ஸமத²பே⁴த³வண்ணனா

அதி⁴கரணபரியாயவாராதி³வண்ணனா

293-4. லோப⁴காரணா விவாத³னதோ ‘‘லோபோ⁴ புப்³ப³ங்க³மோ’’தி வுத்தம். ஏவம் ஸேஸேஸு. டா²னானீதிஆதீ³னி காரணவேவசனானி. காரணஞ்ஹி திட்ட²ந்தி ஏத்தா²தி டா²னம், வஸந்தி ஏத்தா²தி வத்து², ப⁴வந்தி ஏத்தா²தி பூ⁴மீதி வுச்சதி. கே திட்ட²ந்தி வஸந்தி ப⁴வந்தி சாதி? விவாதா³தி⁴கரணாத³யோ. குஸலாகுஸலாப்³யாகதசித்தோ ஹுத்வா விவத³னதோ ‘‘நவ ஹேதூ’’தி வுத்தம். கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீதிஆதீ³னி த்³வாத³ஸ மூலானி. அக்கோஸந்தேன ஹி சதூஸு விபத்தீஸு ஏகேன அனுவத³னதோ ‘‘சதஸ்ஸோ விபத்தியோ டா²னானீ’’தி வுத்தம். சுத்³த³ஸ மூலானீதி விவாதா³தி⁴கரணே வுத்தா த்³வாத³ஸ, காயோ, வாசா ச.

295-6. ஸத்த ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ டா²னானீதி ஏத்த² ‘‘ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா படிச்சா²தே³ந்தஸ்ஸ யா ஆபத்தி ஹோதி, தஸ்ஸா ஆபத்தியா புப்³பே³ ஆபன்னா ஆபத்தி டா²னம் ஹோதீ’’தி வுத்தம். ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸலந்தி வசனதோ நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ குஸலஹேது, குஸலசித்தம் பன அங்க³ம் ஹோதீ’’தி லிகி²தம். சத்தாரி கம்மானி டா²னானீதி ஏத்த² ‘‘ஏவம் கத்தப்³ப³ந்தி டி²தபாளி கம்மம் நாம. ‘யதா²டி²தபாளிவஸேன கரோந்தானம் கிரியா கிச்சாதி⁴கரணம் நாமா’’’தி வுத்தம், ‘‘பாளிஅனுஸாரேன படிகாதப்³ப³லக்க²ணம் வா கம்மம். ததே²வ கரணம் கிச்சாதி⁴கரண’’ந்தி ச. ஞத்திஞத்திது³தியஞத்திசதுத்த²கம்மானி ஞத்திதோ ஜாயந்தி, அபலோகனகம்மம் அபலோகனதோ, ‘‘கிச்சாதி⁴கரணம் ஏகேன ஸமதே²ன ஸம்மதி ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ²’’தி லிகி²தம். ஸியுந்தி ஹோந்தி. கத²ஞ்ச ஸியாதி கத²ம் ஹோதி. விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ த்³வேதி தே த்³வே ட²பேத்வா அஞ்ஞேஹி ந ஸம்மதி.

297. ஸாதா⁴ரணாதி தம் ஸமேதப்³பா³.

298. தப்³பா⁴கி³யாதி தம்கோட்டா²ஸா.

299. ஏகாதி⁴கரணம் ஸப்³பே³ ஸமதா² ஸமக்³கா³ ஹுத்வா ஸமேதும் ப⁴ப்³பா³தி புச்ச²ந்தோ ‘‘ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா’’தி ஆஹ. ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸா ஸியா ஸாதா⁴ரணா ஸியா அஸாதா⁴ரணா.

300. ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ தப்³பா⁴கி³யவாரேபி ஏஸேவ நயோ.

301. இமே ஸமதா² ஸமதா², ந ஸம்முகா²வினயோதி அத்தோ².

302. ‘‘ஸமதா² வினயோ’’திபி வுச்சதி, தஸ்மா வினயோ ஸம்முகா²வினயோதி வினயவாரோ உத்³த⁴டோ ஸியா. ந ஸம்முகா²வினயோதி ஸம்முகா²வினயம் ட²பேத்வா ஸதிவினயாத³யோ ஸேஸஸமதா².

303. ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² படிஞ்ஞாதே தம் படிஜானனம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முக²தா நாம ஹோதீதி ‘‘தஸ்ஸ படிஜானனசித்தம் ஸந்தா⁴ய ‘ஸம்முகா²வினயோ குஸலோ’திஆதி³ வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி. நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோதி ‘‘த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஹி திவங்கி³கோ ஸம்முகா²வினயோ ஏதேஹி வினா நத்தி². தத்த² குஸலசித்தேஹி கரணகாலே குஸலோ, அரஹந்தானம் கரணகாலே அப்³யாகதோ, ஏதேஸம் அகுஸலபடிபக்க²த்தா அகுஸலஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ நத்தி², தஸ்மா ‘நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோ’தி வுத்த’’ந்தி லிகி²தம். ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா அத⁴ம்மவாதீ³ஹி வூபஸமனகாலே ஸலாகக்³கா³ஹாபகே த⁴ம்மவாதி³ம்ஹி குஸலா, த⁴ம்மவாதீ³னம்பி அத⁴ம்மவாதி³ம்ஹி ஸலாகக்³கா³ஹாபகே ஜாதே அகுஸலா, ஸப்³ப³த்த² அரஹதோ வஸேனேவ அப்³யாகததா, அனரஹதோ ஸஞ்சிச்ச ஸதிவினயதா³னே ஸதிவினயோ அகுஸலோ, அமூள்ஹவினயோ அனும்மத்தகஸ்ஸ தா³னே, படிஞ்ஞாதகரணம் மூள்ஹஸ்ஸ அஜானனதோ படிஞ்ஞாயகரணே, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ கரணே, திணவத்தா²ரகம் மஹாகலஹே, ஸஞ்சிச்ச கரணே ச அகுஸல’’ந்தி லிகி²தம்.

யத்த²வாரபுச்சா²வாரவண்ணனா

304. லப்³ப⁴தீதி புச்சா².

ஸமத²வாரவிஸ்ஸஜ்ஜனாவாரவண்ணனா

305. யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன சாதிஆதி³ தஸ்ஸா விஸ்ஸஜ்ஜனம். யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச அதி⁴கரணம் வூபஸம்மதி, தஸ்மிம் ஸமயே யத்த² யேபு⁴ய்யஸிகா லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴. யத்த² படிஞ்ஞாதகரணம் லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏத்த² ஏகம் வா த்³வே வா ப³ஹூ வா ஆபத்தியோ ஆபன்னோ பி⁴க்கு² ‘‘இமம் நாம ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி புச்சி²தோ ‘‘ஆமா’’தி ஆபத்திம் படிஜானாதி, த்³வேபி லப்³ப⁴ந்தி. தத்த² ஸங்க⁴ஸம்முக²தா த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாதி ஏவம் வுத்தஸம்முகா²வினயே ஸங்க⁴ஸ்ஸ புரதோ படிஞ்ஞாதம் கதம் சே, ஸங்க⁴ஸம்முக²தா. தத்தே²வ தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. அவிவத³ந்தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிஜானந்தி சே, புக்³க³லஸம்முக²தா. தஸ்ஸேவ ஸந்திகே தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஏகஸ்ஸேவ வா ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே ஆபத்திதே³ஸனகாலே ‘‘பஸ்ஸஸி, பஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே தத்த² த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஸஞ்ஞிதோ ஸம்முகா²வினயோ ச படிஞ்ஞாதகரணஞ்ச லத்³த⁴ம் ஹோதி.

ஸம்ஸட்ட²வாராதி³வண்ணனா

306. அதி⁴கரணானம் வூபஸமோவ ஸமதோ² நாம, ஸோ அதி⁴கரணம் வினா நத்தி², தஸ்மா ந ச லப்³பா⁴ வினிபு⁴ஜ்ஜித்வா நானாகரணம் காதும்.

309-310. ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதி ஏத்த² ஸம்மந்தீதி ஸம்பஜ்ஜந்தி. அதி⁴கரணா வா பன ஸம்மந்தி வூபஸம்மந்தீதி அத்தோ², தஸ்மா ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்முகா²வினயேன ஸம்மதீ’’தி இமாய ஸம்முகா²வினயேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பஜ்ஜதி, ந ஸதிவினயாதீ³ஹி தேஸம் தஸ்ஸா அனுபகாரத்தாதி அத்தோ². ஸமதா² அதி⁴கரணேஹி ஸம்மந்தீதி ஏத்த² ஸமதா² அபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ².

311. ‘‘ஸம்முகா²வினயோ விவாதா³தி⁴கரணேன ந ஸம்மதீ’’தி பாடோ². யேபு⁴ய்யஸிகாய ஸமானபா⁴வதோ ச அவஸானே ‘‘ஸம்முகா²வினயோ ந கேனசி ஸம்மதீ’’தி (பரி. 313) வுத்தத்தா ச ஸம்முகா²வினயோ ஸயம் ஸமதே²ன வா அதி⁴கரணேன வா ஸமேதப்³போ³ ந ஹோதீதி கத்வா வுத்தோ. ஸதிவினயோ கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதி. அமூள்ஹவினயதஸ்ஸபாபியஸிகதிணவத்தா²ரகாபி கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மந்தி.

313. விவாதா³தி⁴கரணம் கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே…பே… பட²மம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமீ’’தி ஏவம் விவாதா³தி⁴கரணம் கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதி. அனுவாதா³தி⁴கரணஆபத்தாதி⁴கரணாபி கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மந்தி. ‘‘‘அகதம் கம்மம் து³க்கடம் கம்ம’ந்தி ஏவம் கிச்சாதி⁴கரணம்பி கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி ஏவம் பாடோ² வேதி³தப்³போ³’’தி லிகி²தம். அஞ்ஞதரஸ்மிம் பன க³ண்டி²பதே³ ‘‘‘ஸமதா² அதி⁴கரணேஹி ஸம்மந்தீ’தி ஏத்த² யஸ்மா ஸப்³பே³ ஸமதா² கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மந்தி, தஸ்மா ‘ஸமதா² கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மந்தீ’தி பாடோ² க³ஹேதப்³போ³’’தி வுத்தம்.

314. விவாதா³தி⁴கரணம் கதமம் அதி⁴கரணம் ஸமுட்டா²பேதீதி ‘‘நாயம் த⁴ம்மோ’’தி வுத்தமத்தேன கிஞ்சி அதி⁴கரணம் ந ஸமுட்டா²பேதி.

318-9. ‘‘கதமாதி⁴கரணபரியாபன்ன’’ந்தி பாடோ². விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதா³தி⁴கரணம் ப⁴ஜதீதி பட²முப்பன்னவிவாத³ம் பச்சா² உப்பன்னோ ப⁴ஜதி. விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வே ஸமதே² ப⁴ஜதீதி ‘‘இமம் வூபஸமேதும் ஸமத்தா² தும்ஹே’’தி வத³ந்தம் விய ப⁴ஜதி ‘‘மயம் தம் வூபஸமேஸ்ஸாமா’’தி வத³ந்தேஹி விய த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸங்க³ஹிதம்.

ஸமத²பே⁴த³வண்ணனா நிட்டி²தா.