4. ஸமத²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா

ஸம்முகா²வினயகதா²வண்ணனா

186-187. யத்த² யத்த² கம்மவாசாய ‘‘அய’’ந்தி வா ‘‘இமே’’தி வா ஸம்முகா²னித்³தே³ஸனியமோ அத்தி², ஸப்³ப³ம் தம் கம்மம் ஸம்முகா²கரணீயமேவ, ந கேவலம் தஜ்ஜனீயாதி³பஞ்சவித⁴மேவ. பஞ்சவித⁴ஸ்ஸேவ பன உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸனம் கம்மக்க²ந்த⁴கே தாவ தஸ்ஸேவ பாளிஆருள்ஹத்தா, சதுவீஸதியா பாராஜிகேஸு விஜ்ஜமானேஸு பாராஜிககண்டே³ ஆக³தானம்யேவ சதுன்னம் உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸனம் வியாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ‘‘புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்முக²தா ஹத்த²பாஸூபக³மனமேவா’’தி வுத்தம், தம் காரணம் ஸம்முகா²கரணீயஸ்ஸபி ஸம்முகா²னித்³தே³ஸனியமாபா⁴வதோ. காமம் அயமத்தோ² கம்மக்க²ந்த⁴கேயேவ ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் தஜ்ஜனீயகம்மம் அத⁴ம்மகம்மஞ்ச ஹோதி…பே… அஸம்முகா²கதம் ஹோதீ’’தி (சூளவ. 4) வசனேனேவ ஸித்³தோ⁴, தத்த² பன ஆபத்தி ந த³ஸ்ஸிதா. இத⁴ ‘‘யோ கரேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி தத்த² ப⁴விதப்³பா³பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் இத³ம் ஆரத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ஸம்முகா²வினயபதிரூபகேன வூபஸந்தம்பி ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸந்தக³ணனம் க³ச்ச²தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘அத⁴ம்மவாதீ³ புக்³க³லோ’திஆதி³ ஆரத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம், லிகி²தஞ்ச. ஏவம் வூபஸந்தம் ஸம்முகா²வினயபதிரூபகேன வூபஸந்தம் நாம ஹோதி, ந ஸம்முகா²வினயேன ச அஞ்ஞேன கேனசீதி த³ஸ்ஸேதும் இத³மாரத்³த⁴ந்தி ஆசரியோ.

ஸதிவினயகதா²வண்ணனா

195. த³ப்³ப³ஸ்ஸ கம்மவாசாய ‘‘ஸங்கோ⁴ இமம் ஆயஸ்மந்தம் த³ப்³ப³’’ந்தி ஸம்முகா²னித்³தே³ஸோ நத்தி², ததா²பி ‘‘பட²மம் த³ப்³போ³ யாசிதப்³போ³’’தி வசனேன ஸம்முகா²கரணீயதா தஸ்ஸ ஸித்³தா⁴. ததா² அஞ்ஞத்தா²பி யதா²ஸம்ப⁴வம் லேஸோ வேதி³தப்³போ³. ஸதிவேபுல்லப்பத்தஸ்ஸ தா³தப்³போ³ வினயோ ஸதிவினயோ.

அமூள்ஹவினயகதா²வண்ணனா

196-7. ‘‘யஸ்ஸ உம்மத்தகஸ்ஸ தம்தம்வீதிக்கமதோ அனாபத்தி, தாதி³ஸஸ்ஸேவ அமூள்ஹவினயம் தா³தும் வட்டதீதி அமூள்ஹஸ்ஸ கத்தப்³ப³வினயோ அமூள்ஹவினயோ’’தி லிகி²தம், தம் யுத்தம் ‘‘ஸங்கோ⁴ க³க்³க³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அமூள்ஹஸ்ஸ அமூள்ஹவினயம் தே³தீ’’தி வசனதோ. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, அத⁴ம்மிகானி அமூள்ஹவினயஸ்ஸ தா³னானீ’’தி இமஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ ‘‘ந ஸராமீ’’தி வசனம் வீதிக்கமகாலம் ஸந்தா⁴ய தஸ்ஸ விப⁴ங்க³ஸ்ஸ பவத்தத்தா. அமூள்ஹவினயதா³னகாலே பனஸ்ஸ அமூள்ஹதா வினிச்சி²தப்³பா³.

படிஞ்ஞாதகரணகதா²வண்ணனா

200. ‘‘அப்படிஞ்ஞாய பி⁴க்கூ²னம் கம்மானி கரோந்தீ’’தி ஆரப⁴ந்தஸ்ஸ காரணம் வுத்தமேவ. படிஞ்ஞாதேன கரணம் படிஞ்ஞாதகரணம்.

தஸ்ஸபாபியஸிகாகதா²வண்ணனா

207. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் தஸ்ஸபாபியஸிகாகம்ம’’ந்தி ஆரபி⁴த்வா பஞ்ச அங்கா³னி த³ஸ்ஸேத்வா பாளி க³தா, ‘‘ஸா பேய்யாலேன ஸங்கி²பித்வா க³தாதி ஞாதப்³ப³’’ந்தி லிகி²தம். ததா² ஸுக்கபக்கே²பி.

திணவத்தா²ரகாதி³கதா²வண்ணனா

214. ‘‘ஸப்³பே³ஹேவ ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபதிதப்³ப³’’ந்தி ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ படிக்கி²த்தத்தா பவாரணக்க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘பி⁴ன்னஸ்ஸ ஹி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸமக்³க³கரணகாலே, திணவத்தா²ரகஸமதே², இமஸ்மிஞ்ச பவாரணஸங்க³ஹேதி இமேஸு தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 241) வுத்தத்தா இத⁴ ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னாதி இத³ம் விருஜ்ஜ²தி விய கா²யதீதி சே? ந கா²யதி அதி⁴ப்பாயஞ்ஞூனம். அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – விஸுஜ்ஜி²துகாமேஹி ஸப்³பே³ஹேவ ஸன்னிபதிதப்³ப³ம், அஸன்னிபதிதஸ்ஸ நத்தி² ஸுத்³தி⁴ ச²ந்த³தா³யகஸ்ஸ. கேவலம் தம் கம்மம் ஸன்னிபதிதானம் ஸம்பஜ்ஜதி. அட்ட²கதா²யம் விஸுஜ்ஜி²துகாமானம் ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோ. இதரதா² பாளியா ச விருஜ்ஜ²தி. ‘‘ட²பேத்வா யே ந தத்த² ஹோதீ’’தி ஹி அயம் பாளி ஸன்னிபாதம் ஆக³ந்த்வா ச²ந்த³ம் த³த்வா டி²தானம் அத்தி²தம் தீ³பேதி. நிஸ்ஸீமக³தே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ஸியாதி சே? நிஸ்ஸீமக³தே ட²பேத்வா இத⁴ கிம், தஸ்மா யோ ஸாமக்³கீ³உபோஸதே² ச²ந்த³ம் த³த்வா திட்ட²தி சே, நானாஸம்வாஸகபூ⁴மியம்யேவ திட்ட²தி, தஸ்ஸ ச²ந்த³தா³யகஸ்ஸ பவாரணஸங்க³ஹோபி நத்தி². யோ ச திணவத்தா²ரககம்மே நாக³ச்ச²தி, ஸோ தாஹி ஆபத்தீஹி ந ஸுஜ்ஜ²தீதி வேதி³தப்³ப³ம். யஸ்ஸ ஏதம் ந ருச்சதி, தஸ்ஸ பரிவாரே வுத்தபரிஸதோ கம்மவிபத்திலக்க²ணம் விருஜ்ஜ²தி, தத்த² ஹி கேவலம் ச²ந்தா³ரஹானம் ச²ந்தோ³ அனாஹடோ ஹோதி ஸசே, அகதம் தப்³பி³பரீதேன ஸம்பத்திதீ³பனதோதி வுத்தம் ஹோதி. ததா² பத்தகல்லலக்க²ணம்பி விருஜ்ஜ²தி. தேஸு தீஸு டா²னேஸு கம்மப்பத்தாயேவ ஸப்³பே³, ந தத்த² ச²ந்தா³ரஹோ அத்தீ²தி சே? ந, சதுவக்³கா³தி³கரணவிபா⁴ஜனே அவிஸேஸேத்வா ச²ந்தா³ரஹஸ்ஸ ஆக³தத்தா, தம் ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம். இத³ஞ்ச ஆவேணிகலக்க²ணம், தேனேவ ஸதிபி தி³ட்டா²விகம்மே இத³ம் படிகுட்ட²கதம் ந ஹோதீதி சே? ந, நானத்தஸபா⁴வதோ. இத⁴ ஹி யே பன ‘‘ந மேதம் க²மதீ’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் தி³ட்டா²விகம்மம் கரோந்தீ’’தி (சூளவ. அட்ட². 214) வசனதோ ந ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ட்டா²விகம்மம் கதம். தஸ்மிம் ஸதி படிகுட்ட²கதமேவ ஹோதி. அஞ்ஞதா² புப்³ப³பா⁴கா³ தா ஞத்தியோ நிரத்தி²கா ஸியும், ந ச பரிவாரட்ட²கதா²யம் ச²ந்தா³ரஹாதி⁴காரே நயோ தி³ன்னோ. பவாரணக்க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யம் ‘‘தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 241) வுத்தத்தா விருஜ்ஜ²தீதி சே? ந, அட்ட²கதா²ய பமாணபா⁴வே ஸதி ‘‘இத⁴ ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’திஆதி³ வசனே ஸுத்³தி⁴காமதோ ஏவ க³ஹிதே ஸப்³ப³ம் ந விருஜ்ஜ²தீதி ஏகே. ‘‘ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா, தே ஆபத்தீஹி ந வுட்ட²ஹந்தீ’’தி இத³ம் ந வத்தப்³ப³ம். கஸ்மா? ஹேட்டா² ‘‘ஸப்³பே³ஹேவ ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபதிதப்³ப³’’ந்தி ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ படிக்கே²பவசனதோ அட்ட²கதா²யம் ‘‘தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி வுத்தத்தா, அந்த⁴கட்ட²கதா²யம்பி ததே²வ வுத்தத்தா சாதி? ந, ஏகஜ்ஜ²மேவ கம்மே கரீயமானே யோ இத⁴ ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, அம்ஹாகம்…பே… கி³ஹிபடிஸம்யுத்த’’ந்தி ஸாதா⁴ரணஞத்திம் ட²பேத்வா புன ‘‘ஸுணந்து மே, ஆயஸ்மந்தா’’திஆதி³னா அஸாதா⁴ரணஞத்தியோ ட²பேத்வா ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே ஸங்கோ⁴, அம்ஹாகம்…பே… ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி ஏகதோபக்கி²கானம் ஸந்தி⁴யா கதாய தத³னந்தரே கேனசி கரணீயேன ச²ந்த³ம் த³த்வா க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ ஆபத்தீஹி வுட்டா²னம் நத்தி². அபரேஸம்பி ஏகதோபக்கி²கானம் அப்³ப⁴ந்தரே டி²தத்தா விபூ⁴தத்தா கரணஸ்ஸ அயமத்தோ²வ வுத்தோ. ஸாதா⁴ரணவஸேன து³தியாய ஞத்தியா ட²பிதாய யே தஸ்மிம் க²ணே ஞத்திது³தியகம்மவாசாஸு அனாரத்³தா⁴ஸு, அபரியோஸிதாஸு வா ச²ந்த³ம் த³த்வா க³ச்ச²ந்தி, தேஸம்பி ந வுட்டா²தி ஏவ. யே ந தத்த² ஹோந்தீதி பத³ஸ்ஸ ச யே வுத்தப்பகாரேன நயேன தத்த² ந ஹோந்தீதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. வுத்தப்பகாரத்த²தீ³பனத்த²ஞ்ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’தி இத³மேவ அவத்வா ‘‘யே பன தேஹி வா ஸத்³தி⁴ம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வாபி தத்த² அனாக³தா, ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’தி வுத்தம், ஏவம் புப்³பே³னாபரம் ஸந்தீ⁴யதி. ‘‘பாளியா ச தத்த² தி³ட்டா²விகம்மேன கம்மஸ்ஸ அகுப்பதா வேதி³தப்³பா³’’தி வுத்தம்.

அதி⁴கரணகதா²வண்ணனா

220. சித்துப்பாதோ³ விவாதோ³. விவாத³ஸத்³தோ³பி காரணூபசாரேன குஸலாதி³ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸமதே²ஹி ச அதி⁴கரணீயதாய அதி⁴கரண’’ந்தி வுத்தம். அத² வா விவாத³ஹேதுபூ⁴தஸ்ஸ சித்துப்பாத³ஸ்ஸ வூபஸமேன ஸம்ப⁴வஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸபி வூபஸமோ ஹோதீதி சித்துப்பாத³ஸ்ஸபி ஸமதே²ஹி அதி⁴கரணீயதா பரியாயோ ஸம்ப⁴வதி. ‘‘குஸலசித்தா விவத³ந்தீ’’தி வுத்தவிவாதே³பி ‘‘விபச்சதாய வோஹாரோ’’தி வுத்தம், ந வுத்தவசனஹேதுவஸேனாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

222. ‘‘ஆபத்திஞ்ஹி ஆபஜ்ஜந்தோ குஸலசித்தோ வா’’தி வசனதோ குஸலம்பி ஸியாதி சே? ந தம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், யோ ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஸோ தீஸு சித்தேஸு அஞ்ஞதரசித்தஸமங்கீ³ ஹுத்வா ஆபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘யம் குஸலசித்தோ ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதி³ வுத்தம். யோ ‘‘பஞ்ஞத்திமத்தம் ஆபத்தாதி⁴கரண’’ந்தி வதே³ய்ய, தஸ்ஸ அகுஸலாதி³பா⁴வோபி ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ ந யுஜ்ஜதேவ விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னம் வியாதி சே? ந, ‘‘நத்தா²பத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி இமினா விரோத⁴ஸம்ப⁴வதோ. அனுக³ண்டி²பதே³ பன ‘‘ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம ததா²பவத்தமானஅகஉஸலசித்துப்பாத³ரூபக்க²ந்தா⁴னமேதம் அதி⁴வசனம். அவஸிட்டே²ஸு குஸலாப்³யாகதபஞ்ஞத்தீஸு ‘ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸியா அகுஸலம் ஸியா அப்³யாகத’ந்தி வசனதோ பஞ்ஞத்திதாவ படிஸித்³தா⁴ குஸலத்திகே அபரியாபன்னத்தா. குஸலபடிஸேதே⁴னேவ தேன ஸமானக³திகத்தா கிரியாப்³யாகதானம்பி படிஸேதோ⁴ வேதி³தப்³போ³, கிரியாப்³யாகதானம் விய அனுக³மனதோ விபாகாப்³யாகதானம்பி படிஸேதோ⁴ கதோவ ஹோதி, ததா²பி அப்³யாகதஸாமஞ்ஞதோ ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் விபாககிரியாப்³யாகதானம்பி அதி⁴வசனந்தி வேதி³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். தத்த² ‘‘குஸலசித்தம் அங்க³ம் ஹோதீ’’தி வினயே அபகதஞ்ஞுனோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம் அப்பஹரிதகரணாதி³கே ஸதி. தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வத்தும் ந ஸக்கா, தஸ்மா குஸலசித்தம் அங்க³ம் ந ஹோதீதி அத்தோ². யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘திசித்தம் திவேத³ன’’ந்தி வுச்சதீதி சே? தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நயித³’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ந்தி ஏகே. ஆபத்திஸமுட்டா²பகசித்தம் அங்க³ப்பஹோனகசித்தம் நாம. ‘‘ஏகந்ததோதி யேபு⁴ய்யேனாதி அத்தோ², இதரதா² விருஜ்ஜ²தி. கஸ்மா? ‘யஸ்ஸா ஸசித்தகபக்கே² சித்தம் அகுஸலமேவ ஹோதீ’தி (கங்கா². அட்ட². பட²மபாராஜிகவண்ணனா) வுத்தத்தா’’தி வத³ந்தி. தேன கிம்? விபாகோ நத்தி², கஸ்மா? ஏகந்தாகுஸலத்தா, தஸ்மா கதா²வ தத்த² நத்தி². யத்த² பன அத்தி², தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யம் பன பண்ணத்திவஜ்ஜ’’ந்திஆதி³மாஹ. அஸஞ்சிச்ச பன கிஞ்சி அஜானந்தஸ்ஸ…பே… அப்³யாகதம் ஹோதீதி பி⁴க்கு²ம்ஹி கம்மட்டா²னக³தசித்தேன நிபன்னே, நித்³தா³யந்தே வா மாதுகா³மோ சே ஸேய்யம் கப்பேதி, தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விஜ்ஜமானம்பி குஸலசித்தம் ஆபத்தியா அங்க³ம் ந ஹோதி, தஸ்மா தஸ்மிம் க²ணே ஸேய்யாகாரேன வத்தமானரூபமேவ ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம. ப⁴வங்க³சித்தே விஜ்ஜமானேபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்மிஞ்ஹி க²ணே உட்டா²தப்³பே³ ஜாதே அனுட்டா²னதோ ரூபக்க²ந்தோ⁴வ ஆபத்தி நாம, ந விபாகேன ஸத்³தி⁴ம். ஸசே பன வதே³ய்ய, தஸ்ஸ ஏவம்வாதி³னோ அசித்தகானம் குஸலசித்தம் ஆபஜ்ஜேய்ய. கிம் வுத்தம் ஹோதி? ஏளகலோமம் க³ஹேத்வா கம்மட்டா²னமனஸிகாரேன தியோஜனம் அதிக்கமந்தஸ்ஸ, பண்ணத்திம் அஜானித்வா பத³ஸோ த⁴ம்மம் வாசேந்தஸ்ஸ ச ஆபஜ்ஜிதப்³பா³பத்தியா குஸலசித்தம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி. ஆபஜ்ஜதியேவாதி சே? நாபஜ்ஜதி. கஸ்மா? ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வசனதோ.

சலிதோ காயோ, பவத்தா வாசா, அஞ்ஞதரமேவ அங்க³ந்தி அஞ்ஞதரமேவ ஆபத்தீதி அத்தோ². கேவலம் பஞ்ஞத்தியா அகுஸலாதி³பா⁴வாஸம்ப⁴வதோ ஆபத்திதா ந யுஜ்ஜதி. ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ தீஸு அஞ்ஞதரஸமங்கீ³ ஹுத்வா ஆபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘யம் குஸலசித்தோ’’திஆதி³ வுத்தம். தஸ்ஸத்தோ² – பத²வீக²ணனாதீ³ஸு குஸலசித்தக்க²ணே வீதிக்கமவஸேன பவத்தரூபஸம்ப⁴வதோ குஸலசித்தோ வா அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி. ததா² அப்³யாகதசித்தோ வா அப்³யாகதரூபஸங்கா²தம் அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, பாணாதிபாதாதீ³ஸு அகுஸலசித்தோ வா அகுஸலாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ரூபம் பனேத்த² அப்³போ³ஹாரிகம். ஸுபினபஸ்ஸனகாலாதீ³ஸு பாணாதிபாதாதி³ம் கரோந்தோ ஸஹஸேய்யாதி³வஸேன ஆபஜ்ஜிதப்³பா³பத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ அகுஸலசித்தோ அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³போ³. இத³ம் வுச்சதி ஆபத்தாதி⁴கரணம் அகுஸலந்தி அகுஸலசித்துப்பாதோ³. போராணக³ண்டி²பதே³ஸு பன ‘‘புது²ஜ்ஜனோ கல்யாணபுது²ஜ்ஜனோ ஸேக்கோ² அரஹாதி சத்தாரோ புக்³க³லே த³ஸ்ஸேத்வா தேஸு அரஹதோ ஆபத்தாதி⁴கரணம் அப்³யாகதமேவ, ததா² ஸேக்கா²னம், ததா² கல்யாணபுது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அஸஞ்சிச்ச வீதிக்கமகாலே அப்³யாகதமேவ. இதரஸ்ஸ அகுஸலம்பி ஹோதி அப்³யாகதம்பி. யஸ்மா சஸ்ஸ ஸஞ்சிச்ச வீதிக்கமகாலே அகுஸலமேவ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’ந்தி. ஸப்³ப³த்த² அப்³யாகதம் நாம தஸ்ஸ விபாகாபா⁴வமத்தம் ஸந்தா⁴ய ஏவம்னாமகம் ஜாத’’ந்தி லிகி²தம், விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

224. விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணந்தி யோ கோசி விவாதோ³, ஸோ ஸப்³போ³ கிம் விவாதா³தி⁴கரணம் நாம ஹோதீதி ஏகபுச்சா². ‘‘விவாதோ³ அதி⁴கரணந்தி விவாதா³தி⁴கரணமேவ விவாதோ³ ச அதி⁴கரணஞ்சாதி புச்ச²தி. தது³ப⁴யம் விவாதா³தி⁴கரணமேவாதி புச்ச²தீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி போராணக³ண்டி²பதே³ வுத்தம். கேஸுசி போத்த²கேஸு அயம் புச்சா² நத்தி². யதி³ ஏவம் இமாய ந ப⁴விதப்³ப³ம் விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம், விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதோ³, விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதோ³ சேவ அதி⁴கரணஞ்சாதி பஞ்சபஞ்ஹாஹி ப⁴விதப்³ப³ம் ஸியா. கேஸுசி போத்த²கேஸு திஸ்ஸோ, கேஸுசி சதஸ்ஸோ, பஞ்ச நத்தி². தத்த² த்³வே விப⁴த்தா. இதராஸு அதி⁴கரணம் விவாதோ³தி யம் கிஞ்சி அதி⁴கரணம், விவாத³ஸங்க்²யமேவ க³ச்ச²தி, விவாதோ³ அதி⁴கரணந்தி யோ கோசி விவாதோ³, ஸோ ஸப்³போ³ அதி⁴கரணஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீதி புச்ச²தி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

228. ஸம்முகா²வினயஸ்மிந்தி ஸம்முகா²வினயபா⁴வே.

230. ‘‘அந்தரேனாதி காரணேனா’’தி லிகி²தம்.

233. உப்³பா³ஹிகாய கி²ய்யனகே பாசித்தி ந வுத்தா தத்த² ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ நத்தி²தாய.

236. தஸ்ஸ கோ² ஏதந்தி ஏஸோதி அத்தோ² ‘‘ஏதத³க்³க³’’ந்தி ஏத்த² விய.

238. ‘‘கா ச தஸ்ஸ பாபியஸிகா’’தி கிர பாடோ².

242. ‘‘கிச்சமேவ கிச்சாதி⁴கரண’’ந்தி வசனதோ அபலோகனகம்மாதீ³னமேதம் அதி⁴வசனம், தம் விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னி விய ஸமதே²ஹி ஸமேதப்³ப³ம் ந ஹோதி, கிந்து ஸம்முகா²வினயேன ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ².

ஸமத²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.