா⁴வகரணேன தாயதீதி ஹி கே²த்தம். அரியஸங்க⁴ந்தி ஏத்த² ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே ந இரியனதோ, அயே ச இரியனதோ, ஸதே³வகேன லோகேன ‘‘ஸரண’’ந்தி அரணீயதோ உபக³ந்தப்³ப³தோ, உபக³தானஞ்ச தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோ அரியா, அட்ட² அரியபுக்³க³லா, அரியானம் ஸங்கோ⁴ ஸமூஹோதி அரியஸங்கோ⁴, தம் அரியஸங்க⁴ம்.

இதா³னி ரதனத்தயபணாமஜனிதம் குஸலாபி⁴ஸந்த³ம் யதா²தி⁴ப்பேதே பயோஜனே நியோஜேத்வா அத்தனா ஸம்வண்ணியமானஸ்ஸ வினயஸ்ஸ ஸகலஸாஸனமூலபா⁴வத³ஸ்ஸனமுகே²ன ஸம்வண்ணனாகரணஸ்ஸாபி ஸாஸனமூலதம் த³ஸ்ஸேதும் இச்சேவமிச்சாதி³கா³தா²த்³வயமாஹ. புஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³ந்தி புஞ்ஞோக⁴ம், புஞ்ஞப்பவாஹம் புஞ்ஞராஸிந்தி அத்தோ². தஸ்ஸானுபா⁴வேனாதி தஸ்ஸ யதா²வுத்தஸ்ஸ புஞ்ஞப்பவாஹஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன ப³லேன ஹதந்தராயோ வினயம் வண்ணயிஸ்ஸந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அட்டி²தஸ்ஸ ஸுஸண்டி²தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் யஸ்மிம் டி²தே பதிட்டி²தம் ஹோதீதி யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² யஸ்மிந்தி யஸ்மிம் வினயபிடகே. டி²தேதி பாளிதோ ச அத்த²தோ ச அனூனம் ஹுத்வா லஜ்ஜீபுக்³க³லேஸு பவத்தனட்டே²ன டி²தே. ஸாஸனந்தி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹிதம் ஸாஸனம். அட்டி²தஸ்ஸாதி காமஸுக²ல்லிகத்தகிலமதா²னுயோக³ஸங்கா²தே அந்தத்³வயே அட்டி²தஸ்ஸ, ‘‘பரினிப்³பு³தஸ்ஸபி ப⁴க³வதோ’’திபி வத³ந்தி. ஸுஸண்டி²தஸ்ஸாதி அந்தத்³வயவிரஹிதாய மஜ்ஜி²மாய படிபதா³ய ஸுட்டு² டி²தஸ்ஸ. அமிஸ்ஸந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ, நிகாயந்தரலத்³தீ⁴ஹி அஸம்மிஸ்ஸம் கத்வா அனாகுலம் கத்வா வண்ணயிஸ்ஸந்தி வுத்தம் ஹோதி. நிஸ்ஸாய புப்³பா³சரியானுபா⁴வந்தி புப்³பா³சரியேஹி ஸம்வண்ணிதம் அட்ட²கத²ம் நிஸ்ஸாய, ந அத்தனோ ப³லேனாதி அதி⁴ப்பாயோ.

அத² போராணட்ட²கதா²ஸு விஜ்ஜமானாஸு புன வினயஸம்வண்ணனா கிம்பயோஜனாதி? ஆஹ காமஞ்சாதிஆதி³. தத்த² காமந்தி ஏகந்தேன, யதி²ச்ச²கம் வா, ஸப்³ப³ஸோதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்ஸ ஸம்வண்ணிதோயம் வினயோதி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. புப்³பா³சரியாஸபே⁴ஹீதி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராத³யோ புப்³பா³சரியா ஏவ அகம்பியட்டே²ன உத்தமட்டே²ன ச ஆஸபா⁴, தேஹி புப்³பா³சரியவரேஹீதி வுத்தம் ஹோதி. கீதி³ஸா பன தே புப்³பா³சரியாதி? ஆஹ ஞாணம்பூ³திஆதி³. அக்³க³மக்³க³ஞாணஸங்கா²தேன அம்பு³னா ஸலிலேன நித்³தோ⁴தானி நிஸ்ஸேஸதோ ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னேன தோ⁴தானி விஸோதி⁴தானி ராகா³தீ³னி தீணி மலானி காமாஸவாத³யோ ச சத்தாரோ ஆஸவா யேஹி தே ஞாணம்பு³னித்³தோ⁴தமலாஸவா, தேஹி கீ²ணாஸவேஹீதி அத்தோ². கீ²ணாஸவபா⁴வேபி ந ஏதே ஸுக்க²விபஸ்ஸகாதி ஆஹ ‘‘விஸுத்³த⁴விஜ்ஜாபடிஸம்பி⁴தே³ஹீ’’தி. தத்த² விஜ்ஜாதி திஸ்ஸோ விஜ்ஜா, அட்ட² விஜ்ஜா வா. படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தேஸுபி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னம் உச்சினித்வா க³ஹிததாய தேஸம் ஸத்³த⁴ம்மஸம்வண்ணனே ஸாமத்தி²யம் ஸாதிஸயந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸத்³த⁴ம்மஸம்வண்ணனகோவிதே³ஹீ’’தி.

கிலேஸஜாதம், பரிக்கா²ரபா³ஹுல்லம் வா ஸல்லிக²தி தனும் கரோதீதி ஸல்லேகோ², அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணஸமூஹோ, இத⁴ பன கீ²ணாஸவாதி⁴காரத்தா பரிக்கா²ரபா³ஹுல்லஸ்ஸ ஸல்லிக²னவஸேனேவ அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ஸல்லேகே²ன நிப்³ப³த்தம் ஸல்லேகி²யம், தஸ்மிம் ஸல்லேகி²யே, து⁴தங்க³பரிஹரணாதி³ஸல்லேக²பஅபத்தியந்தி வுத்தம் ஹோதி. நோஸுலபூ⁴பமேஹீதி ஸல்லேக²படிபத்தியா ‘‘அஸுகஸதி³ஸா’’தி நத்தி² ஸுலபா⁴ உபமா ஏதேஸந்தி நோஸுலபூ⁴பமா, தேஹி. மஹாவிஹாரஸ்ஸாதி இமினா நிகாயந்தரம் படிக்கி²பதி. விஹாரஸீஸேன ஹேத்த² தத்த² நிவாஸீனஞ்சேவ தேஹி ஸமலத்³தி⁴கானஞ்ச ஸப்³பே³ஸம் பி⁴க்கூ²னம் க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தஸ்மா தேஸம் மஹாவிஹாரவாஸீனம் தி³ட்டி²ஸீலவிஸுத்³தி⁴யா பப⁴வத்தேன ஸஞ்ஞாணபூ⁴தத்தா த⁴ம்மஸங்கா³ஹகா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராத³யோ ‘‘மஹாவிஹாரஸ்ஸ த⁴ஜூபமா’’தி வுத்தா, தேஹி அயம் வினயோ ஸம்வண்ணிதோ ஸம்மா அனூனம் கத்வா வண்ணிதோ. கத²ந்தி ஆஹ ‘‘சித்தேஹி நயேஹீ’’தி. விசித்தேஹி நயேஹி ஸம்பு³த்³த⁴வரன்வயேஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴வரம் அனுக³தேஹி, ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயானுக³தேஹி நயேஹீதி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் போராணட்ட²கதா²ய அனூனபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய பயோஜனவிஸேஸம் அஜ்ஜே²ஸகஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ஸம்வண்ணனாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸங்க²தத்தாதி ரசிதத்தா. ந கஞ்சி அத்த²ம் அபி⁴ஸம்பு⁴ணாதீதி ந கஞ்சி அத்த²ம் ஸாதே⁴தி.

ஸம்வண்ணனம் தஞ்சாதிஆதி³னா அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய கரணப்பகாரம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² தஞ்ச இதா³னி வுச்சமானம் ஸம்வண்ணனம் ஸமாரப⁴ந்தோ ஸகலாயபி மஹாஅட்ட²கதா²ய இத⁴ க³ஹேதப்³ப³தோ மஹாஅட்ட²கத²ம் தஸ்ஸா இதா³னி வுச்சமானாய ஸம்வண்ணனாய ஸரீரம் கத்வா மஹாபச்சரியம் யோ வினிச்ச²யோ வுத்தோ, ததே²வ குருந்தீ³னாமாதீ³ஸு விஸ்ஸுதாஸு அட்ட²கதா²ஸு யோ வினிச்ச²யோ வுத்தோ, ததோபி வினிச்ச²யதோ யுத்தமத்த²ம் அபரிச்சஜந்தோ அந்தோக³த⁴த்தே²ரவாத³ம் கத்வா ஸம்வண்ணனம் ஸம்மா ஸமாரபி⁴ஸ்ஸந்தி பத³த்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. ஏத்த² ச அத்தோ² கதீ²யதி ஏதாயாதி அட்ட²கதா² த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா. மஹாபச்சரியந்தி மஹாபச்சரீனாமிகம். ஏத்த² ச பச்சரீதி உளும்பம் வுச்சதி, தஸ்மிம் நிஸீதி³த்வா கதத்தா தமேவ நாமம் ஜாதம். ‘‘குருந்தீ³வல்லிவிஹாரோ நாம அத்தி², தத்த² கதத்தா ‘குருந்தீ³’தி நாமம் ஜாத’’ந்தி வத³ந்தி. ஆதி³ஸத்³தே³ன அந்த⁴கட்ட²கத²ம் ஸங்கே²பட்ட²கத²ஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி.

யுத்தமத்த²ந்தி மஹாஅட்ட²கதா²னயேன, சதுப்³பி³த⁴வினயயுத்தியா வா யுத்தமத்த²ம். ‘‘அட்ட²கத²ம்யேவ க³ஹேத்வா ஸம்வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே அட்ட²கதா²ஸு வுத்தத்தே²ரவாதா³னம் பா³ஹிரபா⁴வோ ஸியாதி தேபி அந்தோகத்துகாமோ ‘‘அந்தோக³த⁴தே²ரவாத³’’ந்தி ஆஹ, தே²ரவாதே³பி அந்தோகத்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

தம் மேதி கா³தா²ய ஸோதூஹி படிபஜ்ஜிதப்³ப³விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² த⁴ம்மப்பதீ³பஸ்ஸாதி த⁴ம்மோ ஏவ மோஹந்த⁴காரவித்³த⁴ம்ஸனதோ பதீ³பஸதி³ஸத்தா பதீ³போ அஸ்ஸாதி த⁴ம்மப்பதீ³போ, ப⁴க³வா, தஸ்ஸ. பதிமானயந்தாதி பூஜேந்தா மனஸா க³ரும் கரோந்தா நிஸாமேந்து ஸுணந்து.

பு³த்³தே⁴னாதிஆதி³னா அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய ஆக³மனஸுத்³தி⁴த³ஸ்ஸனமுகே²ன பமாணபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா அனுஸிக்கி²தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² யதே²வ பு³த்³தே⁴ன யோ த⁴ம்மோ வினயோ ச வுத்தோ, ஸோ தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ யேஹி புத்தேஹி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³ஹி ததே²வ ஞாதோ, தேஸம் பு³த்³த⁴புத்தானம் மதிமச்சஜந்தா ஸீஹளட்ட²கதா²சரியா யஸ்மா புரே அட்ட²கதா² அகம்ஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. தத்த² த⁴ம்மோதி ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மே ஸங்க³ண்ஹாதி. வினயோதி ஸகலம் வினயபிடகம். வுத்தோதி பாளிதோ ச அத்த²தோ ச பு³த்³தே⁴ன ப⁴க³வதா வுத்தோ. ந ஹி ப⁴க³வதா அப்³யாகதம் நாம தந்திபத³ம் அத்தி², தத்த² தத்த² ப⁴க³வதா பவத்திதபகிண்ணகதே³ஸனாயேவ ஹி அட்ட²கதா². ததே²வ ஞாதோதி யதே²வ பு³த்³தே⁴ன வுத்தோ, ததே²வ ஏகபத³ம்பி ஏகக்க²ரம்பி அவினாஸேத்வா அதி⁴ப்பாயஞ்ச அவிகோபேத்வா ஞாதோ விதி³தோதி அத்தோ². தேஸம் மதிமச்சஜந்தாதி தேஸம் பு³த்³த⁴புத்தானம் மதிஸங்கா²தம் தே²ரபரம்பராய உக்³க³ஹேத்வா ஆப⁴தம் அப்³போ³ச்சி²ன்னம் பாளிவண்ணனாவஸேன சேவ பாளிமுத்தகவஸேன ச பவத்தம் ஸப்³ப³ம் அட்ட²கதா²வினிச்ச²யம் அபரிச்சஜந்தா. அட்ட²கதா² அகம்ஸூதி மஹாஅட்ட²கதா²மஹாபச்சரிஆதி³கா ஸீஹளட்ட²கதா²யோ அகம்ஸு. ‘‘அட்ட²கதா²மகம்ஸூ’’திபி பாடோ², தத்தா²பி ஸோயேவத்தோ².

தஸ்மாதி யஸ்மா தேஸம் பு³த்³த⁴புத்தானம் அதி⁴ப்பாயம் அவிகோபேத்வா புரே அட்ட²கதா² அகம்ஸு, தஸ்மா. யம் அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம்பி பமாணந்தி யோஜனா. ஹீதி நிபாதமத்தம் ஹேதுஅத்த²ஸ்ஸ தஸ்மாதி இமினாயேவ பகாஸிதத்தா, அவதா⁴ரணத்தோ² வா, பமாணமேவாதி. யதி³ அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம் ஸப்³ப³ம்பி பமாணம், ஏவம் ஸதி தத்த² பமாத³லேகா²பி பமாணம் ஸியாதி ஆஹ ‘‘வஜ்ஜயித்வான பமாத³லேக²’’ந்தி, அபராபரம் லிக²ந்தேஹி பமாதே³ன ஸதிம் அபச்சுபட்ட²பேத்வா அஞ்ஞத்த² லிகி²தப்³ப³ம் அஞ்ஞத்த² லிக²னாதி³வஸேன பவத்திதா பமாத³லேகா² நாம, ஸா ச ஸமந்தபாஸாதி³காயம் தத்த² தத்த² ஸயமேவ ஆவிப⁴விஸ்ஸதி. புன யஸ்மாதி பத³ஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனவஸேன அயம் அத்த²யோஜனா – யஸ்மா அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம் இத⁴ இமஸ்மிம் ஸாஸனே ஸிக்கா²ஸு ஸகா³ரவானம் பண்டி³தானம் பமாணமேவ, யஸ்மா ச அயம் வண்ணனாபி பா⁴ஸந்தரபரிச்சாகா³தி³மத்தவிஸிட்ட²தாய அத்த²தோ அபி⁴ன்னா, ததோ ஏவ பமாணபூ⁴தாவ ஹேஸ்ஸதி, தஸ்மா அனுஸிக்கி²தப்³பா³தி.

ததோதி தாஹி அட்ட²கதா²ஹி. பா⁴ஸந்தரமேவ ஹித்வாதி ஸீஹளபா⁴ஸம்யேவ அபனேத்வா. வித்தா²ரமக்³க³ஞ்ச ஸமாஸயித்வாதி போராணட்ட²கதா²ஸு யதா²டா²னே வத்தப்³ப³ம்பி பத³த்த²வினிச்ச²யாதி³கம் அதிவித்தி²ண்ணேன வசனக்கமேன சேவ வுத்தமேவ அத்த²னயம் அப்பமத்தகவிஸேஸேன புனப்புனம் கத²னேன ச தத்த² தத்த² பபஞ்சிதம் தாதி³ஸம் வித்தா²ரமக்³க³ம் பஹாய ஸல்லஹுகேன அத்த²விஞ்ஞாபகேன பத³க்கமேன சேவ வுத்தனயஸதி³ஸம் வத்தப்³ப³ம் அதிதி³ஸித்வா ச ஸங்கே²பனயேனேவ வண்ணயிஸ்ஸாமாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸாரத்த²தீ³பனியம் பன வினயடீகாயம் ‘‘போராணட்ட²கதா²ஸு உபரி வுச்சமானம்பி ஆனேத்வா தத்த² தத்த² பபஞ்சிதம் ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன…பே… உபஸம்பன்னோதி பி⁴க்கூ²தி ஏத்த² அபலோகனாதீ³னம் சதுன்னம்பி கம்மானம் வித்தா²ரகதா² விய தாதி³ஸம் வித்தா²ரமக்³க³ம் ஸங்கி²பித்வா’’தி வுத்தம், தம் தந்திக்கமம் கஞ்சி அவோக்கமித்வாதி ஏத்தே²வ வத்தும் யுத்தம். அஞ்ஞத்த² பாளியா வத்தப்³ப³ம் அஞ்ஞத்த² கத²னஞ்ஹி தந்திக்கமம் வோக்கமித்வா கத²னம் நாம. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ததே²வ வண்ணிதும் யுத்தரூபம் ஹுத்வா அனுக்கமேன ஆக³தம் பாளிம் பரிச்சஜித்வா ஸம்வண்ணனதோ ஸீஹளட்ட²கதா²ஸு அயுத்தட்டா²னே வண்ணிதம் யதா²டா²னேயேவ வண்ணனதோ ச வுத்தம் ‘தந்திக்கமம் கஞ்சி அவோக்கமித்வா’’’தி. தஸ்மா யதா²வுத்தனயேனேவ அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. கத²ம் பன வித்தா²ரமக்³க³ஸ்ஸ ஸங்கி²பனே வினிச்ச²யோ ந ஹீயதீதி? ஆஹ ‘‘வினிச்ச²யம் ஸப்³ப³மஸேஸயித்வா’’தி. ஸங்கி²பந்தோபி புனப்புனம் வசனாதி³மேவ ஸங்கி²பந்தோ, வினிச்ச²யம் பன அட்ட²கதா²ஸு ஸப்³பா³ஸுபி வுத்தம் ஸப்³ப³ம்பி அஸேஸயித்வா, கிஞ்சிமத்தம்பி அபரிஹாபேத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. தந்திக்கமம் கஞ்சி அவோக்கமித்வாதி கஞ்சி பாளிக்கமம் அனதிக்கமித்வா, அனுக்கமேனேவ பாளிம் வண்ணயிஸ்ஸாமாதி அத்தோ².

ஸுத்தந்திகானம் வசனானமத்த²ந்தி வேரஞ்ஜகண்டா³தீ³ஸு ஆக³தானம் ஜா²னகதா²தீ³னம் ஸுத்தந்தவசனானம் ஸீஹளட்ட²கதா²ஸு ‘‘ஸுத்தந்திகானம் பா⁴ரோ’’தி வத்வா அவண்ணிதப்³ப³ட்டா²னம் அத்த²ம் தம்தம்ஸுத்தானுரூபம் ஸப்³ப³ஸோ பரிதீ³பயிஸ்ஸாமாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஹேஸ்ஸதீதி ப⁴விஸ்ஸதி, கரீயிஸ்ஸதீதி வா அத்தோ². ஏத்த² ச பட²மஸ்மிம் அத்த²விகப்பே ‘‘பா⁴ஸந்தரபரிச்சாகா³தி³கம் சதுப்³பி³த⁴ம் கிச்சம் நிப்பா²தே³த்வா ஸுத்தந்திகானம் வசனானமத்த²ம் பரிதீ³பயந்தீ அயம் வண்ணனா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி வண்ணனாவஸேன ஸமானகத்துகதா வேதி³தப்³பா³. பச்சி²மஸ்மிம் அத்த²விகப்பே பன ‘‘ஹேட்டா² வுத்தபா⁴ஸந்தரபரிச்சாகா³தி³கம் கத்வா ஸுத்தந்திகானம் வசனானமத்த²ம் பரிதீ³பயந்தீ அயம் வண்ணனா அம்ஹேஹி கரீயிஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் ஆசரியவஸேன ஸமானகத்துகதா வேதி³தப்³பா³.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

பா³ஹிரனிதா³னகதா²

இதா³னி ஸம்வரவினயபஹானவினயாதீ³ஸு ப³ஹூஸு வினயேஸு அத்தனா ‘‘தம் வண்ணயிஸ்ஸம் வினய’’ந்தி ஏவம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³பா⁴வேன படிஞ்ஞாதம் வினயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ தத்தா²திஆதி³. தத்த² தத்தா²தி யதா²வுத்தாஸு கா³தா²ஸு. தாவ-ஸத்³தோ³ பட²மந்தி இமஸ்மிம் அத்தே² த³ட்ட²ப்³போ³, தேன பட²மம் வினயம் வவத்த²பேத்வா பச்சா² தஸ்ஸ வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமாதி தீ³பேதி. வவத்த²பேதப்³போ³தி நியமேதப்³போ³. தேனேதம் வுச்சதீதி யஸ்மா வவத்த²பேதப்³போ³, தேன ஹேதுனா ஏதம் வினயோ நாமாதிஆதி³கம் நியாமகவசனம் வுச்சதீதி அத்தோ². அஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ. மாதிகாதி உத்³தே³ஸோ. ஸோ ஹி நித்³தே³ஸபதா³னம் ஜனனீடா²னே டி²தத்தா மாதா வியாதி ‘‘மாதிகா’’தி வுச்சதி.

இதா³னி ஸம்வண்ணேதப்³ப³மத்த²ம் மாதிகம் பட்ட²பேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ வுத்தம் யேனாதிஆதி³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஏதம் தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீதிஆதி³னிதா³னவசனபடிமண்டி³தம் வினயபிடகம் யேன புக்³க³லேன வுத்தம், யஸ்மிம் காலே வுத்தம், யஸ்மா காரணா வுத்தம், யேன தா⁴ரிதம், யேன ச ஆப⁴தம், யேஸு பதிட்டி²தம், ஏதம் யதா²வுத்தவிதா⁴னம் வத்வா ததோ தேன ஸமயேனாதிஆதி³பாட²ஸ்ஸ அத்த²ம் அனேகப்பகாரதோ த³ஸ்ஸேந்தோ வினயஸ்ஸ அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமீதி.

ஏத்த² ச வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மாதி இத³ம் வசனம் தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வாதிஆதி³னிதா³னவசனமத்தம் அபேக்கி²த்வா வத்துகாமோபி விஸும் அவத்வா ‘‘நிதா³னேன ஆதி³கல்யாணம், இத³மவோசாதி நிக³மனேன பரியோஸானகல்யாண’’ந்தி வசனதோ நிதா³னனிக³மனானிபி ஸத்து²தே³ஸனாய அனுவிதா⁴னத்தா தத³ந்தோக³தா⁴னேவாதி நிதா³னஸ்ஸாபி வினயபாளியம்யேவ அந்தோக³த⁴த்தா வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மாதி இத³ம்பி வினயபிடகஸம்ப³ந்த⁴ம்யேவ கத்வா மாதிகம் ட²பேதி. மாதிகாய ஹி ஏதந்தி வுத்தம் வினயபிடகம்யேவ ஸாமஞ்ஞதோ ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப³ந்த⁴முபக³ச்ச²தி.

இதா³னி பன தம் விஸும் நீஹரித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ தத்த² வுத்தம் யேனாதிஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தேஸு மாதிகாபதே³ஸு. இத³ந்தி தேன ஸமயேனாதிஆதி³னிதா³னவசனம். ஹி-ஸத்³தோ³ யஸ்மாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, யஸ்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதி, தஸ்மாதி வுத்தம் ஹோதி. அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதீதி அத்தனா பச்சக்க²ம் கத்வா வுத்தவசனம் ந ஹோதி. அத² வா அத்தனோ பச்சக்க²காலே த⁴ரமானகாலே வுத்தவசனம் ந ஹோதி. தது³ப⁴யேனாபி ப⁴க³வதோ வுத்தவசனம் ந ஹோதீதி அத்தோ².

பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா

பட²மமஹாஸங்கீ³தி நாம சேஸாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ வத்தப்³ப³ஸம்பிண்ட³னத்தோ², உபஞ்ஞாஸத்தோ² வா, உபஞ்ஞாஸோதி ச வாக்யாரம்போ⁴ வுச்சதி. ஏஸா ஹி க³ந்த²காரானம் பகதி, யதி³த³ம் கிஞ்சி வத்வா புன அபரம் வத்துமாரப⁴ந்தானம் ச-ஸத்³த³ப்பயோகோ³. யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸபா⁴க³த்த²வஸேன ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி, மஹாவிஸயத்தா பூஜனீயத்தா ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி. து³தியாதி³ம் உபாதா³ய சேஸா ‘‘பட²மமஹாஸங்கீ³தீ’’தி வுத்தா. நித³தா³தி தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம், தத்த² கோஸல்லத்த²ம்.

வேனேய்யானம் மக்³க³ப²லுப்பத்திஹேதுபூ⁴தாவ கிரியா நிப்பரியாயேன பு³த்³த⁴கிச்சந்தி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஞ்ஹி ஆதி³ம் கத்வா’’தி. தத்த² ஸதிபட்டா²னாதி³த⁴ம்மோ ஏவ பவத்தனட்டே²ன சக்கந்தி த⁴ம்மசக்கம், சக்கந்தி வா ஆணா, தம் த⁴ம்மதோ அனபேதத்தா த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மேன ஞாயேன சக்கந்திபி த⁴ம்மசக்கம். கதபு³த்³த⁴கிச்சேதி நிட்டி²தபு³த்³த⁴கிச்சே ப⁴க³வதி லோகனாதே²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. குஸினாராயந்தி ஸமீபத்தே² ஏதம் பு⁴ம்மவசனம். உபவத்தனே மல்லானம் ஸாலவனேதி தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ உபவத்தனபூ⁴தம் மல்லராஜூனம் ஸாலவனுய்யானம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² நக³ரம் பவிஸந்தா உய்யானதோ உபேச்ச வத்தந்தி க³ச்ச²ந்தி ஏதேனாதி ‘‘உபவத்தன’’ந்தி உய்யானஸ்ஸ ச நக³ரஸ்ஸ ச மஜ்ஜே² ஸாலவனம் வுச்சதி. குஸினாராய ஹி த³க்கி²ணபச்சி²மதி³ஸாய தம் உய்யானம் ஹோதி, ததோ உய்யானதோ ஸாலவனராஜிவிராஜிதோ மக்³கோ³ பாசீனாபி⁴முகோ² க³ந்த்வா நக³ரஸ்ஸ த³க்கி²ணத்³வாராபி⁴முகோ² உத்தரேன நிவத்தோ, தேன மக்³கே³ன மனுஸ்ஸா நக³ரம் பவிஸந்தி, தஸ்மா தம் ‘‘உபவத்தன’’ந்தி வுச்சதி. தத்த² கிர உபவத்தனே அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ஸட்ட²விடபானம் ஸம்பன்னசா²யானம் ஸாலபந்தீனமந்தரே ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னமஞ்சோ பஞ்ஞத்தோ, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘யமகஸாலானமந்தரே’’தி. உபாதீ³யதி கம்மகிலேஸேஹீதி உபாதி³, விபாகக்க²ந்தா⁴ கடத்தா ச ரூபம். ததே³வ கம்மகிலேஸேஹி ஸம்மா அப்பஹீனதாய ஸேஸோ, நத்தி² ஏத்த² உபாதி³ஸேஸோதி அனுபாதி³ஸேஸா, நிப்³பா³னதா⁴து, தாய. இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே சாயம் கரணனித்³தே³ஸோ. பரினிப்³பா³னேதி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மம், பரினிப்³பா³னஹேது தஸ்மிம் டா²னே ஸன்னிபதிதானந்தி அத்தோ². ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே²ரோ ஜேட்டோ² ஸங்க⁴த்தே²ரோ. ஏத்த² ச ஸங்க⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸஸத்³த³ஸாபேக்க²த்தேபி க³மகத்தா தே²ரஸத்³தே³ன ஸமாஸோ யதா² தே³வத³த்தஸ்ஸ க³ருகுலந்தி. ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ததா² உஸ்ஸாஹம் ஜனனஸ்ஸ காரணமாஹ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தேதிஆதி³. ஸத்த அஹானி ஸமாஹடானி ஸத்தாஹம், ஸத்தாஹம் பரினிப்³பு³தஸ்ஸ அஸ்ஸாதி ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தோ, ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே ஸுப⁴த்³தே³ன வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதேன வுத்தவசனமனுஸ்ஸரந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அலம், ஆவுஸோதிஆதி³னா தேன வுத்தவசனம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² அலந்தி படிக்கே²பவசனம். தேன மஹாஸமணேனாதி நிஸ்ஸக்கே கரணவசனம், ததோ மஹாஸமணதோ ஸுட்டு² முத்தா மயந்தி அத்தோ², உபத்³து³தா ச ஹோம ததா³தி அதி⁴ப்பாயோ, ஹோமாதி வா அதீதத்தே² வத்தமானவசனம், அஹும்ஹாதி அத்தோ². டா²னம் கோ² பனேதம் விஜ்ஜதீதி திட்ட²தி ஏத்த² ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டா²னம், ஹேது. கோ²தி அவதா⁴ரணே, ஏதம் காரணம் விஜ்ஜதேவ, நோ ந விஜ்ஜதீதி அத்தோ². கிம் தம் காரணந்தி? ஆஹ யம் பாபபி⁴க்கூ²திஆதி³. ஏத்த² யந்தி நிபாதமத்தம், காரணனித்³தே³ஸோ வா, யேன காரணேன அந்தரதா⁴பேய்யும், ததே³தம் காரணம் விஜ்ஜதீதி அத்தோ². அதீதோ அதிக்கந்தோ ஸத்தா² ஏத்த², ஏதஸ்ஸாதி வா அதீதஸத்து²கம், பாவசனம். பதா⁴னம் வசனம் பாவசனம், த⁴ம்மவினயந்தி வுத்தம் ஹோதி. பக்க²ம் லபி⁴த்வாதி அலஜ்ஜீபக்க²ம் லபி⁴த்வா. ந சிரஸ்ஸேவாதி ந சிரேனேவ. யாவ ச த⁴ம்மவினயோ திட்ட²தீதி யத்தகம் காலம் த⁴ம்மோ ச வினயோ ச லஜ்ஜீபுக்³க³லேஸு திட்ட²தி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதாதி பரினிப்³பா³னமஞ்சே நிபன்னேன ப⁴க³வதா வுத்தந்தி அத்தோ². தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோதி ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மபிடகஸங்க³ஹிதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ சேவ வினயபிடகஸங்க³ஹிதஸ்ஸ வினயஸ்ஸ ச அதிஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா. தஸ்ஸேவ பகாரதோ ஞாபனம் அஸங்கரதோ ட²பனம் பஞ்ஞாபனம். ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²தி ஸோ த⁴ம்மவினயோ தும்ஹாகம் மமச்சயேன ஸத்தா² மயி பரினிப்³பு³தே ஸத்து²கிச்சம் ஸாதே⁴ஸ்ஸதி. ஸாஸனந்தி பரியத்திபடிபத்திபடிவேத⁴வஸேன திவித⁴ம் ஸாஸனம், நிப்பரியாயதோ பன ஸத்தத்திம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா. அத்³த⁴னியந்தி அத்³தா⁴னக்க²மம், ததே³வ சிரட்டி²திகம் அஸ்ஸ ப⁴வேய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இதா³னி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன அத்தனோ கதம் அனுக்³க³ஹவிஸேஸம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ யஞ்சாஹம் ப⁴க³வதாதிஆதி³. தத்த² யஞ்சாஹந்தி ஏதஸ்ஸ அனுக்³க³ஹிதோதி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² யந்தி யஸ்மா, யேன காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதி. கிரியாபராமஸனம் வா ஏதம், தேன அனுக்³க³ஹிதோதி ஏத்த² அனுக்³க³ஹணம் பராமஸதி. தா⁴ரேஸ்ஸஸீதிஆதி³கம் ப⁴க³வதா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேன ஸத்³தி⁴ம் சீவரபரிவத்தனம் காதுகாமேன வுத்தவசனம். தா⁴ரேஸ்ஸஸி பன மே த்வம் கஸ்ஸபாதி ‘‘கஸ்ஸப, த்வம் இமானி பரிபோ⁴க³ஜிண்ணானி பம்ஸுகூலானி பாருபிதும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீ’’தி வத³தி, தஞ்ச கோ² ந காயப³லம் ஸந்தா⁴ய, படிபத்திபூரணம் பன ஸந்தா⁴ய ஏவமாஹ. ஸாணானி பம்ஸுகூலானீதி மதகளேவரம் பலிவேடே²த்வா ச²ட்³டி³தானி தும்ப³மத்தே கிமயோ பப்போ²டேத்வா க³ஹிதானி ஸாணவாகமயானி பம்ஸுகூலசீவரானி. ரதி²காதீ³னம் யத்த² கத்த²சி பம்ஸூனம் உபரி டி²தத்தா அப்³பு⁴க்³க³தட்டே²ன தேஸு கூலமிவாதி பம்ஸுகூலம். அத² வா பம்ஸு விய குச்சி²தபா⁴வம் உலதி க³ச்ச²தீதி பம்ஸுகூலந்தி பம்ஸுகூலஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. நிப்³ப³ஸனானீதி நிட்டி²தவஸனகிச்சானி, பரிபோ⁴க³ஜிண்ணானீதி அத்தோ². ஏகமேவ தம் சீவரம் அனேகாவயவத்தா ப³ஹுவசனம் கதம். ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னாதி அத்தனா ஸமானபரிபோ⁴கே³ன, ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³ன ச ஸமஸமட்ட²பனேன ச அனுக்³க³ஹிதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இதா³னி நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனத்தா²ய ப⁴க³வதா வுத்தம் கஸ்ஸபஸம்யுத்தே (ஸம். நி. 2.152) ஆக³தம் பாளிம் பேய்யாலமுகே²ன ஆதி³க்³க³ஹணேன ச ஸங்கி²பித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ அஹம், பி⁴க்க²வேதிஆதி³. தத்த² யாவதே³ ஆகங்கா²மீதி யாவதே³வ ஆகங்கா²மி, யத்தகம் காலம் இச்சா²மீதி அத்தோ², ‘‘யாவதே³வா’’திபி பாடோ². நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³தி ஏத்த² நவானுபுப்³ப³விஹாரோ நாம அனுபடிபாடியா ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³பா⁴வதோ ஏவம்ஸஞ்ஞிதா நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஸஹ அட்ட² ரூபாரூபஸமாபத்தியோ. ச²ளபி⁴ஞ்ஞா நாம ஆஸவக்க²யஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாயோ. அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேனாதி ‘‘அஹம் யத்தகம் காலம் யத்தகே ஸமாபத்திவிஹாரே அபி⁴ஞ்ஞாயோ ச வளஞ்ஜேமி, ததா² கஸ்ஸபோபீ’’தி ஏவம் யதா²வுத்தஉத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமம் கத்வா ட²பனேன, இத³ஞ்ச உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மஸாமஞ்ஞேன தே²ரஸ்ஸ பஸம்ஸாமத்தேன வுத்தம், ந ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³தா² ஸமதாய. ப⁴க³வதோ ஹி கு³ணவிஸேஸம் உபாதா³ய ஸாவகா பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச கலம்பி கலபா⁴க³ம்பி ந உபேந்தி, தஸ்ஸ கிமஞ்ஞம் ஆணண்யம் ப⁴விஸ்ஸதி அஞ்ஞத்ர த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனாதி அதி⁴ப்பாயோ. தத்த² தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ அனுக்³க³ஹஸ்ஸ, தஸ்ஸ மேதி வா அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. போத்த²கேஸு ஹி கேஸுசி ‘‘தஸ்ஸ மே’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. ஆணண்யம் அணணபா⁴வோ. ஸககவசஇஸ்ஸரியானுப்பதா³னேனாதி ஏத்த² சீவரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனவஸேன கவசஸ்ஸேவ க³ஹணம் கதம், ஸமாபத்தியா நித³ஸ்ஸனவஸேன இஸ்ஸரியம் க³ஹிதம்.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாளியா விபா⁴வேந்தோ ஆஹ யதா²ஹாதிஆதி³. தத்த² ஏகமிதா³ஹந்தி ஏத்த² இத³ந்தி நிபாதமத்தம். ஏகம் ஸமயந்தி ஏகஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ². பாவாயாதி பாவானக³ரதோ. அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோதி தீ³க⁴மக்³க³ப்படிபன்னோ. தீ³க⁴பரியாயோ ஹேத்த² அத்³தா⁴னஸத்³தோ³. ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³ப³ந்தி பஞ்சஸதிகக்க²ந்த⁴கே ஆக³தம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் இத⁴ ஆனேத்வா வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

ததோ பரந்தி ஸுப⁴த்³த³கண்ட³தோ பரம். ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³ப³ந்தி இமினா ‘‘யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம, ந தம் கரிஸ்ஸாமா’’தி ஏதம் பரியந்தம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³பாளிம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அவஸேஸம் உஸ்ஸாஹஜனனப்பகாரப்பவத்தம் பாளிமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ஹந்த³ மயம் ஆவுஸோதிஆதி³மாஹ. தத்த² புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதீதி ஏத்த² ‘‘அத⁴ம்மோ நாம த³ஸகுஸலகம்மபத²படிபக்க²பூ⁴தோ அத⁴ம்மோ’’தி ஸாரத்த²தீ³பனியம் (ஸாரத்த². டீ. 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா) வுத்தம். த⁴ம்மஸங்க³ஹணத்த²ம் உஸ்ஸாஹஜனனப்பஸங்க³த்தா பன த⁴ம்மவினயானம் அஸங்கா³யனஹேதுதோ³ஸக³ணோ ஸம்ப⁴வதி, ஸோ ஏவ ஏத்த² அத⁴ம்மோ தி³ப்பதி தப்படிபக்கோ² த⁴ம்மோ ச படிபா³ஹீயதீதி வத்தப்³ப³ம். அபி ச ‘‘அத⁴ம்மவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி த⁴ம்மவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி வுச்சமானத்தா யேன அத⁴ம்மேன தே ஸுப⁴த்³த³வஜ்ஜிபுத்தகாத³யோ அத⁴ம்மவாதி³னோ, யேன ச த⁴ம்மேன இதரே த⁴ம்மவாதி³னோவ ஹோந்தி. தேயேவ இத⁴ ‘‘அத⁴ம்மோ’’ ‘‘த⁴ம்மோ’’தி ச வத்தப்³பா³. தஸ்மா ஸீலவிபத்திஆதி³ஹேதுகோ பாபிச்ச²தாதி³தோ³ஸக³ணோ அத⁴ம்மோ, தப்படிபக்கோ² ஸீலஸம்பதா³தி³ஹேதுகோ அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணஸமூஹோ த⁴ம்மோதி ச க³ஹேதப்³ப³ம். புரே தி³ப்பதீதி அபி நாம தி³ப்பதி. அத² வா யாவ அத⁴ம்மோ த⁴ம்மம் படிபா³ஹிதும் ஸமத்தோ² ஹோதி, ததோ புரேதரமேவாதி அத்தோ². தி³ப்பதீதி தி³ப்பிஸ்ஸதி. புரேஸத்³த³யோகே³ன ஹி அனாக³தத்தே² அயம் வத்தமானப்பயோகோ³, யதா² புரா வஸ்ஸதி தே³வோதி. அவினயோதி பஹானவினயாதீ³னம் படிபக்க²பூ⁴தோ அவினயோ.

தேன ஹீதி உய்யோஜனத்தே² நிபாதோ. ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபரியத்தித⁴ரேதி ஸகலம் ஸுத்தகே³ய்யாதி³னவங்க³ம் ஏத்த², ஏதஸ்ஸ வா அத்தீ²தி ஸகலனவங்க³ம், ஸத்து²ஸாஸனம். அத்த²காமேன பரியாபுணிதப்³ப³தோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³புரிஸத்த²பரியத்திபா⁴வதோ ச ‘‘பரியத்தீ’’தி தீணி பிடகானி வுச்சந்தி, தம் ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனஸங்கா²தம் பரியத்திம் தா⁴ரேந்தீதி ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபஅயத்தித⁴ரா, தாதி³ஸேதி அத்தோ². ஸமத²பா⁴வனாஸினேஹாபா⁴வேன ஸுக்கா² லூகா² அஸினித்³தா⁴ விபஸ்ஸனா ஏதேஸந்தி ஸுக்க²விபஸ்ஸகா. திபிடகஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³த⁴ரேதி திண்ணம் பிடகானம் ஸமாஹாரோ திபிடகம், ததே³வ நவங்கா³தி³வஸேன அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³ம் பரியத்திப்பபே⁴த³ம் தா⁴ரேந்தீதி திபிடகஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³த⁴ரா.

கிஸ்ஸ பனாதி கஸ்மா பன. ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ². தமேவாஹ ‘‘ஸகரணீயோ’’தி. உபரிமக்³க³த்தயகிச்சஸ்ஸ அபரியோஸிதத்தா ஸகிச்சோதி அத்தோ². அஸ்ஸாதி அனேன. ப³ஹுகாரத்தாதி ப³ஹுபகாரத்தா. அஸ்ஸாதி ப⁴வேய்ய. அதிவிய விஸ்ஸத்தோ²தி அதிவிய விஸ்ஸாஸிகோ. நந்தி ஆனந்த³த்தே²ரம் ஓவத³தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ கதா³சி அஸஞ்ஞதாய நவகாய ஸத்³தி⁴விஹாரிகபரிஸாய ஜனபத³சாரிகாசரணம், தேஸஞ்ச ஸத்³தி⁴விஹாரிகானம் ஏகக்க²ணே உப்பப்³ப³ஜ்ஜனஞ்ச படிச்ச மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ தம் நிக்³க³ண்ஹந்தோ ஏவமாஹ ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி. ஏத்த² ச வா-ஸத்³தோ³ பத³பூரணோ, அயம் குமாரோ அத்தனோ பமாணம் ந படிஜானாதீதி தே²ரம் தஜ்ஜேந்தோ ஆஹ. தத்ராதி ஏவம் ஸதி.

கிஞ்சாபி ஸேக்கோ²தி இத³ம் ந ஸேக்கா²னம் அக³திக³மனஸப்³பா⁴வேன வுத்தம், அஸேக்கா²னஞ்ஞேவ பன உச்சினித்வா க³ஹிதத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தஸ்மா ‘‘கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², ததா²பி தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூ’’தி ஏவமேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³, ந பன கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², ததா²பி அப⁴ப்³போ³ அக³திம் க³ந்துந்தி யோஜேதப்³ப³ம். அப⁴ப்³போ³திஆதி³ பனஸ்ஸ ஸபா⁴வகத²னம். தத்த² ச²ந்தா³தி ச²ந்தே³ன ஸினேஹேன. அக³திம் க³ந்துந்தி அகத்தப்³ப³ம் காதும். பரியத்தோதி அதீ⁴தோ உக்³க³ஹிதோ.

ராஜக³ஹம் கோ² மஹாகோ³சரந்தி ஏத்த² கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, கு³ன்னம் கோ³சரட்டா²னம். கோ³சரோ வியாதி கோ³சரோ, பி⁴க்கா²சரணட்டா²னம். ஸோ மஹந்தோ அஸ்ஸாதி மஹாகோ³சரம், ராஜக³ஹம். உக்கோடேய்யாதி நிவாரேய்ய.

ஸத்தஸு ஸாது⁴கீளனதி³வஸேஸூதி ஏத்த² ஸம்வேக³வத்து²ம் கித்தேத்வா கித்தேத்வா ஸாது⁴கம் ஏவ பூஜாவஸேன கீளனதோ ஸாது⁴கீளனம். உபகட்டா²தி ஆஸன்னா. வஸ்ஸம் உபனேதி உபக³ச்ச²தி ஏத்தா²தி வஸ்ஸூபனாயிகா.

தத்ர ஸுத³ந்தி தஸ்ஸம் ஸாவத்தி²யம், ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம். உஸ்ஸன்னதா⁴துகந்தி உபசிதபித்தஸேம்ஹாதி³தா⁴துகம். ஸமஸ்ஸாஸேதுந்தி ஸந்தப்பேதும். து³தியதி³வஸேதி ஜேதவனவிஹாரம் பவிட்ட²தி³வஸதோ து³தியதி³வஸேதி வத³ந்தி. விரிச்சதி ஏதேனாதி விரேசனம். ஓஸத⁴பரிபா⁴விதம் கீ²ரமேவ விரேசனந்தி கீ²ரவிரேசனம். யம் ஸந்தா⁴யாதி யம் பே⁴ஸஜ்ஜபானம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பே⁴ஸஜ்ஜமத்தாதி அப்பமத்தகம் பே⁴ஸஜ்ஜம். அப்பத்தோ² ஹி அயம் மத்தா-ஸத்³தோ³ மத்தா ஸுக²பரிச்சாகா³திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 290) விய.

க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணந்தி ஏத்த² க²ண்ட³ந்தி சி²ன்னம், பு²ல்லந்தி பி⁴ன்னம், தேஸம் படிஸங்க²ரணம் அபி⁴னவகரணம்.

பரிச்சே²த³வஸேன வேதி³யதி தி³ஸ்ஸதீதி பரிவேணம். தத்தா²தி தேஸு விஹாரேஸு க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பட²மம் மாஸந்தி வஸ்ஸானஸ்ஸ பட²மம் மாஸம், அச்சந்தஸம்யோகே³ சேதம் உபயோக³வசனம். ஸேனாஸனவத்தானம் ப³ஹூனம் பஞ்ஞத்தத்தா, ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 294 ஆத³யோ) ஸேனாஸனபடிப³த்³தா⁴னம் ப³ஹூனம் கம்மானம் விஹிதத்தா ‘‘ப⁴க³வதா…பே… வண்ணித’’ந்தி வுத்தம்.

து³தியதி³வஸேதி ‘‘க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் கரோமா’’தி சிந்திததி³வஸதோ து³தியதி³வஸே. வஸ்ஸூபனாயிகதி³வஸேயேவ தே ஏவம் சிந்தேஸும். ஸிரியா நிகேதனமிவாதி ஸிரியா நிவாஸனட்டா²னம் விய. ஏகஸ்மிம் பானீயதித்தே² ஸன்னிபதந்தா பக்கி²னோ விய ஸப்³பே³ஸம் ஜனானம் சக்கூ²னி மண்ட³பேயேவ நிபதந்தீதி வுத்தம் ‘ஏகனிபாததித்த²மிவ ச தே³வமனுஸ்ஸனயனவிஹங்கா³ன’’ந்தி. லோகராமணேய்யகந்தி லோகே ரமணீயபா⁴வம், ரமணம் அரஹதீதி வா லோகராமணேய்யகம். த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரமண்ட³ந்தி த³ட்ட²ப்³பே³ஸு ஸாரம் த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரம், ததோ விப்பஸன்னந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரமண்ட³ம். அத² வா த³ட்ட²ப்³போ³ ஸாரபூ⁴தோ விஸிட்ட²தரோ மண்டோ³ மண்ட³னம் அலங்காரோ ஏதஸ்ஸாதி த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரமண்டோ³, மண்ட³போ. மண்ட³ம் ஸூரியரஸ்மிம் பாதி நிவாரேதீதி மண்ட³போ. விவிதா⁴னி குஸுமதா³மானி சேவ முத்தோலம்ப³கானி ச வினிக்³க³லந்தம் வமேந்தம் நிக்கா²மேந்தமிவ சாரு ஸோப⁴னம் விதானம் ஏத்தா²தி விவித⁴குஸுமதா³மோலம்ப³கவினிக்³க³லந்தசாருவிதானோ. நானாபுப்பூ²பஹாரவிசித்தஸுபரினிட்டி²தபூ⁴மிகம்மத்தா ஏவ ‘‘ரதனவிசித்தமணிகோட்டிமதலமிவா’’தி வுத்தம். ஏத்த² ச மணியோ கோட்டேத்வா கததலம் மணிகோட்டிமதலம் நாம, தமிவாதி வுத்தம் ஹோதி. ஆஸனாரஹந்தி நிஸீத³னாரஹம். த³ந்தக²சிதந்தி த³ந்தேஹி க²சிதம்.

ஆவஜ்ஜேஸீதி உபனாமேஸி. அனுபாதா³யாதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன கஞ்சி த⁴ம்மம் அக்³க³ஹேத்வா. கதா²தோ³ஸோதி கதா²ய அஸச்சம் நாம நத்தி².

யதா²வுட்³ட⁴ந்தி வுட்³ட⁴படிபாடிம் அனதிக்கமித்வா. ஏகேதி மஜ்ஜி²மபா⁴ணகானம்யேவ ஏகே. புப்³பே³ வுத்தம்பி ஹி ஸப்³ப³ம் மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா வத³ந்தியேவாதி வேதி³தப்³ப³ம். தீ³க⁴பா⁴ணகா பன ‘‘பத³ஸாவ தே²ரோ ஸன்னிபாதமாக³தோ’’தி வத³ந்தி. தேஸு கேசி ‘‘ஆகாஸேனா’’தி, ‘‘தே ஸப்³பே³பி ததா² ததா² ஆக³ததி³வஸானம்பி அத்தி²தாய ஏகமேகம் க³ஹேத்வா ததா² ததா² வதி³ம்ஸூ’’தி வத³ந்தி.

கம் து⁴ரம் கத்வாதி கம் ஜேட்ட²கம் கத்வா. பீ³ஜனிம் க³ஹேத்வாதி ஏத்த² பீ³ஜனீக³ஹணம் பரிஸாய த⁴ம்மகதி²கானம் ஹத்த²குக்குச்சவினோத³னமுக²விகாரபடிச்சா²த³னத்த²ம் த⁴ம்மதாவஸேன ஆசிண்ணந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தேனேவ ஹி அச்சந்தஸஞ்ஞதப்பத்தா பு³த்³தா⁴பி ஸாவகாபி த⁴ம்மகதி²கானம் த⁴ம்மதாத³ஸ்ஸனத்த²மேவ சித்தபீ³ஜனிம் க³ண்ஹந்தி. பட²மம், ஆவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்தந்தி ஏத்த² கத²ம் ஸங்கீ³தியா புப்³பே³ பட²மபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴தி? பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸானுக்கமாதி³னா புப்³பே³ பட²மபா⁴வஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. யேபு⁴ய்யேன ஹி தீணி பிடகானி ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலேயேவ இமினா அனுக்கமேன ஸஜ்ஜா²யிதானி, தேனேவ கமேன பச்சா²பி ஸங்கீ³தானி விஸேஸதோ வினயாபி⁴த⁴ம்மபிடகானீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிந்தி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மம். அந்தரா ச, ப⁴ந்தே, ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ந்தி ராஜக³ஹஸ்ஸ ச நாளந்தா³ய ச அந்தரா, விவரே மஜ்ஜே²தி அத்தோ². அந்தரா-ஸத்³தே³ன பன யுத்தத்தா உபயோக³வசனம் கதம். ராஜாகா³ரகேதி ரஞ்ஞோ கீளனத்தா²ய கதே அகா³ரகே. அம்ப³லட்டி²காயந்தி ரஞ்ஞோ ஏவம்னாமகம் உய்யானம். கேன ஸத்³தி⁴ந்தி இத⁴ கஸ்மா வுத்தந்தி? யஸ்மா பனேதம் ந ப⁴க³வதா ஏவ வுத்தம், ரஞ்ஞாபி கிஞ்சி கிஞ்சி வுத்தமத்தி², தஸ்மா ‘‘கமாரப்³பா⁴’’தி அவத்வா ஏவம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வேதே³ஹிபுத்தேனாதி அயம் கோஸலரஞ்ஞோ தீ⁴தாய புத்தோ, ந விதே³ஹரஞ்ஞோ தீ⁴தாய. யஸ்மா மாதா பனஸ்ஸ பண்டி³தா, தஸ்மா ஸா வேதே³ன ஞாணேன ஈஹதி க⁴டதி வாயமதீதி ‘‘வேதே³ஹீ’’தி பாகடனாமா ஜாதாதி வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் நிமித்தபயோஜனகாலதே³ஸதே³ஸககாரககரணப்பகாரேஹி பட²மமஹாஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தத்த² வவத்தா²பிதேஸு த⁴ம்மவினயேஸு நானப்பகாரகோஸல்லத்த²ம் ஏகவிதா⁴தி³பே⁴தே³ த³ஸ்ஸேதும் ததே³தம் ஸப்³ப³ம்பீதிஆதி³மாஹ. தத்த² அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ந்தி ஏத்த² அனாவரணஞாணபத³ட்டா²னம் மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச அனாவரணஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. பச்சவேக்க²ந்தேன வாதி உதா³னாதி³வஸேன பவத்தத⁴ம்மம் ஸந்தா⁴யாஹ. விமுத்திரஸந்தி அரஹத்தப²லஸ்ஸாத³ம், விமுத்திஸம்பத்திகம் வா அக்³க³ப²லனிப்பா²த³னதோ, விமுத்திகிச்சம் வா கிலேஸானம் அச்சந்தவிமுத்திஸம்பாத³னதோ. அவஸேஸம் பு³த்³த⁴வசனம் த⁴ம்மோதி ஏத்த² யதி³பி த⁴ம்மோ ஏவ வினயோபி பரியத்தியாதி³பா⁴வதோ, ததா²பி வினயஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னேன பி⁴ன்னாதி⁴கரணபா⁴வேன பயுத்தோ த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ வினயதந்திவிரஹிதம் தந்திம் தீ³பேதி, யதா² புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரோ கோ³ப³லிப³த்³த³ந்திஆதி³.

அனேகஜாதிஸம்ஸாரந்தி இமிஸ்ஸா கா³தா²ய அயம் ஸங்கே²பத்தோ² – அஹம் இமஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ காரகம் தண்ஹாவட்³ட⁴கிம் க³வேஸந்தோ யேன ஞாணேன தம் த³ட்டு²ம் ஸக்கா, தம் போ³தி⁴ஞாணம் அனிப்³பி³ஸம் அலப⁴ந்தோ ஏவ அபி⁴னீஹாரதோ பபு⁴தி ஏத்தகம் காலம் அனேகஜாதிஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யம் இமம் ஸம்ஸாரவட்டம் ஸந்தா⁴விஸ்ஸம் ஸம்ஸரிம், யஸ்மா ஜராப்³யாதி⁴மரணமிஸ்ஸதாய ஜாதி நாமேஸா புனப்புனம் உபக³ந்தும் து³க்கா², ந ச ஸா தஸ்மிம் அதி³ட்டே² நிவத்ததி, தஸ்மா தம் க³வேஸந்தோ ஸந்தா⁴விஸ்ஸந்தி அத்தோ². தி³ட்டோ²ஸீதி இதா³னி மயா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜ²ந்தேன தி³ட்டோ² அஸி. புன கே³ஹந்தி புன இமம் அத்தபா⁴வஸங்கா²தம் மம கே³ஹம். ந காஹஸீதி ந கரிஸ்ஸஸி. காரணமாஹ ஸப்³பா³ தேதிஆதி³. தவ ஸப்³பா³ அவஸேஸகிலேஸபா²ஸுகா மயா ப⁴க்³கா³. இமஸ்ஸ தயா கதஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் கூடம் கண்ணிகமண்ட³லம் விஸங்க²தம் வித்³த⁴ம்ஸிதம். விஸங்கா²ரம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணகரணவஸேன க³தம் மம சித்தம். அஹஞ்ச தண்ஹானம் க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தமக்³க³ப²லம் அஜ்ஜ²கா³ பத்தோஸ்மீதி அத்தோ². கேசி பன ‘‘விஸங்கா²ரக³தம் சித்தமேவ தண்ஹானம் க²யம் அஜ்ஜ²கா³’’தி ஏவம்பி அத்த²ம் வத³ந்தி.

கேசீதி க²ந்த⁴கபா⁴ணகா. பாடிபத³தி³வஸேதி இத³ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ உப்பன்னாதி ஏதேன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், ந ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வப்பத்தஸ்ஸாதி ஏதேன. ஸோமனஸ்ஸமயஞாணேனாதி ஸோமனஸ்ஸஸம்பயுத்தஞாணேன. ஆமந்தயாமீதி நிவேத³யாமி, போ³தே⁴மீதி அத்தோ². அந்தரேதி அந்தராளே, வேமஜ்ஜே²தி அத்தோ².

ஸுத்தந்தபிடகந்தி யதா² கம்மமேவ கம்மந்தம், ஏவம் ஸுத்தமேவ ஸுத்தந்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அஸங்கீ³தந்தி ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴க (சூளவ. 437 ஆத³யோ) கதா²வத்து²ப்பகரணாதி³கம். ஸோளஸஹி வாரேஹி உபலக்கி²தத்தா ‘‘ஸோளஸ பரிவாரா’’தி வுத்தம். ததா² ஹி பரிவாரபாளியம் (பரி. 1 ஆத³யோ) பட²மம் பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்தந்திஆதி³னா வுத்தம். பஞ்ஞத்திவாரோ கதா²பத்திவாரோ விபத்திவாரோ ஸங்க³ஹவாரோ ஸமுட்டா²னவாரோ அதி⁴கரணவாரோ ஸமத²வாரோ ஸமுச்சயவாரோதி இமே அட்ட² வாரா, தத³னந்தரம் ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவனபச்சயா பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி (பரி. 188) ஏவம் பச்சயமத்தவிஸேஸேன புன வுத்தா தேயேவ அட்ட² வாரா சாதி இமேஸம் ஸோளஸன்னம் வாரானம் வஸேன பி⁴க்கு²விப⁴ங்க³ஸ்ஸ ச பி⁴க்கு²னீவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ ச பகாஸிதத்தா ஸோளஸஹி வாரேஹி உபலக்கி²தோ பரிவாரோ ‘‘ஸோளஸபரிவாரோ’’தி வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

த³ள்ஹீகம்மஸிதி²லகரணப்பயோஜனாதி இத³ம் லோகவஜ்ஜபண்ணத்திவஜ்ஜேஸு யதா²க்கமம் யோஜேதப்³ப³ம். ஸஞ்ஞமவேலம் அபி⁴ப⁴வித்வா பவத்தோ ஆசாரோ அஜ்ஜா²சாரோ, வீதிக்கமோ. தேனாதி விவித⁴னயத்தாதி³ஹேதுனா. ஏதந்தி விவித⁴விஸேஸனயத்தாதிஆதி³கா³தா²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ.

இதரம் பனாதி ஸுத்தம். அத்தத்த²பரத்தா²தி³பே⁴தே³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகத்தே² லோகியலோகுத்தராதி³அத்தே² ச ஸங்க³ண்ஹாதி. வேனேயஜ்ஜா²ஸயானுலோமேன வுத்தத்தாதி வினயம் விய இஸ்ஸரபா⁴வதோ ஆணாபதிட்டா²பனவஸேன அதே³ஸேத்வா வேனேய்யானம் அஜ்ஜா²ஸயானுலோமேன சரிதானுரூபம் வுத்தத்தா. அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²தி³வஸேன அதே³ஸேத்வா வேனேய்யானம் காலந்தரே அபி⁴னிப்³ப³த்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸஸ்ஸமிவ ப²ல’’ந்தி. உபாயஸமங்கீ³னம்யேவ நிப்பஜ்ஜனபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தே⁴னு விய கீ²ர’’ந்தி ஆஹ. ந ஹி தே⁴னும் விஸாணாதீ³ஸு, அகாலே வா அவிஜாதம் வா தோ³ஹந்தோ கீ²ரம் படிலப⁴தி.

யந்தி யஸ்மா. ஏத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மே. அபி⁴த⁴ம்மேதி ஸுபினந்தேன ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²யா அனாபத்திபா⁴வேபி அகுஸலசேதனா உபலப்³ப⁴தீதிஆதி³னா வினயபஞ்ஞத்தியா ஸங்கரவிரஹிதே த⁴ம்மே, ‘‘புப்³பா³பரவிரோதா⁴பா⁴வதோ ஸங்கரவிரஹிதே த⁴ம்மே’’திபி வத³ந்தி. ஆரம்மணாதீ³ஹீதி ஆரம்மணஸம்பயுத்தகம்மத்³வாரபடிபதா³தீ³ஹி. லக்க²ணீயத்தாதி ஸஞ்ஜானிதப்³ப³த்தா. யம் பனேத்த² அவிஸிட்ட²ந்தி ஏத்த² வினயபிடகந்திஆதீ³ஸு தீஸு ஸத்³தே³ஸு யம் அவிஸிட்ட²ம் ஸமானம், தம் பிடகஸத்³த³ந்தி அத்தோ². மா பிடகஸம்பதா³னேனாதி பாளிஸம்பதா³னவஸேன மா க³ண்ஹித்தா²தி வுத்தம் ஹோதி. யதா²வுத்தேனாதி ஏவம் து³வித⁴த்தே²னாதிஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன.

தே³ஸனாஸாஸனகதா²பே⁴த³ந்தி ஏத்த² தே³ஸனாபே⁴த³ம் ஸாஸனபே⁴த³ம் கதா²பே⁴த³ந்தி பே⁴த³ஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜேதப்³போ³. பே⁴த³ந்தி ச நானத்தந்தி அத்தோ². தேஸூதி பிடகேஸு. ஸிக்கா² ச பஹானானி ச க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ ச ஸிக்கா²பஹானக³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ, தஞ்ச யதா²ரஹம் பரிதீ³பயேதி அத்தோ². பரியத்திபே⁴த³ந்தி பரியாபுணனபே⁴த³ம் விபா⁴வயேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஹிம் யஸ்மிம் வினயாதி³கே யம் ஸம்பத்திஞ்ச விபத்திஞ்ச யதா² பாபுணாதி, தம்பி ஸப்³ப³ம் விபா⁴வயேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அத² வா யம் பரியத்திபே⁴த³ம் ஸம்பத்திம் விபத்திஞ்ச யஹிம் யதா² பாபுணாதி, தம்பி ஸப்³ப³ம் விபா⁴வயேதி யோஜேதப்³ப³ம். பரிதீ³பனா விபா⁴வனா சாதி ஹேட்டா² கா³தா²ஸு வுத்தஸ்ஸ அனுரூபதோ வுத்தம், அத்த²தோ பன ஏகமேவ.

ஆணாரஹேனாதி ஆணம் பணேதும் அரஹதீதி ஆணாரஹோ, ப⁴க³வா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴த்தா. ஸோ ஹி மஹாகாருணிகதாய ச அவிபரீததோ தே³ஸகபா⁴வேன பமாணவசனத்தா ச ஆணம் பணேதும் அரஹதி. வோஹாரபரமத்தா²னம்பி ஸம்ப⁴வதோ ஆஹ ‘‘ஆணாபா³ஹுல்லதோ’’தி. இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பட²மந்தி வினயபிடகம். பசுராபராதா⁴ ஸேய்யஸகத்தே²ராத³யோ. தே ஹி தோ³ஸபா³ஹுல்லதோ ‘‘பசுராபராதா⁴’’தி வுத்தா. பசுரோ ப³ஹுகோ ப³ஹுலோ அபராதோ⁴ தோ³ஸோ வீதிக்கமோ யேஸந்தே பசுராபராதா⁴. அனேகஜ்ஜா²ஸயாதிஆதீ³ஸு ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ ச அத்த²தோ தி³ட்டி² ஞாணஞ்ச. சரியாதி ராக³சரியாதி³கா ச² மூலசரியா. அத² வா சரியாதி சரிதம், தம் ஸுசரிதது³ச்சரிதவஸேன து³வித⁴ம். அதி⁴முத்தி நாம ஸத்தானம் புப்³ப³பரிசயவஸேன அபி⁴ருசி, ஸா து³விதா⁴ ஹீனபணீதபே⁴தே³ன. யதா²னுலோமந்தி அஜ்ஜா²ஸயாதீ³னம் அனுரூபம். யதா²த⁴ம்மந்தி த⁴ம்மஸபா⁴வானுரூபம்.

ஸம்வராஸம்வரோதி ஏத்த² கு²த்³த³கோ மஹந்தோ ச ஸம்வரோதி அத்தோ². வுட்³டி⁴அத்தோ² ஹேத்த² அ-காரோ. தி³ட்டி²வினிவேட²னாதி தி³ட்டி²யா விமோசனம். ஸுத்தந்தபாளியம் விவிச்சேவ காமேஹீதிஆதி³னா (தீ³. நி. 1.226; ஸம். நி. 2.152) ஸமாதி⁴தே³ஸனாபா³ஹுல்லதோ ஸுத்தந்தபிடகே ‘‘அதி⁴சித்தஸிக்கா²’’தி வுத்தம். வீதிக்கமப்பஹானம் கிலேஸானந்தி ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம், கம்மகிலேஸானம் வா யோ காயவசீத்³வாரேஹி வீதிக்கமோ, தஸ்ஸ பஹானம். அனுஸயவஸேன ஸந்தானமனுவத்தந்தா கிலேஸா பரியுட்டி²தாபி ஸீலபே⁴த³வஸேன வீதிக்கமிதும் ந லப⁴ந்தீதி ஆஹ ‘‘வீதிக்கமபடிபக்க²த்தா ஸீலஸ்ஸா’’தி. பரியுட்டா²னப்பஹானந்தி ஓகாஸதா³னவஸேன சித்தே குஸலப்பவத்திம் பரியாதி³யித்வா ஸமுப்பத்திவஸேன டா²னம் பரியுட்டா²னம், தஸ்ஸ பஹானம். அனுஸயப்பஹானந்தி அரியமக்³கே³ன அப்பஹீனபா⁴வேன ஸந்தானே காரணலாபே⁴ உப்பஜ்ஜனாரஹா தா²மக³தா காமராகா³த³யோ ஸத்த கிலேஸா ஸந்தானே அனு அனு ஸயனதோ அனுஸயா நாம, தேஸம் பஹானம்.

தத³ங்க³ப்பஹானந்தி தேன தேன தா³னஸீலாதி³குஸலங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அகுஸலங்க³ஸ்ஸ பஹானம் தத³ங்க³ப்பஹானம். து³ச்சரிதஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானந்தி காயவசீது³ச்சரிதமேவ யத்த² உப்பஜ்ஜதி, தம் ஸந்தானம் ஸம்மா கிலேஸேதி உபதாபேதீதி ஸம்கிலேஸோ, தஸ்ஸ தத³ங்க³வஸேன பஹானம். ஸமாதி⁴ஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³படிபக்க²த்தா ஸுத்தந்தபிடகே தண்ஹாஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானம் வுத்தம். அத்தாதி³ஸுஞ்ஞஸபா⁴வத⁴ம்மப்பகாஸனதோ அபி⁴த⁴ம்மபிடகே தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானம் வுத்தம்.

ஏகமேகஸ்மிஞ்சேத்தா²தி ஏத்த² ஏதேஸு தீஸு பிடகேஸு ஏகேகஸ்மிம் பிடகேதி அத்தோ². த⁴ம்மோதி பாளீதி ஏத்த² த⁴ம்மஸ்ஸ ஸீலாதி³விஸிட்ட²த்த²யோக³தோ, பு³த்³தா⁴னம் ஸபா⁴வனிருத்திபா⁴வதோ ச பகட்டா²னம் உக்கட்டா²னம் வசனப்பப³ந்தா⁴னம் ஆளி பந்தீதி பாளி, பரியத்தித⁴ம்மோ. ஸம்முதிபரமத்த²பே⁴த³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அனுரூபவாசகபா⁴வேன பரமத்த²ஸத்³தே³ஸு ஏகந்தேன ப⁴க³வதா மனஸா வவத்தா²பிதோ நாமபஞ்ஞத்திப்பப³ந்தோ⁴ பாளித⁴ம்மோ நாம. தே³ஸனாய த⁴ம்மஸ்ஸ ச கோ விஸேஸோதி சே? யதா²வுத்தனயேன மனஸா வவத்தா²பிதத⁴ம்மஸ்ஸ பரேஸம் போ³த⁴னபா⁴வேன அதிஸஜ்ஜனா வாசாய பகாஸனா ‘‘தே³ஸனா’’தி வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ – ‘‘தே³ஸனாதி தஸ்ஸா மனஸா வவத்தா²பிதாய பாளியா தே³ஸனா’’தி. தது³ப⁴யம்பி பன பரமத்த²தோ ஸத்³தோ³ ஏவ பரமத்த²வினிமுத்தாய ஸம்முதியா அபா⁴வா. இமமேவ நயம் க³ஹேத்வா கேசி ஆசரியா ‘‘த⁴ம்மோ ச தே³ஸனா ச பரமத்த²தோ ஸத்³தோ³ ஏவா’’தி வோஹரந்தி, தேபி அனுபவஜ்ஜாயேவ. யதா² ‘‘காமாவசரபடிஸந்தி⁴விபாகா பரித்தாரம்மணா’’தி வுச்சந்தி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ‘‘காமாவசரபடிஸந்தி⁴விபாகா நிப்³ப³த்திதபரமத்த²விஸயாயேவா’’தி ஸக்கா வத்தும் இத்தி²புரிஸாதி³ஆகாரபரிவிதக்கபுப்³ப³கானம் ராகா³தி³அகுஸலானம் மேத்தாதி³குஸலானஞ்ச ஆரம்மணம் க³ஹேத்வாபி ஸமுப்பஜ்ஜனதோ. பரமத்த²த⁴ம்மமூலகத்தா பனஸ்ஸ பரிகப்பஸ்ஸ பரமத்த²விஸயதா ஸக்கா பஞ்ஞபேதும், ஏவமிதா⁴பீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தீஸுபி சேதேஸு ஏதே த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴ க³ம்பீ⁴ராதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்த² ச பிடகாவயவானம் த⁴ம்மாதீ³னம் வுச்சமானோ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ தம்ஸமுதா³யஸ்ஸ பிடகஸ்ஸாபி வுத்தோ யேவாதி த³ட்ட²ப்³போ³. து³க்கே²ன ஓக³ய்ஹந்தி, து³க்கோ² வா ஓகா³ஹோ ஓகா³ஹனம் அந்தோபவிஸனமேதேஸூதி து³க்கோ²கா³ஹா. ஏத்தா²தி ஏதேஸு பிடகேஸு, நித்³தா⁴ரணே சேதம் பு⁴ம்மவசனம்.

ஹேதுனோ ப²லம் ஹேதுப²லம். த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனகோ அவிபரீதாபி⁴லாபோ. விஸயதோ அஸம்மோஹதோ சாதி லோகியலோகுத்தரானம் யதா²க்கமம் அவபோ³த⁴ப்பகாரத³ஸ்ஸனம், ஏதஸ்ஸ அவபோ³தோ⁴தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. லோகியோ ஹி த⁴ம்மத்தா²தி³ம் ஆலம்பி³த்வாவ பவத்தனதோ விஸயதோ அவபோ³தோ⁴தி வுச்சதி. லோகுத்தரோ பன நிப்³பா³னாரம்மணதாய தம் அனாலம்ப³மானோபி தப்³பி³ஸயமோஹவித்³த⁴ம்ஸனேன த⁴ம்மாதீ³ஸு பவத்தனதோ அஸம்மோஹதோ அவபோ³தோ⁴தி வுச்சதி. அத்தா²னுரூபம் த⁴ம்மேஸூதி காரியானுரூபம் காரணேஸூதி அத்தோ². பஞ்ஞத்திபதா²னுரூபம் பஞ்ஞத்தீஸூதி ச²ப்³பி³த⁴னாமபஞ்ஞத்தியா பதோ² பஞ்ஞத்திபதோ², தஸ்ஸ அனுரூபம் பஞ்ஞத்தீஸூதி அத்தோ².

த⁴ம்மஜாதந்தி காரணப்பபே⁴தோ³ காரணமேவ வா. அத்த²ஜாதந்தி காரியப்பபே⁴தோ³, காரியமேவ வா. யா சாயம் தே³ஸனாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோ சேத்தா²தி ஏதாஸு த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாஸு யோ படிவேதோ⁴தி அத்தோ². ஏத்தா²தி ஏதேஸு தீஸு பிடகேஸு.

அலக³த்³தூ³பமாதி ஏத்த² அலக³த்³த³ஸத்³தே³ன அலக³த்³த³க்³க³ஹணம் வுச்சதி வீணாவாத³னம் வீணாதிஆதீ³ஸு விய, க³ஹணஞ்சேத்த² யதா² ட³ம்ஸதி, ததா² து³க்³க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், இதரக்³க³ஹணே விரோதா⁴பா⁴வா. தஸ்மா அலக³த்³த³ஸ்ஸ க³ஹணம் உபமா ஏதிஸ்ஸாதி அலக³த்³தூ³பமா. அலக³த்³தோ³தி சேத்த² ஆஸிவிஸோ வுச்சதி. ஸோ ஹி அலம் பரியத்தோ, ஜீவிதஹரணஸமத்தோ² வா விஸஸங்கா²தோ க³தோ³ அஸ்ஸாதி ‘‘அலம்க³தோ³’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘அலக³த்³தோ³’’தி வுச்சதி.

வட்டதோ நிஸ்ஸரணம் அத்தோ² பயோஜனம் ஏதிஸ்ஸாதி நிஸ்ஸரணத்தா². ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ வியாதி ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, த⁴ம்மரதனானுபாலகோ, தஸ்ஸ அத்த²னிரபேக்க²ஸ்ஸ பரியத்தி ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தி. து³க்³க³ஹிதானீதி து³ட்டு² க³ஹிதானி. தேனாஹ ‘‘உபாரம்பா⁴தி³ஹேது பரியாபுடா’’தி. ஏத்த² ச உபாரம்போ⁴ நாம பரியத்திம் நிஸ்ஸாய பரவம்ப⁴னம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன இதிவாத³ப்பமோக்க²லாப⁴ஸக்காராதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. யம் ஸந்தா⁴யாதி யம் பரியத்திது³க்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய. வுத்தந்தி அலக³த்³தூ³பமஸுத்தே (ம. நி. 1.238) வுத்தம். தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் நானுபோ⁴ந்தீதி தஞ்ச அஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸீலபரிபூரணாதி³ஸங்கா²தம் அத்த²ம் ஏதே து³க்³க³ஹிதகா³ஹினோ நானுபோ⁴ந்தி ந விந்த³ந்தி. படிவித்³தா⁴குப்போதி படிவித்³த⁴அரஹத்தப²லோ.

இதா³னி தீஸு பிடகேஸு யதா²ரஹம் ஸம்பத்திவிபத்தியோ நித்³தா⁴ரேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ வினயே பனாதிஆதி³. தத்த² தாஸம்யேவாதி அவதா⁴ரணம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞாசதுபடிஸம்பி⁴தா³னம் வினயே பபே⁴த³வசனாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். வேரஞ்ஜகண்டே³ (பாரா. 12) ஹி திஸ்ஸோ விஜ்ஜாவ விப⁴த்தா. து³தியே தாஸம்யேவாதி அவதா⁴ரணம் சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ அபேக்கி²த்வா கதம் திஸ்ஸன்னம்பி விஜ்ஜானம் ச²ஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு அந்தோபவிட்ட²த்தா. தாஸஞ்சாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தே³ன ஸேஸானம்பி தத்த² அத்தி²பா⁴வம் தீ³பேதி. அபி⁴த⁴ம்மபிடகே ஹி திஸ்ஸோ விஜ்ஜா ச² அபி⁴ஞ்ஞா சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ ச வுத்தா ஏவ. படிஸம்பி⁴தா³னம் தத்தே²வ ஸம்மா விப⁴த்தபா⁴வம் தீ³பேதும் தத்தே²வாதி அவதா⁴ரணம் கதம். உபாதி³ன்னப²ஸ்ஸோதி மக்³கே³ன மக்³க³படிபாத³னப²ஸ்ஸோ. தேஸந்தி தேஸம் பிடகானம். ஏதந்தி ஏதம் பு³த்³த⁴வசனம்.

சதுத்திம்ஸேவ ஸுத்தந்தாதி கா³தா²ய அயமத்த²யோஜனா – யஸ்ஸ நிகாயஸ்ஸ ஸுத்தக³ணனதோ சதுத்திம்ஸேவ ஸுத்தந்தா வக்³க³ஸங்க³ஹவஸேன தயோ வக்³கா³ யஸ்ஸ ஸங்க³ஹஸ்ஸாதி திவக்³கோ³ ஸங்க³ஹோ, ஏஸ பட²மோ நிகாயோ இத⁴ தீ³க⁴னிகாயோதி. அனுலோமிகோதி அபச்சனீகோ, அத்தா²னுலோமனதோ அன்வத்த²னாமோதி வுத்தம் ஹோதி. ஏகனிகாயம்பீதி ஏகஸமூஹம்பி. ஏவம் சித்தந்தி ஏவம் விசித்தம். யத²யித³ந்தி யதா² இமே. போணிகசிக்க²ல்லிகா க²த்தியா, தேஸம் நிவாஸோ ‘‘போணிகனிகாயோ சிக்க²ல்லிகனிகாயோ’’தி வுச்சதி. பஞ்சத³ஸவக்³க³பரிக்³க³ஹோதி பஞ்சத³ஸஹி வக்³கே³ஹி பரிக்³க³ஹிதோ. ஸுத்தந்தானம் ஸஹஸ்ஸானி ஸத்த ஸுத்தஸதானி சாதி பாடே² ஸுத்தந்தானம் ஸத்தஸஹஸ்ஸானி ஸத்த ஸுத்தஸதானி சாதி யோஜேதப்³ப³ம். கத்த²சி பன ‘‘ஸத்த ஸுத்தஸஹஸ்ஸானி, ஸத்த ஸுத்தஸதானி சா’’தி பாடோ². புப்³பே³ நித³ஸ்ஸிதாதி ஸுத்தந்தபிடகனித்³தே³ஸே நித³ஸ்ஸிதா.

வேத³ந்தி ஞாணம். துட்டி²ந்தி பீதிம். த⁴ம்மக்க²ந்த⁴வஸேனாதி த⁴ம்மராஸிவஸேன. த்³வாஸீதிஸஹஸ்ஸானி பு³த்³த⁴தோ க³ண்ஹிந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோதி த⁴ம்மஸேனாபதிஆதீ³னம் பி⁴க்கூ²னம் ஸந்திகா தேஹியேவ தே³ஸிதானி த்³வே ஸஹஸ்ஸானி க³ண்ஹிம். மேதி மம ஹத³யே, இதி ஆனந்த³த்தே²ரோ அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. யே த⁴ம்மா மம ஹத³யே பவத்தினோ, தே சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸானீதி யோஜனா. இத³ஞ்ச ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலே உக்³க³ஹிதத⁴ம்மக்க²ந்த⁴வஸேன வுத்தம், பரினிப்³பு³தே பன ப⁴க³வதி ஆனந்த³த்தே²ரேன தே³ஸிதானம் ஸுப⁴ஸுத்த(த³ஈ. நி. 1.444 ஆத³யோ) கோ³பகமோக்³க³ல்லானஸுத்தானம் (ம. நி. 3.79 ஆத³யோ), ததியஸங்கீ³தியம் மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரேன கதி²தகதா²வத்து²ப்பகரணஸ்ஸ ச வஸேன த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴னம் சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸதோபி அதி⁴கதா வேதி³தப்³பா³.

ஏகானுஸந்தி⁴கம் ஸுத்தந்தி ஸதிபட்டா²னாதி³ (தீ³. நி. 2.372 ஆத³யோ; ம. நி. 1.105 ஆத³யோ). அனேகானுஸந்தி⁴கந்தி பரினிப்³பா³னஸுத்தாதி³ (தீ³. நி. 2.134 ஆத³யோ). தஞ்ஹி நானாடா²னேஸு நானாத⁴ம்மதே³ஸனானம் வஸேன பவத்தம். திகது³கபா⁴ஜனம் த⁴ம்மஸங்க³ணியம் நிக்கே²பகண்ட³(த⁴. ஸ. 985 ஆத³யோ) அட்ட²கதா²கண்ட³வஸேன (த⁴. ஸ. 1384 ஆத³யோ) க³ஹேதப்³ப³ம். சித்தவாரபா⁴ஜனந்தி இத³ம் சித்துப்பாத³கண்ட³வஸேன (த⁴. ஸ. 1 ஆத³யோ) வுத்தம். அத்தி² வத்தூ²திஆதீ³ஸு வத்து² நாம ஸுதி³ன்னகண்டா³தி³ (பாரா. 24 ஆத³யோ). மாதிகாதி ஸிக்கா²பத³ம். அந்தராபத்தீதி ஸிக்கா²பத³ந்தரேஸு அஞ்ஞஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் பஞ்ஞத்தா ஆபத்தி. திகச்சே²தோ³தி திகபாசித்தியாதி³திகபரிச்சே²தோ³. பு³த்³த⁴வசனம் ஸங்க³ஹிதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஸ்ஸாதி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ. ஸங்கீ³திபரியோஸானே ஸாது⁴காரம் த³த³மானா வியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அச்ச²ரம் பஹரிதும் யுத்தானி அச்ச²ரியானி, புப்ப²வஸ்ஸசேலுக்கே²பாதீ³னி. யா ‘‘பஞ்சஸதா’’தி ச ‘‘தே²ரிகா’’தி ச பவுச்சதி, அயம் பட²மமஹாஸங்கீ³தி நாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இதி ஸமந்தபாஸாதி³காய வினயட்ட²கதா²ய விமதிவினோத³னியம்

பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

து³தியஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா

ஏவம் பட²மமஹாஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேத்வா யத³த்த²ம் ஸா இத⁴ த³ஸ்ஸிதா, தம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ இமிஸ்ஸாதிஆதி³மாஹ. தத்ராயம் ஆசரியபரம்பராதி தஸ்மிம் ஜம்பு³தீ³பே அயம் ஆசரியானம் பவேணீ படிபாடி. விஜிதாவினோதி விஜிதஸப்³ப³கிலேஸபடிபக்க²த்தா விஜிதவந்தோ. ஜம்பு³ஸிரிவ்ஹயேதி ஜம்பு³ஸதி³ஸோ ஸிரிமந்தோ அவ்ஹயோ நாமம் யஸ்ஸ தீ³பஸ்ஸ, தஸ்மிம் ஜம்பு³தீ³பேதி வுத்தம் ஹோதி. மஹந்தேன ஹி ஜம்பு³ருக்கே²ன அபி⁴லக்கி²தத்தா தீ³போபி ‘‘ஜம்பூ³’’தி வுச்சதி. அச்சி²ஜ்ஜமானம் அவினஸ்ஸமானம் கத்வா. வினயவம்ஸந்திஆதீ³ஹி தீஹி வினயபாளியேவ கதி²தா பரியாயவசனத்தா தேஸம். பகதஞ்ஞுதந்தி வேய்யத்தியம், படுபா⁴வந்தி வுத்தம் ஹோதி. து⁴ரக்³கா³ஹோதி பதா⁴னக்³கா³ஹீ, ஸப்³பே³ஸம் பாமோக்கோ² ஹுத்வா க³ண்ஹீதி வுத்தம் ஹோதி. பி⁴க்கூ²னம் ஸமுதா³யோ ஸமூஹோ பி⁴க்கு²ஸமுதா³யோ.

யதா³தி நிப்³பா³யிம்ஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஜோதயித்வா ச ஸப்³ப³தீ⁴தி தமேவ ஸத்³த⁴ம்மம் ஸப்³ப³த்த² பகாஸயித்வா. ஜுதிமந்தோதி பஞ்ஞாஜுதியா யுத்தா, தேஜவந்தோ வா, மஹானுபா⁴வாதி அத்தோ². நிப்³பா³யிம்ஸூதி அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா நிப்³பா³யிம்ஸு. அனாலயாதி அஸங்கா³.

அதா²தி பச்சா², யதா³ பரினிப்³பா³யிம்ஸு, ததோ பரந்தி அத்தோ². கப்பதி ஸிங்கீ³லோணகப்போதி ஏத்த² கப்ப-ஸத்³தோ³ விகப்பத்தோ², தேன ஸிங்கீ³லோணவிகப்போபி கப்பதி. இத³ம்பி பக்க²ந்தரம் கப்பதீதி அத்தோ², ஏவம் ஸப்³ப³த்த². தத்த² ஸிங்கே³ன லோணம் பரிஹரித்வா அலோணகபிண்ட³பாதேன ஸத்³தி⁴ம் பு⁴ஞ்ஜிதும் கப்பதி, ஸன்னிதி⁴ம் ந கரோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. கப்பதி த்³வங்கு³லகப்போதி த்³வங்கு³லம் அதிக்கந்தாய சா²யாய விகாலே போ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜிதும் கப்பதீதி அத்தோ². கப்பதி கா³மந்தரகப்போதி ‘‘கா³மந்தரம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி பவாரிதேன அனதிரித்தபோ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜிதும் கப்பதீதி அத்தோ². கப்பதி ஆவாஸகப்போதி ஏகஸீமாய நானாஸேனாஸனேஸு விஸும் விஸும் உபோஸதா²தீ³னி ஸங்க⁴கம்மானி காதும் வட்டதீதி அத்தோ². கப்பதி அனுமதிகப்போதி ‘‘அனாக³தானம் ஆக³தகாலே அனுமதிம் க³ஹேஸ்ஸாமா’’தி தேஸு அனாக³தேஸுயேவ வக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன கம்மம் கத்வா பச்சா² அனுமதிம் க³ஹேதும் கப்பதி, வக்³க³கம்மம் ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. கப்பதி ஆசிண்ணகப்போதி ஆசரியுபஜ்ஜா²யேஹி ஆசிண்ணோ கப்பதீதி அத்தோ². ஸோ பன ஏகச்சோ கப்பதி த⁴ம்மிகோ, ஏகச்சோ ந கப்பதி அத⁴ம்மிகோதி வேதி³தப்³போ³. கப்பதி அமதி²தகப்போதி யம் கீ²ரம் கீ²ரபா⁴வம் விஜஹிதம் த³தி⁴பா⁴வம் அஸம்பத்தம், தம் பு⁴த்தாவினா பவாரிதேன அனதிரித்தம் பு⁴ஞ்ஜிதும் கப்பதீதி அத்தோ². கப்பதி ஜளோகி³ம் பாதுந்தி ஏத்த² ஜளோகீ³தி தருணஸுரா, யம் மஜ்ஜஸம்பா⁴ரம் ஏகதோ கதம் மஜ்ஜபா⁴வமஸம்பத்தம், தம் பாதும் வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஜாதரூபரஜதந்தி ஏத்த² ஸரஸதோ விகாரம் அனாபஜ்ஜித்வா ஸப்³ப³தா³ ஜாதரூபமேவ ஹோதீதி ஜாதம் ரூபம் ஏதஸ்ஸாதி ஜாதரூபம், ஸுவண்ணம். த⁴வலஸபா⁴வதாய ராஜதீதி ரஜதம், ரூபியம். ஸுஸுனாக³புத்தோதி ஸுஸுனாக³ஸ்ஸ புத்தோ. காகண்ட³கபுத்தோதி காகண்ட³கஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்தோ. வஜ்ஜீஸூதி ஜனபத³னாமத்தா ப³ஹுவசனம் கதம்.

தத³ஹுபோஸதே²தி ஏத்த² தத³ஹூதி தஸ்மிம் அஹனி. உபவஸந்தி ஏத்தா²தி உபோஸதோ², உபவஸந்தீதி ச ஸீலஸமாதா³னேன வா அனஸனாதி³னா வா உபேதா ஹுத்வா வஸந்தீதி அத்தோ². கம்ஸபாதிந்தி ஸுவண்ணபாதிம். மாஸகரூபந்தி மாஸகோ ஏவ. ஸப்³ப³ம் தாவ வத்தப்³ப³ந்தி இமினா ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 446 ஆத³யோ) ஆக³தா ஸப்³பா³பி பாளி இத⁴ ஆனேத்வா வத்தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதி. ஸங்கா³யிதஸதி³ஸமேவ ஸங்கா³யிம்ஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஸா பனாயம் ஸங்கீ³தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸூதி தேஸு ஸங்கீ³திகாரகேஸு தே²ரேஸு. விஸ்ஸுதா ஏதே ஸத்³தி⁴விஹாரிகா ஞேய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸாணஸம்பூ⁴தோதி ஸாணதே³ஸவாஸீ ஸம்பூ⁴தத்தே²ரோ. து³தியோ ஸங்க³ஹோதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். பன்னபா⁴ராதி பதிதக்க²ந்த⁴பா⁴ரா.

அப்³பு³த³ந்தி உபத்³த³வம் வத³ந்தி. ‘‘ப⁴க³வதோ வசனம் தே²னேத்வா அத்தனோ வசனஸ்ஸ தீ³பனதோ அப்³பு³த³ந்தி சோரகம்ம’’ந்தி ஏகே. இத³ந்தி வக்க²மானனித³ஸ்ஸனம். ஸந்தி³ஸ்ஸமானா முகா² ஸம்முகா². பா⁴விதமக்³க³ந்தி உப்பாதி³தஜ்ஜா²னம். ஸாது⁴ ஸப்புரிஸாதி ஏத்த² ஸாதூ⁴தி ஆயாசனத்தே² நிபாதோ, தம் யாசாமீதி அத்தோ². ஹட்ட²பஹட்டோ²தி புனப்புனம் ஸந்துட்டோ². உத³க்³கு³த³க்³கோ³தி ஸரீரவிகாருப்பாத³னபீதிவஸேன உத³க்³கு³த³க்³கோ³, பீதிமா ஹி புக்³க³லோ காயசித்தானம் உக்³க³தத்தா ‘‘உத³க்³கு³த³க்³கோ³’’தி வுச்சதி.

தேன கோ² பன ஸமயேனாதி யஸ்மிம் ஸமயே து³தியம் ஸங்கீ³திம் அகரிம்ஸு, தஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ². தம் அதி⁴கரணம் ந ஸம்பாபுணிம்ஸூதி தம் வஜ்ஜிபுத்தகேஹி உப்பாதி³தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²னிதும் ந ஸம்பாபுணிம்ஸு நாக³மிம்ஸு. நோ அஹுவத்தா²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யாவதாயுகம் ட²த்வா பரினிப்³பு³தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கிம் பன கத்வா தே²ரா பரினிப்³பு³தாதி? ஆஹ து³தியம் ஸங்க³ஹம் கத்வாதிஆதி³. அனிச்சதாவஸந்தி அனிச்சதாதீ⁴னதம். ஜம்மிந்தி லாமகம். து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வம் அனபி⁴ப⁴வனீயம் அதிக்கமிதும் அஸக்குணேய்யம் அனிச்சதம் ஏவம் ஞத்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

து³தியஸங்கீ³திகதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

ததியஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா

ஸத்த வஸ்ஸானீதி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம். அதிச்ச²தா²தி அதிக்கமித்வா இச்ச²த², இதோ அஞ்ஞத்த² க³ந்த்வா பி⁴க்க²ம் பரியேஸதா²தி அத்தோ². ப⁴த்தவிஸ்ஸக்³க³கரணத்தா²யாதி ப⁴த்தஸ்ஸ அஜ்ஜோ²ஹரணகிச்சத்தா²ய, பு⁴ஞ்ஜனத்தா²யாதி அத்தோ². ‘‘ஸோளஸவஸ்ஸோ’’தி உத்³தே³ஸோ கத²னம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகோ, ‘‘ஸோளஸவஸ்ஸிகோ’’தி அத்தோ².

தீஸு வேதே³ஸூதிஆதீ³ஸு இருவேத³யஜுவேத³ஸாமவேத³ஸங்கா²தேஸு தீஸு வேதே³ஸு. தயோ ஏவ கிர வேதா³ அட்ட²காதீ³ஹி த⁴ம்மிகேஹி இஸீஹி லோகஸ்ஸ ஸக்³க³மக்³க³விபா⁴வனத்தா²ய கதா. தேனேவ ஹி தே தேஹி வுச்சந்தி. ஆத²ப்³ப³ணவேதோ³ பன பச்சா² அத⁴ம்மிகேஹி ப்³ராஹ்மணேஹி பாணவதா⁴தி³அத்தா²ய கதோ. புரிமேஸு ச தீஸு வேதே³ஸு தேஹேவ த⁴ம்மிகஸாகா²யோ அபனேத்வா யாக³வதா⁴தி³தீ³பிகா அத⁴ம்மிகஸாகா² பக்கி²த்தாதி வேதி³தப்³பா³. நிக⁴ண்டூ³தி ருக்கா²தீ³னம் வேவசனப்பகாஸகம் பரியாயனாமானுரூபம் ஸத்த²ம். தஞ்ஹி லோகே ‘‘நிக⁴ண்டூ³’’தி வுச்சதி. கேடுப⁴ந்தி கிடதி க³மேதி கிரியாதி³விபா⁴க³ந்தி கேடுப⁴ம், கிரியாகப்பவிகப்போ கவீனம் உபகாரஸத்த²ம். ஏத்த² ச கிரியாகப்பவிகப்போதி வசீபே⁴தா³தி³லக்க²ணா கிரியா கப்பீயதி விகப்பீயதி ஏதேனாதி கிரியாகப்போ, ஸோ பன வண்ணபத³ப³ந்த⁴பத³த்தா²தி³விபா⁴க³தோ ப³ஹுவிகப்போதி ‘‘கிரியாகப்பவிகப்போ’’தி வுச்சதி. இத³ஞ்ச மூலகிரியாகப்பக³ந்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸஹ நிக⁴ண்டு³னா கேடுபே⁴ன ச ஸனிக⁴ண்டு³கேடுபா⁴, தயோ வேதா³, தேஸு ஸனிக⁴ண்டு³கேடுபே⁴ஸு. டா²னகரணாதி³விபா⁴க³தோ ச நிப்³ப³சனவிபா⁴க³தோ ச அக்க²ரா பபே⁴தீ³யந்தி ஏதேனாதி அக்க²ரப்பபே⁴தோ³, ஸிக்கா² ச நிருத்தி ச. ஸஹ அக்க²ரப்பபே⁴தே³னாதி ஸாக்க²ரப்பபே⁴தா³, தேஸு ஸாக்க²ரப்பபே⁴தே³ஸு. ஆத²ப்³ப³ணவேத³ம் சதுத்த²ம் கத்வா ‘‘இதிஹ ஆஸ இதிஹ ஆஸா’’தி ஈதி³ஸவசனபடிஸம்யுத்தோ போராணகதா²ஸங்கா²தோ இதிஹாஸோ பஞ்சமோ ஏதேஸந்தி இதிஹாஸபஞ்சமா, தயோ வேதா³, தேஸு இதிஹாஸபஞ்சமேஸு.

யஸ்ஸ சித்தந்திஆதி³ பஞ்ஹத்³வயம் கீ²ணாஸவானம் சுதிசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தத்த² பட²மபஞ்ஹே உப்பஜ்ஜதீதி உப்பாத³க்க²ணஸமங்கி³தாய உப்பஜ்ஜதி. ந நிருஜ்ஜ²தீதி நிரோத⁴க்க²ணம் அப்பத்ததாய ந நிருஜ்ஜ²தி. தஸ்ஸ சித்தந்தி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தம் சித்தம் கிம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி ஆயதிஞ்ச நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி புச்சா², தஸ்ஸா ச விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயதாய ஏவமேத்த² விஸ்ஸஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம். அரஹதோ பச்சி²மசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே தஸ்ஸ சித்தம் உப்பஜ்ஜதி, ந நிருஜ்ஜ²தி, ஆயதிஞ்ச நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, அவஸ்ஸமேவ நிரோத⁴க்க²ணம் பத்வா நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, ததோ அப்படிஸந்தி⁴கத்தா அஞ்ஞம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி. ட²பேத்வா பன பச்சி²மசித்தஸமங்கி³ம் கீ²ணாஸவம் இதரேஸம் உப்பாத³க்க²ணஸமங்கி³சித்தம் உப்பாத³க்க²ணஸமங்கி³தாய உப்பஜ்ஜதி ப⁴ங்க³ம் அப்பத்ததாய ந நிருஜ்ஜ²தி, ப⁴ங்க³ம் பன பத்வா நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதேவ, அஞ்ஞம் பன தஸ்மிம் வா அஞ்ஞஸ்மிம் வா அத்தபா⁴வே உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி சேவ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி சாதி. யஸ்ஸ வா பனாதிஆதி³ து³தியபஞ்ஹே பன நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி யஸ்ஸ சித்தம் உப்பாத³க்க²ணஸமங்கி³தாய ப⁴ங்க³க்க²ணம் பத்வா நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி அப்படிஸந்தி⁴கதாய நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ தம் சித்தம் கிம் உப்பஜ்ஜதி ந நிருஜ்ஜ²தீதி புச்சா², தஸ்ஸா ஏகம்ஸப்³யாகரணீயதாய ‘‘ஆமந்தா’’தி விஸ்ஸஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம். உத்³த⁴ம் வா அதோ⁴ வா ஹரிதும் அஸக்கோந்தோதி உபரிமபதே³ வா ஹேட்டி²மபத³ம் ஹேட்டி²மபதே³ வா உபரிமபத³ம் அத்த²தோ ஸமன்னாஹரிதும் க⁴டேதும் புப்³பே³னாபரம் யோஜேத்வா அத்த²ம் பரிச்சி²ந்தி³தும் அஸக்கோந்தோதி அத்தோ².

ஸோதாபன்னானம் ஸீலேஸு பரிபூரகாரிதாய ஸமாதி³ன்னஸீலதோ நத்தி² பரிஹானீதி ஆஹ ‘‘அப⁴ப்³போ³ தா³னி ஸாஸனதோ நிவத்திது’’ந்தி. வட்³டே⁴த்வாதி உபரிமக்³க³த்தா²ய கம்மட்டா²னம் வட்³டே⁴த்வா. த³ந்தே புனந்தி விஸோதே⁴ந்தி ஏதேனாதி த³ந்தபோனம் வுச்சதி த³ந்தகட்ட²ம். அபி⁴னவானம் ஆக³ந்துகானம் லஜ்ஜீஸபா⁴வம் க²ந்திமேத்தாதி³கு³ணஸமங்கி³தஞ்ச கதிபாஹம் ஸுட்டு² வீமம்ஸித்வாவ ஹத்த²கம்மாதி³ஸம்படிச்ச²னம் ஸங்க³ஹகரணஞ்ச யுத்தந்தி ஸாமணேரஸ்ஸ சேவ அஞ்ஞேஸஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜந்தானம் ஞாபனத்த²ம் தே²ரோ தஸ்ஸ ப⁴ப்³ப³ரூபதம் அபி⁴ஞ்ஞாய ஞத்வாபி புன ஸம்மஜ்ஜனாதி³ம் அகாஸி. ‘‘தஸ்ஸ சித்தத³மனத்த²’’ந்திபி வத³ந்தி. பு³த்³த⁴வசனம் பட்ட²பேஸீதி பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹாபேதும் ஆரபி⁴. ஸகலவினயாசாரபடிபத்தி உபஸம்பன்னானமேவ விஹிதாதி தப்பரியாபுணனமபி தேஸஞ்ஞேவ அனுரூபந்தி ஆஹ ‘‘ட²பேத்வா வினயபிடக’’ந்தி. தஸ்ஸ சித்தே ட²பிதம்பி பு³த்³த⁴வசனம் ஸங்கோ³பனத்தா²ய நிய்யாதிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹத்தே² பதிட்டா²பேத்வா’’தி வுத்தம்.

ஏகரஜ்ஜாபி⁴ஸேகந்தி ஸகலஜம்பு³தீ³பே ஏகாதி⁴பச்சவஸேன கரியமானம் அபி⁴ஸேகம். ராஜித்³தி⁴யோதி ராஜானுபா⁴வானுக³தப்பபா⁴வா. யதோதி யதோ ஸோளஸக⁴டதோ. தே³வதா ஏவ தி³வஸே தி³வஸே ஆஹரந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தே³வஸிகந்தி தி³வஸே தி³வஸே. அக³தா³மலகந்தி அப்பகேனேவ ஸரீரஸோத⁴னாதி³ஸமத்த²ம் ஸப்³ப³தோ³ஸஹரம் ஓஸதா⁴மலகம். ச²த்³த³ந்தத³ஹதோதி ச²த்³த³ந்தத³ஹஸமீபே டி²ததே³வவிமானதோ, கப்பருக்க²தோ வா, தத்த² தாதி³ஸா கப்பருக்க²விஸேஸா ஸந்தி, ததோ வா ஆஹரந்தீதி அத்தோ². அஸுத்தமயிகந்தி ஸுத்தேஹி அப³த்³த⁴ம் தி³ப்³ப³ஸுமனபுப்பே²ஹேவ கதம் ஸுமனபுப்ப²படம். உட்டி²தஸ்ஸ ஸாலினோதி ஸயம்ஜாதஸாலினோ, ஸமுதா³யாபேக்க²ஞ்சேத்த² ஏகவசனம், ஸாலீனந்தி அத்தோ². நவ வாஹஸஹஸ்ஸானீதி ஏத்த² சதஸ்ஸோ முட்டி²யோ ஏகோ குடு³வோ, சத்தாரோ குடு³வா ஏகோ பத்தோ², சத்தாரோ பத்தா² ஏகோ ஆள்ஹகோ, சத்தாரோ ஆள்ஹகா ஏகம் தோ³ணம், சத்தாரி தோ³ணானி ஏகா மானிகா, சதஸ்ஸோ மானிகா ஏகா கா²ரீ, வீஸதி கா²ரிகா ஏகோ வாஹோ, ததே³வ ‘‘ஏகம் ஸகட’’ந்தி ஸுத்தனிபாதட்ட²கதா²தீ³ஸு (ஸு. நி. அட்ட². 2.கோகாலிகஸுத்தவண்ணனா) வுத்தம். நித்து²ஸகணே கரோந்தீதி து²ஸகுண்ட³கரஹிதே கரோந்தி. தேன நிம்மிதம் பு³த்³த⁴ரூபம் பஸ்ஸந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புஞ்ஞப்பபா⁴வனிப்³ப³த்தக்³க³ஹணம் நாக³ராஜனிம்மிதானம் புஞ்ஞப்பபா⁴வனிப்³ப³த்தேஹி ஸதி³ஸதாய கதம். விமலகேதுமாலாதி ஏத்த² கேதுமாலா நாம ஸீஸதோ நிக்க²மித்வா உபரிமுத்³த⁴னி புஞ்ஜோ ஹுத்வா தி³ஸ்ஸமானரஸ்மிராஸீதி வத³ந்தி.

பா³ஹிரகபாஸண்ட³ந்தி பா³ஹிரகப்பவேதி³தம் ஸமயவாத³ம். பரிக்³க³ண்ஹீதி வீமம்ஸமானோ பரிக்³க³ஹேஸி. ப⁴த்³த³பீட²கேஸூதி வேத்தமயபீடே²ஸு. ஸாரோதி கு³ணஸாரோ. ஸீஹபஞ்ஜரேதி மஹாவாதபானஸமீபே. கிலேஸவிப்ப²ந்த³ரஹிதசித்ததாய த³ந்தம். நிச்சம் பச்சுபட்டி²தஸதாரக்க²தாய கு³த்தம். கு²ரக்³கே³யேவாதி கேஸோரோபனாவஸானே. அதிவிய ஸோப⁴தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வாணிஜகோ அஹோஸீதி மது⁴வாணிஜகோ அஹோஸி.

புப்³பே³ வ ஸன்னிவாஸேனாதி புப்³பே³ வா புப்³ப³ஜாதியம் வா ஸஹவாஸேனாதி அத்தோ². பச்சுப்பன்னஹிதேன வாதி வத்தமானப⁴வே ஹிதசரணேன வா. ஏவம் இமேஹி த்³வீஹி காரணேஹி தம் ஸினேஹஸங்கா²தம் பேமம் ஜாயதே. கிம் வியாதி? ஆஹ ‘‘உப்பலம் வ யதோ²த³கே’’தி. உப்பலம் வாதி ரஸ்ஸகதோ வா-ஸத்³தோ³ அவுத்தஸம்பிண்ட³னத்தோ². யதா²-ஸத்³தோ³ உபமாயம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² உப்பலஞ்ச ஸேஸஞ்ச பது³மாதி³ உத³கே ஜாயமானம் த்³வே காரணானி நிஸ்ஸாய ஜாயதி உத³கஞ்சேவ கலலஞ்ச, ஏவம் பேமம்பீதி (ஜா. அட்ட². 2.2.174).

து⁴வப⁴த்தானீதி நிச்சப⁴த்தானி. வஜ்ஜாவஜ்ஜந்தி கு²த்³த³கம் மஹந்தஞ்ச வஜ்ஜம். மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரஸ்ஸ பா⁴ரமகாஸீதி தே²ரஸ்ஸ மஹானுபா⁴வதம், ததா³ ஸாஸனகிச்சஸ்ஸ நாயகபா⁴வேன ஸங்க⁴பரிணாயகதஞ்ச ரஞ்ஞோ ஞாபேதும் ஸங்கோ⁴ தஸ்ஸ பா⁴ரமகாஸீதி வேதி³தப்³ப³ம், ந அஞ்ஞேஸம் அஜானனதாய. ஸாஸனஸ்ஸ தா³யாதோ³தி ஸாஸனஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரோ ஞாதகோ ஹோமி ந ஹோமீதி அத்தோ². யே ஸாஸனே பப்³ப³ஜிதும் புத்ததீ⁴தரோ பரிச்சஜந்தி, தே பு³த்³த⁴ஸாஸனே ஸாலோஹிதஞாதகா நாம ஹோந்தி, ஸகலஸாஸனதா⁴ரணே ஸமத்தா²னம் அத்தனோ ஓரஸபுத்தானம் பரிச்சத்தத்தா ந பச்சயமத்ததா³யகாதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய தே²ரோ ‘‘ந கோ², மஹாராஜ, ஏத்தாவதா ஸாஸனஸ்ஸ தா³யாதோ³ ஹோதீ’’தி ஆஹ. கத²ஞ்சரஹீதி ஏத்த² சரஹீதி நிபாதோ அக்க²ந்திம் தீ³பேதி. திஸ்ஸகுமாரஸ்ஸாதி ரஞ்ஞோ ஏகமாதுகஸ்ஸ கனிட்ட²ஸ்ஸ. ஸக்க²ஸீதி ஸக்கி²ஸ்ஸஸி. ஸிக்கா²ய பதிட்டா²பேஸுந்தி பாணாதிபாதா வேரமணிஆதீ³ஸு விகாலபோ⁴ஜனா வேரமணிபரியோஸானாஸு ச²ஸு ஸிக்கா²ஸு பாணாதிபாதா வேரமணிம் த்³வே வஸ்ஸானி அவீதிக்கம்ம ஸமாதா³னம் ஸமாதி³யாமீதிஆதி³னா (பாசி. 1079) ஸமாதா³னவஸேன ஸிக்கா²ஸம்முதிதா³னானந்தரம் ஸிக்கா²ய பதிட்டா²பேஸும். ச² வஸ்ஸானி அபி⁴ஸேகஸ்ஸ அஸ்ஸாதி ச²வஸ்ஸாபி⁴ஸேகோ.

ஸப்³ப³ம் தே²ரவாத³ந்தி த்³வே ஸங்கீ³தியோ ஆருள்ஹா பாளி. ஸா ஹி மஹாஸங்கி⁴காதி³பி⁴ன்னலத்³தி⁴காஹி விவேசேதும் ‘‘தே²ரவாதோ³’’தி வுத்தா. அயஞ்ஹி விப⁴ஜ்ஜவாதோ³ மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³ஹி அஸங்கரதோ ரக்கி²தோ ஆனீதோ சாதி ‘‘தே²ரவாதோ³’’தி வுச்சதி, ‘‘ஸதே²ரவாத³’’ந்திபி லிக²ந்தி. தத்த² ‘‘அட்ட²கதா²ஸு ஆக³ததே²ரவாத³ஸஹிதம் ஸாட்ட²கத²ம் திபிடகஸங்க³ஹிதம் பு³த்³த⁴வசன’’ந்தி ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வாதி தேஜோகஸிணாரம்மணம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா.

ஸபா⁴யந்தி நக³ரமஜ்ஜே² வினிச்ச²யஸாலாயம். தி³ட்டி²க³தானீதி தி³ட்டி²யோவ. ந கோ² பனேதம் ஸக்கா இமேஸம் மஜ்ஜே² வஸந்தேன வூபஸமேதுந்தி தேஸஞ்ஹி மஜ்ஜே² வஸந்தோ தேஸுயேவ அந்தோக³த⁴த்தா ஆதே³ய்யவசனோ ந ஹோதி, தஸ்மா ஏவம் சிந்தேஸி. அஹோக³ங்க³பப்³ப³தந்தி ஏவம்னாமகம் பப்³ப³தம். ‘‘அதோ⁴க³ங்கா³பப்³ப³த’’ந்திபி லிக²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம். பஞ்சாதபேன தப்பேந்தீதி சதூஸு டா²னேஸு அக்³கி³ம் ஜாலேத்வா மஜ்ஜே² ட²த்வா ஸூரியமண்ட³லம் உல்லோகேந்தா ஸூரியாதபேன தப்பேந்தி. ஆதி³ச்சம் அனுபரிவத்தந்தீதி உத³யகாலதோ பபு⁴தி ஸூரியம் ஓலோகயமானா யாவ அத்த²ங்க³மனா ஸூரியாபி⁴முகா²வ பரிவத்தந்தி. வோபி⁴ந்தி³ஸ்ஸாமாதி பக்³க³ண்ஹிம்ஸூதி வினாஸேஸ்ஸாமாதி உஸ்ஸாஹமகம்ஸு.

விஸ்ஸட்டோ²தி மரணஸங்காரஹிதோ, நிப்³ப⁴யோதி அத்தோ². மிக³வம் நிக்க²மித்வாதி அரஞ்ஞே விசரித்வா மிக³மாரணகீளா மிக³வம், தம் உத்³தி³ஸ்ஸ நிக்க²மித்வா மிக³வத⁴த்த²ம் நிக்க²மித்வாதி அத்தோ². அஹினாகா³தி³தோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘ஹத்தி²னாகே³னா’’தி வுத்தம். தஸ்ஸ பஸ்ஸந்தஸ்ஸேவாதி அனாத³ரே ஸாமிவசனம், தஸ்மிம் பஸ்ஸந்தேயேவாதி அத்தோ². ஆகாஸே உப்பதித்வாதி ஏத்த² அயம் விகுப்³ப³னித்³தி⁴ ந ஹோதீதி கி³ஹிஸ்ஸாபி இமம் இத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேஸி அதி⁴ட்டா²னித்³தி⁴யா அப்படிக்கி²த்தத்தா. பகதிவண்ணஞ்ஹி விஜஹித்வா நாக³வண்ணாதி³த³ஸ்ஸனம் விகுப்³ப³னித்³தி⁴. ச²ணவேஸந்தி உஸ்ஸவவேஸம். பதா⁴னக⁴ரந்தி பா⁴வனானுயோக³வஸேன வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ அனுரூபம் விவித்தஸேனாஸனம். ஸோபீதி ரஞ்ஞோ பா⁴கி³னேய்யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

குஸலாதி⁴ப்பாயோதி மனாபஜ்ஜா²ஸயோ. த்³வேள்ஹகஜாதோதி ஸம்ஸயமாபன்னோ. ஏகேகம் பி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸபரிவாரந்தி ஏத்த² ‘‘க³ண்ஹித்வா ஆக³ச்ச²தா²’’தி ஆணாகாரேன வுத்தேபி தே²ரா பி⁴க்கூ² ஸாஸனஹிதத்தா க³தா. கப்பியஸாஸனஞ்ஹேதம், ந கி³ஹீனம் கி³ஹிகம்மபடிஸம்யுத்தம். தே²ரோ நாக³ச்சீ²தி கிஞ்சாபி ‘‘ராஜா பக்கோஸதீ’’தி வுத்தேபி த⁴ம்மகம்மத்தா²ய ஆக³ந்தும் வட்டதி, த்³விக்க²த்தும் பன பேஸிதேபி ‘‘அனனுரூபா யாசனா’’தி நாக³தோ, ‘‘மஹானுபா⁴வோ தே²ரோ யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபத்திகோ பமாணபூ⁴தோ’’தி ரஞ்ஞோ சேவ உப⁴யபக்கி²கானஞ்ச அத்தனி ப³ஹுமானுப்பாத³னவஸேன உத்³த⁴ம் கத்தப்³ப³கம்மஸித்³தி⁴ம் ஆகங்க²ந்தோ அஸாருப்பவசனலேஸேன நாக³ச்சி². ஏகதோ ஸங்க⁴டிதா நாவா நாவாஸங்கா⁴டம். ஸாஸனபச்சத்தி²கானம் ப³ஹுபா⁴வதோ ஆஹ ‘‘ஆரக்க²ம் ஸம்விதா⁴யா’’தி. யந்தி யஸ்மா. அப்³பா³ஹிம்ஸூதி ஆகட்³டி⁴ம்ஸு. பா³ஹிரதோதி உய்யானஸ்ஸ பா³ஹிரதோ. பஸ்ஸந்தானம் அதிது³க்கரபா⁴வேன உபட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பதே³ஸபத²வீகம்பனம் து³க்கர’’ந்தி ஆஹ. அதி⁴ட்டா²னே பனேத்த² விஸும் து³க்கரதா நாம நத்தி².

தீ³பகதித்திரோதி ஸாகுணிகேஹி ஸமஜாதிகானம் க³ஹணத்தா²ய போஸேத்வா ஸிக்கே²த்வா பாஸட்டா²னே ட²பனகதித்திரோ. ந படிச்ச கம்மம் பு²ஸதீதி கா³தா²ய யதி³ தவ பாபகிரியாய மனோ நப்பது³ஸ்ஸதி, லுத்³தே³ன தம் நிஸ்ஸாய கதம்பி பாபகம்மம் தம் ந பு²ஸதி. பாபகிரியாய ஹி அப்போஸ்ஸுக்கஸ்ஸ நிராலயஸ்ஸ ப⁴த்³ரஸ்ஸ ஸதோ தவ தம் பாபம் ந உபலிம்பதி, தவ சித்தம் ந அல்லீயதீதி அத்தோ².

கிம் வத³தி ஸீலேனாதி கிம்வாதீ³. அத² வா கோ கதமோ வாதோ³ கிம்வாதோ³, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி கிம்வாதீ³. அத்தானஞ்ச லோகஞ்ச ஸஸ்ஸதோதி வாதோ³ ஏதேஸந்தி ஸஸ்ஸதவாதி³னோ. ஸத்தேஸு ஸங்கா²ரேஸு வா ஏகச்சம் ஸஸ்ஸதந்தி பவத்தோ வாதோ³ ஏகச்சஸஸ்ஸதோ, தஸ்மிம் நியுத்தா ஏகச்சஸஸ்ஸதிகா. ‘‘அந்தோ, அனந்தோ, அந்தானந்தோ, நேவந்தோ நானந்தோ’’தி ஏவம் அந்தானந்தம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தா சத்தாரோ வாதா³ அந்தானந்தா, தேஸு நியுத்தா அந்தானந்திகா. ந மரதி ந உபச்சி²ஜ்ஜதீதி அமரா, ஏவந்திபி மே நோ, ததா²திபி மே நோதிஆதி³னா (தீ³. நி. 1.62) பவத்தா தி³ட்டி² சேவ வாசா ச, தஸ்ஸா விக்கே²போ ஏதேஸந்தி அமராவிக்கே²பிகா. அத² வா அமரா நாம மச்ச²ஜாதி து³க்³க³ஹா ஹோதி, தஸ்ஸா அமராய விய விக்கே²போ ஏதேஸந்தி அமராவிக்கே²பிகா. அதி⁴ச்ச யதி³ச்ச²கம் யம் கிஞ்சி காரணம் அனபேக்கி²த்வா ஸமுப்பன்னோ அத்தா ச லோகோ சாதி வாதே³ நியுத்தா அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னிகா. ஸஞ்ஞீ அத்தாதி வாதோ³ யேஸந்தே ஸஞ்ஞீவாதா³. ஏவம் அஸஞ்ஞீவாதா³ நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³தி ஏத்தா²பி. ‘‘காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸத்தோ உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி (தீ³. நி. 1.85-86) ஏவம் உச்சே²த³ம் வத³ந்தீதி உச்சே²த³வாதா³. தி³ட்ட²த⁴ம்மோதி பச்சக்கோ² யதா²ஸகம் அத்தபா⁴வோ, தஸ்மிம்யேவ யதா²காமம் பஞ்சகாமகு³ணபரிபோ⁴கே³ன நிப்³பா³னம் து³க்கூ²பஸமம் வத³ந்தீதி தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³. விப⁴ஜித்வா வாதோ³ ஏதஸ்ஸாதி விப⁴ஜ்ஜவாதீ³, ப⁴க³வா. ஸப்³ப³ம் ஏகரூபேன அவத்வா யதா²த⁴ம்மம் விப⁴ஜித்வா நிஜ்ஜடம் நிகு³ம்ப³ம் கத்வா யதா² தி³ட்டி²ஸந்தே³ஹாத³யோ விக³ச்ச²ந்தி, ஸம்முதிபரமத்தா² ச த⁴ம்மா அஸங்கரா படிப⁴ந்தி, ஏவம் ஏகந்தவிப⁴ஜனஸீலோதி வுத்தம் ஹோதி. பரப்பவாத³ம் மத்³த³மானோதி தஸ்மிம் காலே உப்பன்னம், ஆயதிம் உப்பஜ்ஜனகஞ்ச ஸப்³ப³ம் பரவாத³ம் கதா²வத்து²மாதிகாவிவரணமுகே²ன நிம்மத்³த³னம் கரோந்தோதி அத்தோ².

ததியஸங்கீ³திகதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

ஆசரியபரம்பரகதா²வண்ணனா

கேனாப⁴தந்தி இமம் பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தேன ஜம்பு³தீ³பே தாவ யாவ ததியஸங்கீ³தி, தாவ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸீஹளதீ³பே ஆசரியபரம்பரம் த³ஸ்ஸேதும் ததியஸங்க³ஹதோ பன உத்³த⁴ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். இமம் தீ³பந்தி தம்ப³பண்ணிதீ³பம். தஸ்மிம் தீ³பே நிஸீதி³த்வா ஆசரியேன அட்ட²கதா²ய கதத்தா ‘‘இமம் தீ³ப’’ந்தி வுத்தம். கஞ்சி காலந்தி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம், கிஸ்மிஞ்சி காலேதி அத்தோ². போராணாதி ஸீஹளதீ³பே ஸீஹளட்ட²கதா²காரகா. ப⁴த்³த³னாமோதி ப⁴த்³த³ஸாலத்தே²ரோ. ஆகு³ம் பாபம் ந கரோந்தீதி நாகா³. வினயபிடகம் வாசயிம்ஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தம்ப³பண்ணியாதி பு⁴ம்மவசனம். நிகாயே பஞ்சாதி வினயாபி⁴த⁴ம்மானம் விஸும் க³ஹிதத்தா தப்³பி³னிமுத்தா பஞ்ச நிகாயா க³ஹேதப்³பா³. பகரணேதி அபி⁴த⁴ம்மபகரணே வாசேஸுந்தி யோஜனா. தீணி பிடகானி ஸ்வாக³தானி அஸ்ஸாதி ‘‘தேபிடகோ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘திபேடகோ’’தி ச²ந்தா³னுரக்க²ணத்த²ம் வுத்தம். தாரகராஜாதி சந்தி³மா. புப்ப²னாமோதி ஏத்த² மஹாபது³மத்தே²ரோ ஸுமனத்தே²ரோ ச ஞாதப்³போ³தி த்³விக்க²த்தும் ‘‘புப்ப²னாமோ’’தி வுத்தம்.

வனவாஸிந்தி வனவாஸீரட்ட²ம். கரகவஸ்ஸந்தி ஹிமபாதனகவஸ்ஸம், கரகதா⁴ராஸதி³ஸம் வா வஸ்ஸம். ஹராபேத்வாதி உத³கோகே⁴ன ஹராபேத்வா. சி²ன்னபி⁴ன்னபடத⁴ரோதி ஸத்த²கேன சி²ன்னம் ரங்கே³ன பி⁴ன்னம் படம் தா⁴ரணகோ. ப⁴ண்டூ³தி முண்ட³கோ. மக்க²ம் அஸஹமானோதி தே²ரஸ்ஸ ஆனுபா⁴வம் படிச்ச அத்தனோ உப்பன்னம் பரேஸம் கு³ணமக்க²னலக்க²ணம் மக்க²ம் ததா² பவத்தம் கோத⁴ம் அஸஹமானோ. அஸனியோ ப²லந்தீதி க³ஜ்ஜந்தா பதந்தி. மே மம ப⁴யபே⁴ரவம் ஜனேதும் படிப³லோ ந அஸ்ஸ ந ப⁴வேய்யாதி யோஜனா. அஞ்ஞத³த்தூ²தி ஏகம்ஸேன. கஸ்மீரக³ந்தா⁴ராதி கஸ்மீரக³ந்தா⁴ரரட்ட²வாஸினோ. இஸிவாதபடிவாதாதி பி⁴க்கூ²னம் சீவரசலனகாயசலனேஹி ஸஞ்ஜனிதவாதேஹி பரிதோ ஸமந்ததோ பீ³ஜயமானா அஹேஸும். த⁴ம்மசக்கு²ந்தி ஹேட்டா²மக்³க³த்தயே ஞாணம். அனமதக்³கி³யந்தி அனமதக்³க³ஸம்யுத்தம் (ஸம். நி. 2.124 ஆத³யோ). ஸமதி⁴கானீதி ஸாதி⁴கானி. பஞ்ச ரட்டா²னீதி பஞ்ச சினரட்டா²னி. வேக³ஸாதி வேகே³ன. ஸமந்ததோ ரக்க²ம் ட²பேஸீதி தேஸம் அப்பவேஸனத்தா²ய அதி⁴ட்டா²னவஸேன ரக்க²ம் ட²பேஸி. அட்³டு⁴ட்³டா⁴னி ஸஹஸ்ஸானீதி அட்³டே⁴ன சதுத்தா²னி அட்³டு⁴ட்³டா⁴னி, அதிரேகபஞ்சஸதானி தீணி ஸஹஸ்ஸானீதி அத்தோ². தி³யட்³ட⁴ஸஹஸ்ஸந்தி அட்³டே⁴ன து³தியம் தி³யட்³ட⁴ம், அதிரேகபஞ்சஸதிகம் ஸஹஸ்ஸந்தி அத்தோ². நித்³த⁴மேத்வானாதி பலாபேத்வா.

ராஜக³ஹனக³ரபரிவத்தகேனாதி ராஜக³ஹனக³ரம் பரிவத்தேத்வா ததோ ப³ஹி தம் பத³க்கி²ணம் கத்வா க³தமக்³கே³ன, க³மனேன வா. ஆரோபேஸீதி படிபாதே³ஸி. பளினாதி ஆகாஸம் பக்க²ந்தி³ம்ஸு. நகு³த்தமேதி சேதியகி³ரிமாஹ. புரதோதி பாசீனதி³ஸாபா⁴கே³. புரஸேட்ட²ஸ்ஸாதி ஸேட்ட²ஸ்ஸ அனுராத⁴புரஸ்ஸ. ஸிலகூடம்ஹீதி ஏவம்னாமகே பப்³ப³தகூடே. ஸீஹகுமாரஸ்ஸ புத்தோதி ஏத்த² ‘‘கலிங்க³ராஜதீ⁴து குச்சி²ஸ்மிம் ஸீஹஸ்ஸ ஜாதோ ஸீஹகுமாரோ’’தி வத³ந்தி. ஜேட்ட²மாஸஸ்ஸ புண்ணமியம் ஜேட்ட²னக்க²த்தம் வா மூலனக்க²த்தம் வா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஜேட்ட²மூலனக்க²த்தம் நாம ஹோதீ’’தி. மிகா³னம் வானதோ ஹிம்ஸனதோ பா³த⁴னதோ மிக³வம், மிக³விஜ்ஜ²னகீளா. ரோஹிதமிக³ரூபந்தி கோ³கண்ணமிக³வேஸம். ரத²யட்டி²ப்பமாணாதி ரத²பதோத³ப்பமாணா. ஏகா லதாயட்டி² நாமாதி ஏகா ரஜதமயா கஞ்சனலதாய படிமண்டி³தத்தா ஏவம் லத்³த⁴னாமா. புப்ப²யட்டி²யம் நீலாதீ³னி புப்பா²னி, ஸகுணயட்டி²யம் நானப்பகாரா மிக³பக்கி²னோ விசித்தகம்மகதா விய கா²யந்தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ராஜககுத⁴ப⁴ண்டா³னீதி ராஜாரஹஉத்தமப⁴ண்டா³னி. ஸங்க²ந்தி த³க்கி²ணாவட்டம் அபி⁴ஸேகஸங்க²ம். வட்³ட⁴மானந்தி அலங்காரசுண்ணம், ‘‘நஹானசுண்ண’’ந்தி கேசி. வடம்ஸகந்தி கண்ணபிளந்த⁴னம் வடம்ஸகந்தி வுத்தம் ஹோதி. நந்தி³யாவட்டந்தி நந்தி³யாவட்டபுப்பா²காரேன மங்க³லத்த²ம் ஸுவண்ணேன கதம். கஞ்ஞந்தி க²த்தியகுமாரிம். ஹத்த²புஞ்ச²னந்தி பீதவண்ணம் மஹக்³க⁴ஹத்த²புஞ்ச²னவத்த²ம். அருணவண்ணமத்திகந்தி நாக³ப⁴வனஸம்ப⁴வம். வத்த²கோடிகந்தி வத்த²யுக³மேவ. நாக³மாஹடந்தி நாகே³ஹி ஆஹடம். அமதோஸத⁴ந்தி ஏவம்னாமிகா கு³ளிகஜாதி. அமதஸதி³ஸகிச்சத்தா ஏவம் வுச்சதி. பூ⁴மத்த²ரணஸங்கே²பேனாதி பூ⁴மத்த²ரணாகாரேன. உப்பாதபாட²காதி நிமித்தபாட²கா. அலம் க³ச்சா²மாதி ‘‘புரஸ்ஸ அச்சாஸன்னத்தா ஸாருப்பம் ந ஹோதீ’’தி படிக்கி²பந்தோ ஆஹ. அட்³ட⁴னவமானம் பாணஸஹஸ்ஸானந்தி (அ. நி. 6.53) பஞ்சஸதாதி⁴கானம் அட்ட²ன்னம் பாணஸஹஸ்ஸானம். அப்பமாத³ஸுத்தந்தி அங்கு³த்தரனிகாயே மஹாஅப்பமாத³ஸுத்தம், ராஜோவாத³ஸுத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி.

மஹச்சாதி மஹதா. உபஸங்கமந்தோதி அதிவிய கிலந்தரூபோ ஹுத்வா உபஸங்கமீதி அத்தோ². தும்ஹே ஜானனத்த²ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பஞ்சபண்ணாஸாயாதி ஏத்த² ‘‘சதுபஞ்ஞாஸாயாதி வத்தப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி ஸதி உபரி வுச்சமானம் த்³வாஸட்டி² அரஹந்தோதி வசனம் ஸமேதீ’’தி ஸாரத்த²தீ³பனியம் (ஸாரத்த². டீ. 1.ஆசரியபரம்பரகதா²வண்ணனா) வுத்தம். த³ஸபா⁴திகஸமாகுலந்தி முடஸிவஸ்ஸ புத்தேஹி தே³வானம்பியதிஸ்ஸாதீ³ஹி த³ஸஹி பா⁴திகேஹி ஸமாகிண்ணம். சிரதி³ட்டோ² ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴தி தா⁴துயோ ஸந்தா⁴யாஹ. ஸப்³ப³தாளாவசரேதி ஸப்³பா³னி துரியப⁴ண்டா³னி, தம்ஸஹசரிதே வா வாத³கே. உபட்டா²பேத்வாதி உபஹாரகாராபனவஸேன ஸன்னிபாதேத்வா. வட்³ட⁴மானகச்சா²யாயாதி பச்சா²ப⁴த்தம். போக்க²ரவஸ்ஸந்தி போக்க²ரபத்தே விய அதேமிதுகாமானம் உபரி அதேமேத்வா பவத்தனகவஸ்ஸம். மஹாவீரோதி ஸத்து²வோஹாரேன தா⁴து ஏவ வுத்தா. பச்சி²மதி³ஸாபி⁴முகோ²வ ஹுத்வா அபஸக்கந்தோதி ஏத்த² புரத்தா²பி⁴முகோ² டி²தோவ பிட்டி²தோ அபஸக்கனேன பச்சி²மதி³ஸாய க³ச்ச²ந்தோ தாதி³ஸோபஸங்கமனம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பச்சி²மதி³ஸாபி⁴முகோ²’’தி வுத்தோ. ‘‘மஹேஜவத்து² நாம ஏவம்னாமகம் தே³வட்டா²ன’’ந்தி வத³ந்தி.

பஜ்ஜரகேனாதி அமனுஸ்ஸஸமுட்டா²பிதேன பஜ்ஜரகரோகே³ன. தே³வோதி மேகோ⁴. அனுப்பவேச்சீ²தி விமுச்சி. விவாதோ³ ஹோதீதி ஏத்த² கிரியாகாலமபேக்கி²த்வா வத்தமானப்பயோகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவம் ஈதி³ஸேஸு ஸப்³ப³த்த². ததே³தந்தி டா²னம் திட்ட²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ச²ன்னம் வண்ணானம் ஸம்ப³ந்த⁴பூ⁴தானம் ரம்ஸியோ சா’’தி அஜ்ஜா²ஹரிதப்³ப³ம், ‘‘ச²ன்னம் வண்ணானம் உத³கதா⁴ரா சா’’தி ஏவம்பேத்த² ஸம்ப³ந்த⁴ம் வத³ந்தி. பரினிப்³பு³தேபி ப⁴க³வதி தஸ்ஸானுபா⁴வேன ஏவரூபம் பாடிஹாரியம் அஹோஸி ஏவாதி த³ஸ்ஸேதும் ஏவம் அசிந்தியாதிஆதி³கா³த²மாஹ. ரக்க²ம் கரோந்தோதி அத்தனா உபாயேன பலாபிதானம் யக்கா²னம் புன அப்பவிஸனத்தா²ய பரித்தானம் கரோந்தோ. ஆவிஜ்ஜீதி பரியாயி.

ரஞ்ஞோ பா⁴தாதி ரஞ்ஞோ கனிட்ட²பா⁴தா. அனுளாதே³வீ நாம ரஞ்ஞோ ஜேட்ட²பா⁴து ஜாயா. ஸரஸரம்ஸிஜாலவிஸ்ஸஜ்ஜனகேனாதி ஸினித்³த⁴தாய ரஸவந்தம் ஓஜவந்தம் ரம்ஸிஜாலம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தேன. ஏகதி³வஸேன அக³மாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அப்பேஸீதி லேக²ஸாஸனம் பதிட்டா²பேஸி. உதி³க்க²தீதி அபேக்க²தி பத்தே²தி. பா⁴ரியந்தி க³ருகம், அனதிக்கமனீயந்தி அத்தோ². மம் படிமானேதீதி மம் உதி³க்க²தி. கம்மாரவண்ணந்தி ரஞ்ஞோ பகதிஸுவண்ணகாரவண்ணம். திஹத்த²விக்க²ம்ப⁴ந்தி திஹத்த²வித்தா²ரம். ஸகலஜம்பு³தீ³பரஜ்ஜேனாதி ஏத்த² ரஞ்ஞோ இத³ந்தி ரஜ்ஜம், ஸகலஜம்பு³தீ³பதோ உப்பஜ்ஜனகஆயோ சேவ ஆணாத³யோ ச, தேன பூஜேமீதி அத்தோ², ந ஸகலபத²வீபாஸாதா³தி³வத்து²னா தஸ்ஸ ஸத்தாஹம் தே³மீதிஆதி³னா காலபரிச்சே²த³ம் கத்வா தா³தும் அயுத்தத்தா. ஏவஞ்ஹி தே³ந்தோ தாவகாலிகம் தே³தி நாம வத்து²பரிச்சாக³லக்க²ணத்தா தா³னஸ்ஸ, பத²வாதி³வத்து²பரிச்சாகே³ன ச புன க³ஹணஸ்ஸ அயுத்தத்தா. நியமிதகாலே பன ஆயாத³யோ பரிச்சத்தா ஏவாதி ததோ பரம் அபரிச்சத்தத்தா க³ஹேதும் வட்டதி. தஸ்மா வுத்தனயேனேத்த² இதோ பரம்பி ஆயாதி³தா³னவஸேனேவ ரஜ்ஜதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம். புப்பு²ளகா ஹுத்வாதி கேதகீபாரோஹங்குரா விய உத³கபுப்பு²ளகாகாரா ஹுத்வா. க³வக்க²ஜாலஸதி³ஸந்தி பா⁴வனபும்ஸகம், வாதபானேஸு ஜாலாகாரேன ட²பிததா³ருபடஸதி³ஸந்தி அத்தோ², க³வக்கே²ன ச ஸுத்தாதி³மயஜாலேன ச ஸதி³ஸந்தி வா அத்தோ².

தே³வது³ந்து³பி⁴யோதி ஏத்த² தே³வோதி மேகோ⁴, தஸ்ஸ அச்ச²ஸுக்க²தாய ஆகாஸமிவ கா²யமானஸ்ஸ அனிமித்தக³ஜ்ஜிதம் தே³வது³ந்து³பி⁴ நாம, யம் ‘‘ஆகாஸது³ந்து³பீ⁴’’திபி வத³ந்தி. ப²லிம்ஸூதி த²னிம்ஸு. பப்³ப³தானம் நச்சேஹீதி பத²வீகம்பேன இதோ சிதோ ச ப⁴மந்தானம் பப்³ப³தானம் நச்சேஹி. விம்ஹயஜாதா யக்கா² ‘‘ஹி’’ந்திஸத்³த³ம் நிச்சா²ரேந்தீதி ஆஹ ‘‘யக்கா²னம் ஹிங்காரேஹீ’’தி. ஸகஸகபடிபா⁴னேஹீதி அத்தனோ அத்தனோ ஸிப்பகோஸல்லேஹி. அபி⁴ஸேகம் த³த்வாதி அனோதத்தத³ஹோத³கேன அபி⁴ஸேகம் த³த்வா.

தே³வதாகுலானீதி மஹாபோ³தி⁴ம் பரிவாரேத்வா டி²தனாக³யக்கா²தி³தே³வதாகுலானி த³த்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கோ³பகராஜகம்மினோ ததா² ‘‘தரச்சா²’’தி வத³ந்தி. இமினா பரிவாரேனாதி ஸஹத்தே² கரணவசனம், இமினா பரிவாரேன ஸஹாதி அத்தோ². தாமலித்திந்தி ஏவம்னாமகம் ஸமுத்³த³தீரே பட்டனம். இத³மஸ்ஸ ததியந்தி ஸுவண்ணகடாஹே பதிட்டி²தஸாகா²போ³தி⁴யா ரஜ்ஜஸம்பதா³னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ததோ பன புப்³பே³ ஏகவாரம் ரஜ்ஜஸம்பதா³னம் அச்சி²ன்னாய ஸாகா²ய மஹாபோ³தி⁴யா ஏவ கதம், தேன ஸத்³தி⁴ம் சதுக்க²த்தும் ராஜா ரஜ்ஜேன பூஜேஸி. ரஜ்ஜேன பூஜிததி³வஸேஸு கிர ஸகலதீ³பதோ உப்பன்னம் ஆயம் க³ஹேத்வா மஹாபோ³தி⁴மேவ பூஜேஸி.

பட²மபாடிபத³தி³வஸேதி ஸுக்கபக்க²பாடிபத³தி³வஸே. தஞ்ஹி கண்ஹபக்க²பாடிபத³தி³வஸம் அபேக்கி²த்வா ‘‘பட²மபாடிபத³தி³வஸ’’ந்தி வுத்தம், இத³ஞ்ச தஸ்மிம் தம்ப³பண்ணிதீ³பே வோஹாரம் க³ஹேத்வா வுத்தம், இத⁴ பன புண்ணமிதோ பட்டா²ய யாவ அபரா புண்ணமீ, தாவ ஏகோ மாஸோதி வோஹாரோ. தஸ்மா இமினா வோஹாரேன ‘‘து³தியபாடிபத³தி³வஸே’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா கண்ஹபக்க²பாடிபத³ஸ்ஸ இத⁴ பட²மபாடிபத³த்தா. க³ச்ச²தி வதரேதி ஏத்த² அரேதி கே²தே³. ஸமந்தாயோஜனந்தி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம், யோஜனப்பமாணே பதே³ஸே ஸப்³ப³த்தா²தி அத்தோ². ஸுபண்ணரூபேனாதி மஹாபோ³தி⁴ம் ப³லக்காரேன க³ஹேத்வா நாக³ப⁴வனம் நேதுகாமானி நாக³ராஜகுலானி இத்³தி⁴யா க³ஹிதேன க³ருளரூபேன ஸந்தாஸேதி. தம் விபூ⁴திம் பஸ்ஸித்வாதி தே³வதாதீ³ஹி கரீயமானம் பூஜாமஹத்தம், மஹாபோ³தி⁴யா ச ஆனுபா⁴வமஹத்தம் தி³ஸ்வா ஸயம்பி ததா² பூஜேதுகாமா தே²ரிம் யாசித்வாதி யோஜனா. ஸமுத்³த³ஸாலவத்து²ஸ்மிந்தி யஸ்மிம் பதே³ஸே ட²த்வா ராஜா ஸமுத்³தே³ ஆக³ச்ச²ந்தம் போ³தி⁴ம் தே²ரானுபா⁴வேன அத்³த³ஸ, யத்த² ச பச்சா² ஸமுத்³த³ஸ்ஸ தி³ட்ட²ட்டா²னந்தி பகாஸேதும் ஸமுத்³த³ஸாலம் நாம ஸாலம் அகம்ஸு, தஸ்மிம் ஸமுத்³த³ஸாலாய வத்து²பூ⁴தே பதே³ஸே. தே²ரஸ்ஸாதி மஹாமஹிந்த³த்தே²ரஸ்ஸ. புப்ப²அக்³கி⁴யானீதி கூடாகா³ரஸதி³ஸானி புப்ப²சேதியானி. ஆக³தோ வதரேதி ஏத்த² அரேதி பமோதே³. அட்ட²ஹி அமச்சகுலேஹி அட்ட²ஹி ப்³ராஹ்மணகுலேஹி சாதி ஸோளஸஹி ஜாதிஸம்பன்னகுலேஹி. ரஜ்ஜம் விசாரேஸீதி ரஜ்ஜம் விசாரேதும் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ராஜவத்து²த்³வாரகோட்ட²கட்டா²னேதி ராஜுய்யானஸ்ஸ த்³வாரகோட்ட²கட்டா²னே. அனுபுப்³ப³விபஸ்ஸனந்தி உத³யப்³ப³யாதி³அனுபுப்³ப³விபஸ்ஸனம். ‘‘ஸஹ போ³தி⁴பதிட்டா²னேனா’’தி கரணவசனேன வத்தப்³பே³ விப⁴த்திபரிணாமேன ‘‘ஸஹ போ³தி⁴பதிட்டா²னா’’தி நிஸ்ஸக்கவசனம் கதம். ஸதி ஹி ஸஹஸத்³த³ப்பயோகே³ கரணவசனேனேவ ப⁴விதப்³ப³ம். த³ஸ்ஸிம்ஸூதி பஞ்ஞாயிம்ஸு. மஹாஆஸனட்டா²னேதி புப்³ப³பஸ்ஸே மஹாஸிலாஸனேன பதிட்டி²தட்டா²னே. பூஜேத்வா வந்தீ³தி ஆகா³மினம் மஹாசேதியம் வந்தி³. புரிமே பன மஹாவிஹாரட்டா²னே பூஜாமத்தஸ்ஸேவ கதத்தா அனாக³தே ஸங்க⁴ஸ்ஸபி நவகதா அவந்தி³தப்³ப³தா ச பகாஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. அனாக³தே பன மேத்தேய்யாதி³பு³த்³தா⁴ பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச பு³த்³த⁴பா⁴வக்க²ணம் உத்³தி³ஸ்ஸ வந்தி³தப்³பா³வ ஸபா⁴வேன விஸிட்ட²புக்³க³லத்தாதி க³ஹேதப்³ப³ம்.

மஹாஅரிட்டோ²தி பஞ்சபஞ்ஞாஸாய பா⁴துகேஹி ஸத்³தி⁴ம் சேதியகி³ரிம்ஹி பப்³ப³ஜிதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். மேக⁴வண்ணாப⁴யஅமச்சஸ்ஸ பரிவேணட்டா²னேதி மேக⁴வண்ணஅப⁴யஸ்ஸ ரஞ்ஞோ அமச்சேன கத்தப்³ப³ஸ்ஸ பரிவேணஸ்ஸ வத்து²பூ⁴தே டா²னே. மங்க³லனிமித்தபா⁴வேன ஆகாஸே ஸமுப்பன்னோ மனோஹரஸத்³தோ³ ஆகாஸஸ்ஸ ரவோ விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஆகாஸம் மஹாவிரவம் ரவீ’’தி. ந ஹி ஆகாஸோ நாம கோசி த⁴ம்மோ அத்தி², யோ ஸத்³த³ம் ஸமுட்டா²பேய்ய, ஆகாஸக³தஉதுவிஸேஸஸமுட்டி²தோவ ஸோ ஸத்³தோ³தி க³ஹேதப்³போ³. பட²மகத்திகபவாரணதி³வஸே…பே… வினயபிடகம் பகாஸேஸீதி இத³ம் வினயம் வாசேதும் ஆரத்³த⁴தி³வஸம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அனுஸிட்டி²கரானந்தி அனுஸாஸனீகரானம். ராஜினோதி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனம், தே³வானம்பியதிஸ்ஸராஜானந்தி அத்தோ². அஞ்ஞேபீதி மஹிந்தா³தீ³ஹி அட்ட²ஸட்டி²மஹாதே²ரேஹி அஞ்ஞேபி, தேஸம் ஸரூபம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ தேஸம் தே²ரானந்திஆதி³. தத்த² தேஸம் தே²ரானம் அந்தேவாஸிகாதி மஹிந்த³த்தே²ராதீ³னம் அட்ட²ஸட்டி²மஹாதே²ரானம் அரிட்டா²த³யோ அந்தேவாஸிகா ச மஹாஅரிட்ட²த்தே²ரஸ்ஸ அந்தேவாஸிகா திஸ்ஸத³த்தகாளஸுமனாத³யோ சாதி யோஜேதப்³ப³ம். அந்தேவாஸிகானம் அந்தேவாஸிகாதி உப⁴யத்த² வுத்தஅந்தேவாஸிகானம் அந்தேவாஸிகபரம்பரா சாதி அத்தோ². புப்³பே³ வுத்தப்பகாராதி மஹிந்தோ³ இட்டியோ உத்தியோதிஆதி³கா³தா²ஹி (பாரா. அட்ட². 1.ததியஸங்கீ³திகதா²) பகாஸிதா ஆசரியபரம்பரா.

ந பக்³க⁴ரதீதி ந க³ளதி, ந பமுஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஸதிக³திதி⁴திமந்தேஸூதி ஏத்த² ஸதீதி உக்³க³ஹதா⁴ரணே ஸதி. க³தீதி ஸத்³த³த்த²விபா⁴க³க்³க³ஹணே ஞாணம். தி⁴தீதி உக்³க³ஹபரிஹரணாதீ³ஸு வீரியம். குக்குச்சகேஸூதி ‘‘கப்பதி ந கப்பதீ’’தி வீமம்ஸகுக்குச்சகாரீஸு. மாதாபிதுட்டா²னியோதி வத்வா தமேவத்த²ம் ஸமத்தே²தும் ஆஹ ததா³யத்தாஹீதிஆதி³. வினயபரியத்திம் நிஸ்ஸாயாதி வினயபிடகபரியாபுணனம் நிஸ்ஸாய. அத்தனோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸுகு³த்தோதி லஜ்ஜினோ வினயதா⁴ரணஸ்ஸ அலஜ்ஜிஅஞ்ஞாணதாதீ³ஹி ச²ஹி ஆகாரேஹி ஆபத்தியா அனாபஜ்ஜனதோ அத்தனோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ க²ண்டா³தி³தோ³ஸவிரஹிதோ ஸுகு³த்தோ ஸுரக்கி²தோ ஹோதி. குக்குச்சபகதானந்தி கப்பியாகப்பியம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னேன குக்குச்சேன பகதானம் உபத்³து³தானம் அபி⁴பூ⁴தானம் யதா²வினயம் குக்குச்சம் வினோதே³த்வா ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டா²பனேன படிஸரணம் ஹோதி. விக³தோ ஸாரதோ³ ப⁴யமேதஸ்ஸாதி விஸாரதோ³. ‘‘ஏவம் கதே²ந்தஸ்ஸ தோ³ஸோ ஏவம் ந தோ³ஸோ’’தி ஞத்வாவ கத²னதோ நிப்³ப⁴யோவ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வோஹரதி . பச்சத்தி²கேதி அத்தபச்சத்தி²கே சேவ வஜ்ஜிபுத்தகாதி³ஸாஸனபச்சத்தி²கே ச. ஸஹத⁴ம்மேனாதி ஸகாரணேன வசனேன ஸிக்கா²பத³ம் த³ஸ்ஸேத்வா யதா² தே அஸத்³த⁴ம்மம் பதிட்டா²பேதும் ந ஸக்கோந்தி, ஏவம் ஸுனிக்³க³ஹிதம் கத்வா நிக்³க³ண்ஹாதி. ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியாதி பரியத்திபடிபத்திபடிவேத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ திவித⁴ஸ்ஸாபி ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா, பவத்தியாதி அத்தோ².

வினயோ ஸம்வரத்தா²யாதிஆதீ³ஸு வினயபரியாபுணனம் வினயோ, வினயபஞ்ஞத்தி வா காயவசீத்³வாரஸம்வரத்தா²ய. அவிப்படிஸாரோதி கதாகதம் நிஸ்ஸாய விப்படிஸாராபா⁴வோ ஸந்தாபாபா⁴வோ. பாமோஜ்ஜம் தருணபீதி. பீதி நாம ப³லவபீதி. பஸ்ஸத்³தீ⁴தி காயசித்தபஸ்ஸத்³தி⁴. யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ஸப்பச்சயனாமரூபபரிக்³க³ஹோ. நிப்³பி³தா³தி விபஸ்ஸனா. விராகோ³தி அரியமக்³கோ³. விமுத்தீதி அக்³க³ப²லம். விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனந்தி பச்சவேக்க²ணஞாணம். அனுபாதா³தி கஞ்சி த⁴ம்மம் அனுபாதி³யித்வா பரிச்சஜித்வா. பரினிப்³பா³னத்தா²யாதி பச்சவேக்க²ணஞாணே அனுப்பன்னே அந்தரா பரினிப்³பா³னாபா⁴வேன தம்பரினிப்³பா³னத்தா²யாதி பச்சயத்தேன வுத்தம் அனந்தராதி³பச்சயத்தா. ஏதத³த்தா² கதா²தி அயம் வினயகதா² நாம ஏதஸ்ஸ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னஸ்ஸ அத்தா²யாதி அத்தோ². மந்தனாதி வினயமந்தனாயேவ, பி⁴க்கூ²னம் ‘‘ஏவம் கரிஸ்ஸாம, ஏவம் ந கரிஸ்ஸாமா’’தி வினயபடிப³த்³த⁴மந்தனா. உபனிஸாதி உபனிஸீத³தி ஏத்த² ப²லந்தி உபனிஸா, காரணம். வினயோ ஸம்வரத்தா²யாதிஆதி³காரணபரம்பராபி ஏதத³த்தா²தி அத்தோ². ஸோதாவதா⁴னந்தி இமிஸ்ஸா பரம்பரபச்சயகதா²ய அத்தானம் ஸமனத்தா²ய ஸோதாவதா⁴னம், தம்பி ஏதமத்த²ம். யதி³த³ந்தி நிபாதோ. யோ அயம் சதூஹி உபாதா³னேஹி அனுபாதி³யித்வா சித்தஸ்ஸ அரஹத்தமக்³க³ஸங்கா²தோ, தப்ப²லஸங்கா²தோ வா விமோக்கோ², ஸோபி ஏதத³த்தா²ய அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்தா²ய. அத² வா யோ அயம் கஞ்சி த⁴ம்மம் அனுபாதா³சித்தஸ்ஸ விமோக்கோ² விமுச்சனம் விக³மோ பரினிப்³பா³னம் ஏதத³த்தா² கதா²தி ஏவம் உபஸம்ஹரணவஸேன யோஜேதும்பி வட்டதி மக்³க³ப²லவிமோக்க²ஸ்ஸ புப்³பே³ வுத்தத்தா. ஆயோகோ³தி உக்³க³ஹணாதி³வஸேன புனப்புனம் அபி⁴யோகோ³.

ஆசரியபரம்பரகதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

இதி ஸமந்தபாஸாதி³காய வினயட்ட²கதா²ய விமதிவினோத³னியம்

பா³ஹிரனிதா³னகதா²வண்ணனானயோ நிட்டி²தோ.

வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா

ஸேய்யதி²த³ந்தி தம் கதமம், தம் கத²ந்தி வா அத்தோ². அனியமனித்³தே³ஸவசனந்தி அத்தனோ அத்த²ம் ஸரூபேன நியமேத்வா நித்³தி³ஸதீதி நியமனித்³தே³ஸோ, ந நியமனித்³தே³ஸோ அனியமனித்³தே³ஸோ. ஸோவ வுச்சதே அனேனாதி வசனந்தி அனியமனித்³தே³ஸவசனம். தஸ்ஸாதி தேனாதிபத³ஸ்ஸ. பரிவிதக்கோதி ‘‘கதமேஸானம் கோ² பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’திஆதி³னா (பாரா. 18) பவத்தோ. புப்³பே³ வா பச்சா² வாதி தேனாதிபத³தோ ஹேட்டா² வுத்தபாடே² வா உபரி வக்க²மானபாடே² வாதி அத்தோ². அத்த²தோ ஸித்³தே⁴னாதி ஸாமத்தி²யதோ ஸித்³தே⁴ன. தத்ரித³ம் முக²மத்தனித³ஸ்ஸனந்தி தஸ்ஸா யதா²வுத்தயுத்தியா பரிதீ³பனே இத³ம் உபாயமத்தனித³ஸ்ஸனம். முக²ம் த்³வாரம் உபாயோதி ஹி அத்த²தோ ஏகம்.

ஸமயஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஸ்ஸாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமவாயோ அத்தோ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யாதி ஏத்த² காலோ நாம உபஸங்கமனஸ்ஸ யுத்தகாலோ, ஸமயோ நாம ஸரீரப³லாதி³காரணஸமவாயோ, தே உபாதா³ய படிச்சாதி அத்தோ². க²ணோதி ஓகாஸோ. பு³த்³து⁴ப்பாதா³த³யோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ. ஸோ ஏவ ஸமயோ. தேனேவ ‘‘ஏகோவா’’தி வுத்தம். மஹாஸமயோதி மஹாஸமூஹோ. பவனஸ்மிந்தி வனஸண்டே³. ஸமயோபி கோ² தே ப⁴த்³தா³லீதி ஏத்த² ஸமயோதி ஸிக்கா²பதா³விலங்க⁴னஸ்ஸ ஹேது, கோ ஸோ? அத்தனோ விப்படிபத்தியா ப⁴க³வதோ ஜானனம், ஸோ ஸமயஸங்கா²தோ ஹேது தஸ்ஸா அப்படிவித்³தோ⁴தி அத்தோ². ப⁴க³வாதிஆதி³ தஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னாகாரத³ஸ்ஸனம். உக்³க³ஹமானோதி கிஞ்சி கிஞ்சி உக்³க³ஹேதும் ஸமத்த²தாய உக்³க³ஹமானோ, ஸுமனபரிப்³பா³ஜகஸ்ஸேவேதம் நாமம். ஸமயம் தி³ட்டி²ம் பவத³ந்தி ஏத்தா²தி ஸமயப்பவாத³கோ, மல்லிகாய ஆராமோ. ஸ்வேவ திந்து³காசீரஸங்கா²தாய திம்ப³ருருக்க²பந்தியா பரிக்கி²த்தத்தா ‘‘திந்து³காசீர’’ந்தி ச, ஏகாவ நிவாஸா ஸாலா ஏத்தா²தி ‘‘ஏகஸாலகோ’’தி ச வுச்சதி. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஹிதஸ்ஸ படிலாப⁴தோ. மானாபி⁴ஸமயாதி மானப்பஹானா. பீளனட்டோ²தி பீளனம் தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம், அவிப்பா²ரிகதாகரணம், பீளனமேவ அத்தோ² பீளனட்டோ². ஸந்தாபோதி து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தாபனம். விபரிணாமோதி ஜராய மரணேன சாதி த்³விதா⁴ விபரிணாமேதப்³ப³தா அபி⁴ஸமேதப்³போ³ படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, ஸோவ அபி⁴ஸமயட்டோ², பீளனாதீ³னி.

ஏத்த² ச உபஸக்³கா³னம் ஜோதகமத்தத்தா ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரேபி ஸஉபஸக்³கோ³ அபி⁴ஸமயஸத்³தோ³ உத்³த⁴டோ. தத்த² ஸங்க³மவஸேன பச்சயானம் ப²லுப்பாத³னம் படி அயனம் ஏகதோ பவத்தி ஏத்தா²தி ஸமயோ, ஸமவாயோ. விவட்டூபனிஸ்ஸயஸங்க³மே ஸதி ஏந்தி ஏத்த² ஸத்தா பவத்தந்தீதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேதி ஏத்த² ஸங்க²தத⁴ம்மோ, ஸயம் வா ஏதி ஆக³ச்ச²தி விக³ச்ச²தி சாதி ஸமயோ, காலோ. ஸமேந்தி அவயவா ஏதஸ்மிம், ஸயம் வா தேஸூதி ஸமயோ, ஸமூஹோ. பச்சயந்தரஸங்க³மே ஏதி ஆக³ச்ச²தி ஏதஸ்மா ப²லந்தி ஸமயோ, ஹேது. ஸஞ்ஞாவஸேன விபல்லாஸதோ த⁴ம்மேஸு ஏதி அபி⁴னிவிஸதீதி ஸமயோ, தி³ட்டி². ஸமீபம் அயனம் உபக³மனம் ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸம்மதே³வ ஸஹிதானம் வாசானம் அயனம் விக³மோதி ஸமயோ, பஹானம். ஸம்மதே³வ, ஸஹிதானம் வா ஸச்சானம் அயனம் ஜானனந்தி ஸமயோ, படிவேதோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஏத்த² ச ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாமஞ்ஞேன அனேகத்த²தா வுத்தா. ந ஹி ஏகஸ்மிம் அத்த²விஸேஸே வத்தமானோ ஸத்³தோ³ தத³ஞ்ஞேபி வத்ததி. தஸ்மா அத்தா² விய தம்தம்வாசகா ஸமயஸத்³தா³பி பி⁴ன்னா ஏவாதி க³ஹேதப்³பா³. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அத்து²த்³தா⁴ரேஸு.

தத்த² ததா²தி தேஸு ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மேஸு உபயோக³பு⁴ம்மவசனேஹி. இதா⁴தி வினயே, அஞ்ஞதா²தி கரணவசனேன. அச்சந்தமேவாதி நிரந்தரமேவ. பா⁴வோ நாம கிரியா, கிரியாய கிரியந்தரூபலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம், யதா² உத³யே ஸதி சந்தே³ ஜாதோ ராஜபுத்தோதி. அதி⁴கரணஞ்ஹீதிஆதி³ அபி⁴த⁴ம்மே ஸமயஸத்³தோ³ காலஸமூஹக²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தேஸு பஞ்சஸு அத்தே²ஸு வத்ததி, ந வினயே விய காலே ஏவ, தேஸு ச காலஸமூஹத்தா² த்³வே தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் அதி⁴கரணபா⁴வேன நித்³தி³ஸிதும் யுத்தா. க²ணஸமவாயஹேதுஅத்தா² பன தயோபி அத்தனோ பா⁴வேன ப²ஸ்ஸாதீ³னம் பா⁴வஸ்ஸ உபலக்க²ணபா⁴வேன நித்³தி³ஸிதும் யுத்தாதி விபா⁴வனமுகே²ன யதா²வுத்தமத்த²ம் ஸமத்தே²தும் வுத்தம். தத்த² யஸ்மிஞ்ஹி காலே, த⁴ம்மஸமூஹே வா ஸமயே அதி⁴கரணபூ⁴தே குஸலம் உப்பன்னம், தஸ்மிஞ்ஞேவ காலே, த⁴ம்மஸமூஹே வா ஸமயே ப²ஸ்ஸாத³யோ ஹோந்தீதி ஏவம் அதி⁴கரணத்த²யோஜனா, யஸ்மிம் பன க²ணே, ஸமவாயே ஹேதும்ஹி வா ஸமயே ஸதி விஜ்ஜமானே குஸலம் உப்பன்னம், தஸ்மிஞ்ஞேவ க²ணாதி³ம்ஹி ஸமயேபி விஜ்ஜமானே ப²ஸ்ஸாத³யோ ஹோந்தீதி பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்த²யோஜனா ச வேதி³தப்³பா³.

ஹோதி சேத்தா²தி ஏத்த² யதா²வுத்தஅத்த²விஸயே ஸங்க³ஹகா³தா² ஹோதி. அஞ்ஞத்ராதி ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மேஸு. அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³தி தே³ஸனாவிலாஸதோ ஸத்³த³மத்தேனேவ பே⁴தோ³, ந அத்த²தோ.

அவிஸேஸேனாதி ஸாமஞ்ஞேன. இரியாபதோ²திஆதீ³ஸு இரியாய ஸப்³ப³த்³வாரிககிரியாய பதோ² பவத்தனட்டா²னம் தப்³பி³னிமுத்தகம்மஸ்ஸ அபா⁴வாதி டா²னாத³யோ இரியாபதோ², ஸோவ விஹாரோ. ப்³ரஹ்மபூ⁴தா ஸேட்ட²பூ⁴தா பரஹிதசித்தாதி³வஸப்பவத்திதோ மேத்தாத³யோ ப்³ரஹ்மவிஹாரோ நாம. தத³வஸேஸா பன மஹக்³க³தா ஸப்³ப³னீவரணவிக³மனாதி³ஸித்³தே⁴ன ஜோதனாதி³அத்தே²ன தி³ப்³ப³விஹாரோ நாம. ப்³ரஹ்மவிஹாரபா⁴வேன விஸும் க³ஹிதத்தா மேத்தாத³யோ இத⁴ அஸங்க³ஹிதா. அரியானமேவ விஹாரோதி ப²லஸமாபத்தியோ அரியவிஹாரோ நாம.

ருக்கா²தி³மூலேயேவ மூலஸத்³த³ஸ்ஸ நிருள்ஹபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் அபரேன மூலஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா ‘‘மூலமூலே’’தி வுத்தம், யதா² து³க்க²து³க்க²ந்தி (விப⁴. அட்ட². 190). லோபா⁴தீ³னம் தோ³ஸமூலாதி³சித்தாஸாதா⁴ரணத்தா ‘‘அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹீ’’தி வுத்தம்.

தத்த² ஸியாதி தத்த² வேரஞ்ஜாயந்திஆதீ³ஸு பதே³ஸு கஸ்ஸசி சோத³னா ஸியாதி அத்தோ². உப⁴யதா² நிதா³னகித்தனஸ்ஸ பன கிம் பயோஜனந்தி? ஆஹ கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²ந்திஆதி³. தத்த² அஸ்ஸாதி ப⁴க³வதோ.

கிலமோவ கிலமதோ², அத்தனோ அத்தபா⁴வஸ்ஸ கிலமதோ² அத்தகிலமதோ², தஸ்ஸ அனு அனு யோகோ³ புனப்புனம் பவத்தனம் அத்தகிலமதா²னுயோகோ³. வத்து²காமாரம்மணே ஸுகே² ஸம்பயோக³வஸேன லீனா யுத்தா, காமதண்ஹா, தம்ஸஹசரிதே காமே ஸுகே² வா ஆரம்மணபூ⁴தே அல்லீனா பவத்ததீதி காமஸுக²ல்லிகா தண்ஹா, தஸ்ஸா காமஸுக²ல்லிகாய அனு அனு யோகோ³ காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³. லோகே ஸம்வட்³ட⁴பா⁴வந்தி ஆமிஸோபபோ⁴கே³ன ஸம்வட்³டி⁴தபா⁴வம். உப்பஜ்ஜமானோ ப³ஹுஜனஹிதாதி³அத்தா²யேவ உப்பஜ்ஜதீதி யோஜனா.

தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதத்தா ஸங்கோ⁴தி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ தி³ட்டீ²திஆதி³. ஏத்த² ச ‘‘யாயம் தி³ட்டி² அரியா நிய்யானிகா நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய, ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீ’’தி (தீ³. நி. 3.324, 356; ம. நி. 1.492; 3.54; அ. நி. 6.12; பரி. 274) ஏவம் வுத்தாய தி³ட்டி²யா. ‘‘யானி தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி…பே… ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி, ததா²ரூபேஸு ஸீலேஸு ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீ’’தி (தீ³. நி. 3.324, 356; ம. நி. 1.492; 3.54; அ. நி. 6.12; பரி. 274) ஏவம் வுத்தானஞ்ச ஸீலானம் ஸாமஞ்ஞஸங்கா²தேன ஸங்கா⁴தோ ஸங்க⁴டிதோ ஸமணக³ணோ, தேனாதி அத்தோ². ‘‘தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா⁴தஸங்கா⁴தேனா’’தி வா பாடே²னேத்த² ப⁴விதப்³ப³ம், தஸ்ஸ தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞபூ⁴தேன ஸம்ஹனனேன ஸங்கா⁴தோ ஸமணக³ணோ, தேனாதி அத்தோ². ஏவஞ்ஹி பாடே² ஸத்³த³தோ அத்தோ² யுத்ததரோ ஹோதி. அஸ்ஸாதி மஹதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ.

ப்³ரஹ்மம் அணதீதி ஏத்த² ப்³ரஹ்ம-ஸத்³தே³ன வேதோ³ வுச்சதி, ஸோ மந்தப்³ரஹ்மகப்பவஸேன திவிதோ⁴. தத்த² இருவேதா³த³யோ தயோ வேதா³ மந்தா, தே ச பதா⁴னா, இதரே பன ஸன்னிஸ்ஸிதா, தேன பதா⁴னஸ்ஸேவ க³ஹணம். மந்தே ஸஜ்ஜா²யதீதி இருவேதா³தி³கே மந்தஸத்தே² ஸஜ்ஜா²யதீதி அத்தோ². இருவேதா³த³யோ ஹி கு³த்தபா⁴ஸிதப்³ப³தாய ‘‘மந்தா’’தி வுச்சந்தி. ‘‘பா³ஹிதபாபத்தா ப்³ராஹ்மணோ, ஸமிதபாபத்தா ஸமணோ’’தி யதா²வுத்தமத்த²த்³வயம் உதா³ஹரணத்³வயேன விபா⁴வேதும் வுத்தஞ்ஹேதந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘ஸமிதத்தா ஹி பாபானம் ‘ஸமணோ’தி பவுச்சதீ’’தி ஹி இத³ம் வசனம் க³ஹேத்வா ‘‘ஸமிதபாபத்தா ‘ஸமணோ’தி வுச்சதீ’’தி வுத்தம், பா³ஹிதபாபோதி இத³ம் பன அஞ்ஞஸ்மிம் கா³தா²ப³ந்தே⁴ வுத்தவசனம். யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தந்தி யதா²பூ⁴தகு³ணாதி⁴க³தம். ஸகிஞ்சனோதி ஸதோ³ஸோ.

கோ³த்தவஸேனாதி ஏத்த² க³ம் தாயதீதி கோ³த்தம், கோ³-ஸத்³தே³ன சேத்த² அபி⁴தா⁴னம் பு³த்³தி⁴ ச வுச்சதி. கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேனாதி ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேன, பரிஹானியாதி அத்தோ². ததோ பரந்தி வேரஞ்ஜாயந்திஆதி³வசனம். இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே² உபயோக³வசனந்தி இத்த²ம் இமம் பகாரம் பூ⁴தோ ஆபன்னோதி இத்த²ம்பூ⁴தோ, தஸ்ஸ ஆக்²யானம் இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானம், ஸோயேவத்தோ² இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தோ². அத² வா ‘‘இத்த²ம் ஏவம்பகாரோ பூ⁴தோ ஜாதோ’’தி ஏவம் கத²னத்தோ² இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தோ², தஸ்மிம் உபயோக³வசனந்தி அத்தோ². ஏத்த² ச அப்³பு⁴க்³க³தோதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்த²ஜோதகோ அபி⁴ப⁴வித்வா உக்³க³மனப்பகாரஸ்ஸ தீ³பனதோ, தேன யோக³தோ தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமந்தி இத³ம் உபயோக³வசனம் ஸாமிஅத்தே²பி ஸமானே இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானதீ³பனதோ ‘‘இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே²’’தி வுத்தம், தேனேவாஹ ‘‘தஸ்ஸ கோ² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி.

இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² ஸாது⁴ தே³வத³த்தோ மாதரமபீ⁴தி ஏத்த² அபி⁴ஸத்³த³யோக³தோ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானே உபயோக³வசனம் கதம், ஏவமிதா⁴பி தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமம் அபி⁴ ஏவம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ உக்³க³தோதி அபி⁴ஸத்³த³யோக³தோ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானே உபயோக³வசனந்தி. ஸாது⁴ தே³வத³த்தோ மாதரமபீ⁴தி ஏத்த² ஹி ‘‘தே³வத³த்தோ மாதரமபி⁴ மாதரி விஸயே மாதுயா வா ஸாதூ⁴’’தி ஏவம் அதி⁴கரணத்தே² வா ஸாமிஅத்தே² வா பு⁴ம்மவசனஸ்ஸ ஸாமிவசனஸ்ஸ வா பஸங்கே³ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்த²ஜோதகேன அபி⁴ஸத்³தே³ன யோகே³ உபயோக³வசனம் கதம், யதா² சேத்த² தே³வத³த்தோ மாதுவிஸயே மாதுஸம்ப³ந்தீ⁴ வா ஸோ வுத்தப்பகாரப்பத்தோதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதி, ஏவமிதா⁴பி போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தீ⁴ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ அபி⁴ப⁴வித்வா உக்³க³மனபகாரப்பத்தோதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதி. தத்த² ஹி தே³வத³த்தக்³க³ஹணம் விய இத⁴ கித்திஸத்³த³க்³க³ஹணம், தத்த² மாதரந்தி வசனம் விய இத⁴ தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமந்தி வசனம், தத்த² ஸாது⁴ஸத்³த³க்³க³ஹணம் விய இத⁴ உக்³க³தஸத்³த³க்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். கித்திஸத்³தோ³தி கித்திபூ⁴தோ ஸத்³தோ³, ந கேவலோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் விஸேஸிதந்தி ஆஹ ‘‘கித்தி ஏவா’’தி. ததோ கித்தீதி து²தி, தஸ்ஸா பகாஸகோ ஸத்³தோ³ கித்திஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து²திகோ⁴ஸோ வா’’தி வுத்தம்.

ஸோ ப⁴க³வாதி ஏத்த² ஸோதி பஸித்³தி⁴யம், யோ ஸோ ஸமத்திம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் கம்பேந்தோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸோ லோகே அதிபாகடோதி ‘‘ஸோ ப⁴க³வா’’தி வுத்தம். ப⁴க³வாதி ச இத³ம் ஸத்து² நாமகித்தனம், ந கு³ணகித்தனம். பரதோ பன ப⁴க³வாதி கு³ணகித்தனமேவ. இமினா ச இமினா சாதி ஏதேன அரஹந்திஆதி³பதா³னம் பச்சேகம் அனேககு³ணக³ணம் படிச்ச பவத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரேதி த்³வீஹி ஸத்³தே³ஹி அதிவிய தூ³ரேதி த³ஸ்ஸேதி, ஸுவிதூ³ரதா ஏவ ஹி விதூ³ரதா. ஸவாஸனானம் கிலேஸானம் வித்³த⁴ம்ஸிதத்தாதி இமினா பச்சேகபு³த்³தா⁴தீ³ஹி அஸாதா⁴ரணம் ப⁴க³வதோ அரஹத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி தேஸம் வாஸனாய அப்பஹீனத்தா, வாஸனா ச நாம நிக்கிலேஸஸ்ஸாபி ஸகலஞேய்யானவபோ³தா⁴தி³த்³வாரத்தயப்பயோக³விகு³ணதாஹேதுபூ⁴தோ கிலேஸனிஹிதோ ஆகாரோ சிரனிக³ளிதபாதா³னம் நிக³ளமோக்கே²பி ஸங்குசிததாக³மனஹேதுகோ நிக³ளனிஹிதோ ஆகாரோ விய. யாய பிலிந்த³வச்சா²தீ³னம் வஸலவோஹாராதி³விகு³ணதா ஹோதி, அயம் வாஸனாதி க³ஹேதப்³பா³. ஆரகாதி ஏத்த² ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் க-காரஸ்ஸ ச ஹ-காரம் ஸானுஸ்ஸரம் கத்வா நிருத்தினயேன ‘‘அரஹ’’ந்தி பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவம் உபரிபி யதா²ரஹம் நிருத்தினயேன பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. யஞ்சேதம் ஸம்ஸாரசக்கந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புஞ்ஞாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஆஸவா ஏவ அவிஜ்ஜாதீ³னம் காரணத்தா ஸமுத³யோதி ஆஹ ‘‘ஆஸவஸமுத³யமயேனா’’தி. ‘‘ஆஸவஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஸமுத³யோ’’தி (ம. நி. 1.103) ஹி வுத்தம். விபாககடத்தாரூபப்பபே⁴தோ³ திப⁴வோ ஏவ ரதோ², தஸ்மிம் திப⁴வரதே². ஸம்ஸாரசக்கந்தி யதா²வுத்தகிலேஸகம்மவிபாகஸமுத³யோ.

‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடி, தா⁴துஆயதனான ச;

அப்³போ³ச்சி²ன்னம் வத்தமானா, ‘ஸம்ஸாரோ’தி பவுச்சதீ’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 2.618; தீ³. நி. அட்ட². 2.95 அபஸாத³னாவண்ணனா; ஸம். நி. அட்ட². 2.2.60; அ. நி. அட்ட². 2.4.199; த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; விப⁴. அட்ட². 226 ஸங்கா²ரபத³னித்³தே³ஸ; ஸு. நி. அட்ட². 2.523; உதா³. அட்ட². 39; இதிவு. அட்ட². 14, 58; தே²ரகா³. அட்ட². 1.67, 99; பு³. வம். அட்ட². 58; படி. ம. அட்ட². 2.1.117; சூளனி. அட்ட². 6) –

ஏவம் வுத்தோ ஸம்ஸாரோவ சக்கம் விய பரிப்³ப⁴மனதோ சக்கம், தஸ்ஸ சக்கஸ்ஸ ஸப்³பே³ அரா ஹதாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனேனாதி ப⁴க³வதா. போ³தீ⁴தி ஞாணம், தம் ஏத்த² மண்ட³ம் பஸன்னம் ஜாதந்தி போ³தி⁴மண்டோ³. கம்மக்க²யகரம் ஞாணப²ரஸுந்தி அரஹத்தமக்³க³ஞாணம் வுத்தம், தம் சி²ந்தி³தப்³ப³ம் அபி⁴ஸங்கா²ரஸங்கா²தம் கம்மம் பரிச்சி²ந்த³தீதி த³ஸ்ஸேதும் கம்மக்க²யகரவிஸேஸனவிஸிட்ட²ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் கதிபயங்கே³ஹி ஸம்ஸாரசக்கம் தத³வஸேஸங்கே³ஹி ப²லபூ⁴தனாமரூபத⁴ம்மேஹி திப⁴வரத²ஞ்ச தஸ்மிம் ரதே² யோஜிதஸம்ஸாரசக்காரானம் ஹனனப்பகாரஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸப்³பே³ஹிபி த்³வாத³ஸஹி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கே³ஹி ரத²விரஹிதமேவ கேவலம் ஸம்ஸாரசக்கம், தஸ்ஸ அரகா⁴தனப்பகாரபே⁴த³ஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் அத²வாதிஆதி³ வுத்தம். தத்த² அனமதக்³க³ந்தி அனு அனு அமதக்³க³ம், ஸப்³ப³தா² அனுக³ச்ச²ந்தேஹிபி அவிஞ்ஞாதகோடிகந்தி அத்தோ². அவிஜ்ஜாமூலகத்தா ஜராமரணபரியோஸானத்தாதி இத³ம் ஸங்கா²ராதீ³னம் த³ஸன்னம் அரபா⁴வேன ஏகத்தம் ஸமாரோபேத்வாதி வுத்தம். ந ஹி தேஸம் பச்சேகம் அவிஜ்ஜாமூலகதா ஜராமரணபரியோஸானதா ச அத்தி² ததா² படிச்சஸமுப்பாத³பாளியம் அவுத்தத்தா. அத² வா தேஸம்பி யதா²ரஹம் அத்த²தோ அவிஜ்ஜாமூலகத்தம், அத்தனோ அத்தனோ லக்க²ணபூ⁴தக²ணிகஜராமரணவஸேன தப்பரியோஸானதஞ்ச ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவஞ்ச தேஸம் பச்சேகம் அரபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி.

ஏவம் ஸப்³பா³காரம் ஸம்ஸாரசக்கமேவ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யேன ஞாணேன இமஸ்ஸ ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ அரானம் சே²தோ³ ப⁴க³வதோ ஸித்³தோ⁴, தஸ்ஸ த⁴ம்மட்டி²திஞாணஸ்ஸ ‘‘பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி (படி. ம. 4; 1.45) மாதிகா வுத்தத்தா ப⁴வசக்காவயவேஸு அவிஜ்ஜாதீ³ஸு பச்சயபச்சயுப்பன்னத்தா பரிக்³க³ஹவஸேன பவத்திஆகாரம் த³ஸ்ஸேத்வா பரதோ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ நிக³மனவஸேன வுத்தேன ஏவமயம் அவிஜ்ஜாஹேதூதிஆதி³கேன படிஸம்பி⁴தா³பாளிஸஹிதேன (படி. ம. 1.45) பாடே²ன ஸரூபதோ த⁴ம்மட்டி²திஞாணம், தஸ்ஸ ச தேஸுயேவ அவிஜ்ஜாதீ³ஸு சதுஸங்கே²பாதி³வஸேன பவத்திவிபா⁴க³ஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா ததோ பரம் இதி ப⁴க³வாதிஆதி³பாடே²ன ப⁴க³வதோ தேன த⁴ம்மட்டி²திஞாணேன படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ஸப்³பா³காரதோ படிவித்³த⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா புன இமினா த⁴ம்மட்டி²திஞாணேனாதிஆதி³னா ப⁴க³வதோ தேன ஞாணேன ஸம்ஸாரசக்காரானம் வித்³த⁴ம்ஸிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் தத்த² து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜாதிஆதி³ வுத்தம். தத்த² திண்ணம் ஆயதனானந்தி சக்கு²ஸோதமனாயதனானம் திண்ணம். ஏஸ நயோ திண்ணம் ப²ஸ்ஸானந்திஆதீ³ஸுபி. ரூபதண்ஹாதி³வஸேன ச² தண்ஹாகாயா ஏவ வேதி³தப்³பா³.

ஸக்³க³ஸம்பத்திந்தி காமஸுக³தீஸு ஸம்பத்திம். ததே²வாதி காமுபாதா³னபச்சயா ஏவ. ப்³ரஹ்மலோகஸம்பத்திந்தி ரூபீப்³ரஹ்மலோகஸம்பத்திம். தேபூ⁴மகத⁴ம்மவிஸயஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ராக³ஸ்ஸ கிலேஸகாமபா⁴வதோ ப⁴வராகோ³பி காமுபாதா³னமேவாதி ஆஹ ‘‘காமுபாதா³னபச்சயாயேவ மேத்தம் பா⁴வேதீ’’தி. ஸேஸுபாதா³னமூலிகாஸுபீதி தி³ட்டு²பாதா³னஸீலப்³ப³துபாதா³னஅத்தவாது³பாதா³னமூலிகாஸுபி யோஜனாஸு. தத்ராயம் யோஜனானயோ – இதே⁴கச்சோ ‘‘நத்தி² பரலோகோ உச்சி²ஜ்ஜதி அத்தா’’தி (தீ³. நி. 1.85-86 அத்த²தோ ஸமானம்) தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி, ஸோ தி³ட்டு²பாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதீதிஆதி³னா, அபரோ ‘‘அஸுகஸ்மிம் ப⁴வே அத்தா உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி தி³ட்டி²ம் க³ஹேத்வா காமரூபாரூபப⁴வூபபத்தியா தம் தம் குஸலம் கரோதீதிஆதி³னா ச தி³ட்டு²பாதா³னமூலிகா யோஜனா, இமினாவ நயேன அத்தவாது³பாதா³னமூலிகா யோஜனா வேதி³தப்³பா³. அபரோ ‘‘ஸீலேன ஸுத்³தி⁴ வதேன ஸுத்³தீ⁴’’தி அஸுத்³தி⁴மக்³க³ம் ‘‘ஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’தி பராமஸந்தோ ஸீலப்³ப³துபாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதீதிஆதி³னா ஸப்³ப³ப⁴வேஸு ஸீலப்³ப³துபாதா³னமூலிகா யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

இதா³னி யஸ்ஸ ஸம்ஸாரசக்காரானம் கா⁴தனஸமத்த²ஸ்ஸ த⁴ம்மட்டி²திஞாணஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதி³பச்சயபஅக்³க³ஹாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் காமப⁴வே ச அவிஜ்ஜா காமப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதீதிஆதி³னா அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, தமேவ ஞாணம் அவிஜ்ஜாதீ³ஸு பவத்திஆகாரேன ஸத்³தி⁴ம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளிம் ஆனேத்வா நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமயந்திஆதி³மாஹ. விஸுத்³தி⁴மக்³க³டீகாயம் பன ‘‘இதா³னி ய்வாயம் ஸம்ஸாரசக்கம் த³ஸ்ஸேந்தேன காமப⁴வே அவிஜ்ஜா காமப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதீதிஆதி³னா அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயபா⁴வோ ஸங்கா²ராதீ³னம் பச்சயுப்பன்னபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, தமேவ படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளிம் ஆனேத்வா நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமயந்திஆதி³மாஹா’’தி வுத்தம். ஸாரத்த²தீ³பனியா வினயடீகாயபி அயமேவ பாடோ² லிகி²தோ. தத்த² ச காமப⁴வே ச அவிஜ்ஜாதிஆதி³னா அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வோ ஸம்ஸாரசக்கம் த³ஸ்ஸேந்தேன வுத்தோ ந ஹோதி தஸ்ஸ ச அவிஜ்ஜா நாபி⁴, மூலத்தாதிஆதி³னா புப்³பே³வ த³ஸ்ஸிதத்தா உபரி சக்கரூபதோ பயோக³த்தேன உபஸம்ஹாராபா⁴வா ச. ‘‘அபி ச தமேவ பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி ச வுத்தம், ந சேத்த² பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வோ நிக³மனவஸேன பதா⁴னத்தேன த³ஸ்ஸிதோ, அத² கோ² பச்சயபரிக்³க³ஹவஸப்பவத்தம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணமேவ யதா²வுத்தபச்சயபரிக்³க³ஹாகாரஸ்ஸ நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸிதம். ததா² ஹி ‘‘ஏவமயம் அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, உபோ⁴பேதே த⁴ம்மா ஹேதுஸமுப்பன்னாதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். அதீதம்பி அத்³தா⁴னம். அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் அவிஜ்ஜா ஹேது…பே… த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.46) த⁴ம்மட்டி²திஞாணமேவ பதா⁴னத்தேன த³ஸ்ஸிதம். ‘‘அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா’’திஆதி³ பன பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி (படி. ம. மாதிகா 4; 1.45) வுச்சமானத்தா தஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹாகாரபரிதீ³பனத்த²ம் விஸயத்தேன வுத்தம், ந பதா⁴னத்தேன.

அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – ஏவந்தி அனந்தரே வுத்தனயேன அயம் அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரானம் ஹேது, ஸங்கா²ரா ச தேன ஹேதுனா ஸமுப்பன்னா. உபோ⁴பேதேதி யஸ்மா அயம் அவிஜ்ஜா பரபரிகப்பிதபகதிஇஸ்ஸராதி³ விய அஹேதுகா நிச்சா து⁴வா ந ஹோதி, அத² கோ² ‘‘ஆஸவஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஸமுத³யோ’’தி (ம. நி. 1.103) வசனதோ ஸயம்பி ஸஹேதுகா ஸங்க²தா அனிச்சாயேவ ஹோதி, தஸ்மா உபோ⁴பேதே அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னாயேவ. இதீதி ஏவம் யதா²வுத்தனயேன பச்சயபரிக்³க³ண்ஹனே யா பஞ்ஞா, தம் த⁴ம்மானம் டி²திஸங்கா²தே காரணே யாதா²வதோ பவத்தத்தா த⁴ம்மட்டி²திஞாணம் நாமாதி.